Maayo Umgeni
| Mouth of the watercourse | Indian Ocean |
|---|---|
| Tributary | Msunduzi River |
| Lesdi | Sawdafirika |
| Nder laamoore | KwaZulu-Natal |
| Jonde kwa'odineto | 29°48′36″S 31°2′8″E |


Maayo Umgeni walla Maayo Mgeni ( tsuru: uMngeni ) ko maayo e nder leydi Kwazulu-Nataal Afrik worgo. Nde ummotoo ko e "Dargle" to KZN Midlands, nde hunduko mayre woni ko e Durban, won ɗo woɗɗi to fuɗnaange laana ndiwoowa Durban. Ina heewi jaɓeede wonde innde maggal firti ko "maayo naatgol" e ɗemngal Zulu, hay so tawii noon maanaaji goɗɗi ina cifaa.[1][2]
Maayo ngoo ina tolnoo e 232 kiloomeeteer (144 miil) njuuteendi mum, tawi njaajeendi mum ko 4 432 kiloomeeteer kaaree (1 711 miil kaaree). Howick Falls ko yoga e ɓulli ndiyam lolluɗi e dow Mngeni.
Tributeeruuji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Maayo teskingo ko maayo Msunduzi, jokkondirngo e maggo hakkunde baraasuuji Nagle e Inanda. Ko ɓuri toowde e laawol maggol, Msunduzi (walla ‘Dusi’ e juutde) rewi ko e laamorgo leydi Kwazulu-Natal, hono Pietermaritzburg. Doggol lollungol dow maayo, Dusi Canoe Marathon ina waɗa hakkunde laamorgo ngoo e Durban, ina nodda ujunnaaje ujunnaaje yahooɓe e laanaaji ngam waɗde hiirde balɗe tati hitaande kala e lewru Yarkomaa.
Koɗorɗe tokoose jogiiɗe batte ɓurɗe mawnude e njuuteendi mum en ko maayo Lions jokkondirngo e Umgeni fotde kilooji 4 dow baraas Midmar (sara Lidgetton). Nafoore maggal ko wonde ngal jeyaa ko e peeje njulaagu ndiyam hakkunde maayo Mooi (Baraas Spring Grove) e Umgeni.
Ko ɓuri famɗude e maayo Palmiet ngo njuuteendi mum tolnii e 26 kiloomeeteer (16 mi), ngo fotaani jiiɓde e maayo Palmiet to Kap worgo.[3]
Baraasuuji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Hannde Umgeni ina jeyaa e nokkuuji njuɓɓudi ndiyam Mvoti haa Umzimkulu.[4] Baraaji mawɗi nay ina ngoodi e nder weeyo maggo:
- Baraas Albert ina fadi
- Baraas Inanda
- Baraas Midmar
- Baraas Nagle
Ekoloji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Liɗɗi ɓuuɓɗi (Labeobarbus natalensis) ko liɗɗi tawaaɗi e nder maayo Umgeni kam e nder Umzimkhulu, Thukela, Umkhomazi e Umfolozi. Ko ɗum leñol keewngol e nder diiwaan KwaZulu-Natal, ina wuuri e nokkuuji ceertuɗi hakkunde ŋoral Drakensberg e ŋoral daande maayo.[5][6]
Tariya
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ina sikkaa wonde Vasco da Gama hesɗitinii ndiyam laana mum to daande maayo Umgeni ñalnde 1497, ko noon kadi o inniri diiwaan oo Natal, e ɗemngal Purtugeec wonande Noel. Ndeen maayo ngoo heɓi innde "Maayo Natal".
Duuɓi 130 caggal ɗuum, Nataniyel Isaaks tacci Umgeni e laawol mum ngam yilloyaade Shaka.[1] Won e sahaaji ko adii lewru Oktoobar 1825, koɗdiiɗo e jeyaaɓe e leydi ndii e gardagol François Farewell puɗɗii mahde Fort Farewell hakkunde maayo Umgeni e Port Natal.[7]
Koɗorɗe maayo Umgeni (Lagoon Bleu) e les mum ina taarii ɗum nokku njulaagu Umgeni, nokku Umgeni, Morningside, Stade Moses Mabhida, nokku colli maayo Umgeni e Burman Bush.

Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- 1 2 du Plessis, E.J. (1973). Suid-Afrikaanse berg- en riviername. Tafelberg-uitgewers, Cape Town. pp. 277, 278. ISBN 0-624-00273-X.
- ↑ Raper, P.E. (2004). South African Place Names. Jonathan Ball, Jhb & Cape Town. p. 245. ISBN 1-86842-190-2.
- ↑ "Palmiet Nature Reserve Flooding". Archived from the original on 2011-07-24. Retrieved 2012-03-12.
- ↑ Mvoti to Umzimkulu WMA 11
- ↑ "Technical Report on the State of Yellowfishes in South Africa 2007" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2017-06-29. Retrieved 2012-03-29.
- ↑ Agunbiade, Foluso O.; Moodley, Brenda (2014-07-16). "Pharmaceuticals as emerging organic contaminants in Umgeni River water system, KwaZulu-Natal, South Africa". Environmental Monitoring and Assessment. 186 (11): 7273–7291. Bibcode:2014EMnAs.186.7273A. doi:10.1007/s10661-014-3926-z. ISSN 0167-6369. PMID 25027777. S2CID 25955776.
- ↑ Isaacs, Nathaniel (1836). Travels and adventures in eastern Africa. London: Edward Churton. pp. 30–33.