Jump to content

Malala Yousafzai

Iwde to Wikipedia

Malala Yousafzai (Urdu: ملالہ یوسفزۍ, Pashto: ملاله یوسفزۍ, firo: [məˈlaːlə jusəf ˈzəj];[4] jibinaa ko ñalnde 12 lewru juko hitaande 1997) laureate[6] e duuɓi 17. Ko kanko ɓuri famɗude e heɓde njeenaari Nobel e nder daartol, ko kanko woni Pakistanaajo ɗiɗaɓo kadi ko kanko tan woni Pashtun keɓɗo njeenaari Nobel.[7] Yousafzai ko daraniiɗo jojjanɗe aadee ngam jaŋde rewɓe e sukaaɓe e nder leydi mum Swat, ɗo Taliban Pakistaan ​​wonnoo sahaa e sahaa fof ina haɗa sukaaɓe rewɓe yahde ekkol. Waɗde, darnde makko mawni haa wonti dille winndereyankooje, e wiyde gonnooɗo gardiiɗo jaagorɗe leydi ndii, hono Shahid Khaqan Abbasi, o wontii "ɓiyleydi ɓurndi maantinde" e nder leydi Pakistaan.[8]

Ɓiɗɗo debbo daraniiɗo jaŋde biyeteeɗo Ziauddin Yousafzai, o jibinaa ko e galle pashtun Yusufzai to Swat, o inniraa ko debbo jaambaaro Afganistaan ​​biyeteeɗo Malalai mo Maiwand. E teskaade Abdul Ghaffar Khan, Barak Obama, e Benazir Butto,[9] ko kamɓe ngoni ƴamooɓe lefol laamu,[10] E fuɗɗoode hitaande 2009, nde o heɓi duuɓi 11, o winndi blog e innde makko Gul Makai ngam BBC Urdu ngam humpitaade nguurndam makko e sahaa nde Taliban heɓti Swat. E nder ndunngu arooru nduu, jaayndiyanke biyeteeɗo Adam B. Ellick waɗii filmo New York Times ko faati e nguurndam makko nde konu Pakistaan ​​fuɗɗii golle Rah-e-Rast ngam haɓaade ownooɓe beeli to Swat.[5] E hitaande 2011, o heɓi njeenaari jam sukaaɓe leydi Pakistaan.[11][12] O ummii e darnde, o waɗii yeewtere e nder binndanɗe e teleeji, o suɓaama ngam heɓde njeenaari winndereyankoori jam sukaaɓe, tawi ko daraniiɗo ko fayti e jam,Ñalnde 9 oktoobar 2012, nde o woni e oto to diiwaan Swat caggal nde o waɗi ekzamen, Yousafzai e sukaaɓe rewɓe ɗiɗo woɗɓe, tawi ko Taliban gooto, tawi ina yiɗi warde mo, tawi ina yiɗi warde ɗum sabu golle makko ; gunndo oo dogi. O fiyi mo e hoore makko, o woni e majjere, o woni e ngonka caɗtuka to duɗal jaaɓi haaɗtirde Rawalpindi, kono caggal ɗuum ngonka makko moƴƴi haa o nawtaa to opitaal Queen Elizabeth to Birmingham, to leydi Angalteer.[13] Eɓɓoore ndee e nguurndam makko addani mo ballal hakkunde leyɗeele. Deutsche Welle hollitii e lewru Yarkomaa 2013 wonde ina gasa tawa o wontii "ɓiɗɗo suka ɓurɗo lollude e winndere ndee".[14] Yontereeji seeɗa caggal nde o yiɗi warde, fedde 50 diineeji juulɓe mawɓe e nder leydi Pakistaan ​​yaltini fatwa ngam haɓaade yiɗɓe warde mo.[15] Laamuuji, pelle jojjanɗe aadee e pelle daraniiɗe jojjanɗe aadee, caggal ɗuum, ñaawii Tehrik-i-Taliban Pakistaan. E nder jaabawol mum, Taliban ɓeydii ñiŋde Yousafzai, holliri peeje ngam waɗde warngo ɗiɗmo ngo Taliban miijii ina fotnoo wonde fartaŋŋe diine. Ɗum jibini wullaango winndereyankeewo ngoɗngo.[16]

Caggal nde o selli, Yousafzai wonti daraniiɗo hakke jaŋde. O jooɗii ko to Birmingham, o sosi fedde nde wonaa laamuyankoore, fedde nde wonaa laamuyankoore, kanko e Shiza Shahid.[17] E hitaande 2013, o wondi e binndol I Am Malala, deftere ɓurnde soodde e nder winndere ndee.[18] E hitaande 2013, o heɓi njeenaari Sakharov, e hitaande 2014, o wondi e Kailash Satyarthi mo Inndo, njeenaari Nobel jam 2014. Duuɓi 17 e oon sahaa, ko kanko ɓuri famɗude e heɓde njeenaari Nobel.[19][20][21] E hitaande 2015, o woniino tiitoonde filmo biyeteeɗo O inniri mi Malala, mo ɓe ndokki Oscar. Jaaynde Time yaltunde e hitaande 2013, 2014 e 2015, hollitii wonde omo jeyaa e yimɓe ɓurɓe waawde huutoraade e nder winndere ndee. E hitaande 2017 o rokkaama teddungal ɓiyleydaagu Kanadaa, o wonti neɗɗo ɓurɗo famɗude haaldude e suudu sarɗiiji leydi Kanadaa.[22]

Yousafzai timmini jaŋde mum hakkundeere to duɗal jaaɓi haaɗtirde Edgbaston, Birmingham to Angalteer gila 2013 haa 2017.[23] Gila ɗoon o heɓi nokku to Lady Margaret Hall, Oxford, o waɗi duuɓi tati janngude ngam heɓde dipolomaaji to bannge ganndal filosof, politik e faggudu (PPE), o heɓi dipolomaaji makko ko e hitaande 2020.[24] O warti nder hitaande 2023 ngam o laatoo suka ɓurɗo famɗugo nder jangirde Linacre,