Mariyam Dennet
| Jinsu | debbum |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Dowlaaji Dentuɗi |
| Sooma | Mary Coffin Ware |
| Innde | Mary |
| Innde ɓesngu | Dennett |
| Ɗuubi daygo | 4 Seeɗto 1872 |
| Ɗoforde | Worcester |
| Date of death | 25 Morso 1947 |
| Relative | Lusiya Ames Mead, Charles Carleton Coffin |
| Sana'aji | sex educator, activist, psychologist, social activist, writer |
| Janngi to | School of the Museum of Fine Arts |
| Residence | Boston, 𞤚𞤵𞤬𞤵𞤲𞤣𞤫 𞤐𞤭𞤴𞤮𞤪𞤳, Northampton |
| Archives at | Schlesinger Library |
| Memba en | National American Woman Suffrage Association, Heterodoxy |
Mary Coffin Ware Dennett (4 abriil 1872 – 25 sulyee 1947) ko Ameriknaajo daraniiɗo hakkeeji rewɓe, pasifik, daraniiɗo homeopaati, [1] e piilaaɗo e fannuuji reentaade jibinannde, jaŋde jokkondire, e suɓngooji rewɓe . O sosi fedde ngenndiire ngam haɓaade jibinannde e hitaande 1915 kanko e Jessie Ashley e Clara Gruening Stillman. O sosi Fedde Jibnaaɓe Yiɗɓe, o golliima e Fedde Ngenndiije Dentuɗe ngam Suɓaade Rewɓe Amerik, o sosi Fedde Twilight Sleep e Margaret Sanger . O winndi kadi deftere wiyeteende The Sex Side of Life, deftere lollunde ko fayti e jaŋde jokkondiral e reentaade jibinannde. Ñaawoore ñaawoore nde o waɗnoo, hono Amerik v. Dennett, wonti sabaabu ustude sariyaaji Comstock .
Nguurndam
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Nguurndam gadano
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Mary Coffin Ware Dennett jibinaa ko ñalnde 4 abriil 1872, to wuro mum wiyeteengo Worcester, to leydi Massachusetts. Dennett ko ɓiɗɗo ɗiɗaɓo e nder ɓiɓɓe nayo ɓe George e Vonie Ware njibini. Nde o heɓi duuɓi 10, baaba makko maayi ko e rafi kanseer. Yumma makko ina wallitnoo galle oo e yuɓɓinde njilluuji Orop wonande sukaaɓe rewɓe. Nde yumma makko alaa e njilluuji, Dennett e banndiraaɓe mum ina keewi hoɗde e neene mum en Lucia Ames Mead . [1] Dennett ummorii ko e galle ƴellitooɓe renndo.
Jaangirde
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Dennett winnditii e Duɗal Naalankaagal e Diisnondiral to duɗal jaaɓi haaɗtirde Boston e hitaande 1891 o heɓi heen seedantaagal teddungal gadanal, caggal ɗuum o ƴetti golle jannginoowo to Duɗal Naalankaagal Drexel to Philadelphia e hitaande 1894. [1] O joginoo kadi golle e nder Duɗal Naalankaagal Drexel Institute jannginoowo diisnondiral e design gila1814
Dewgal e sukaaɓe
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Dennett resi William Hartley Dennett, ganndo mahdi, e hitaande 1900. Ɓe ndenndi miijo dille Naalankaagal e karallaagal, ɓooyaani ɓe coodi galle ndema to Framingham, Massachusetts . Ɓe cosi fedde mahdi e diisnondiral nder galleeji. Gaagaa golle makko e nder galleeji e waɗde guadamacile [1], Dennett jokki e waɗde lecture e winndude ko fayti e dille Naalankaagal e karallaagal. [1]
Ɓiɗɗo Dennett gadano ɓiɗɗo gorko ina wiyee Carlton jibinaa ko e lewru desaambar 1900, caggal golle caɗtuɗe ɗe Dennett fotnoo warde. Caggal golle caɗtuɗe goɗɗe, ɓiɗɗo maɓɓe ɗiɗaɓo, ɓiɗɗo gorko, ina wiyee Appleton jibinaa e hitaande 1903. Kono ɓiɗɗo oo ina famɗi, o maayi ko jonte 3 caggal ɗuum. Cukalel tataɓel jibinaa ko e hitaande 1905, suka goɗɗo ina wiyee Devon, kadi caggal golle caɗtuɗe. Caggal ndeen golle Dennett rafi, o fotnoo woppude golle makko karallaagal ngam sellude. Oo sahaa doktoor oo wiyi Mary Dennett wonde o fotaani jibinde ɓiɗɗo goɗɗo, sabu mboros e nder reedu makko, ina ɗaɓɓi opereeji moƴƴitingol. [1] Kono doktoor makko rokkaani ɓe hay humpito walla yamiroore ko fayti e jibinannde, o wiyi mo yo o waɗ abstinence. [1] Ngolɗoo humpito ina luggiɗi no feewi e ko Dennett haali caggal ɗuum ngam moƴƴinde cellal yumma e ndimaagu ɓalli rewɓe. Caggal ɗuum Dennett winndi e ŋakkeende humpito maɓɓe e reentaade jibinannde :
Ceergal e noddaango
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]E hitaande 1904, jom suudu Dennett, hono William Hartley Dennett, fuɗɗii golle e galle Doktoor Heman Lincoln Chase e debbo mum Margaret. [1] Hartley Dennett e Margaret Chase mbaɗti jokkondirde no feewi, haa arti noon e William Hartley Dennett yalti galle mum e Mary e hitaande 1909, o woppi ɓiɓɓe maɓɓe ɗiɗo ɓee. [1] Dennett ɗaɓɓiri ceergal e hitaande 1912, ko huunde nde heewaani waɗeede e renndo ngo e oon sahaa. Ñaawirɗe ɗee ndartinii ceergal Dennett, ndokki mo hakke timmuɗo e ɓiɓɓe makko e hitaande 1913.
E dow yiɗde daɗde e goongaaji nguurndam makko ɗi mbelnaaki e salaade William Hartley Dennett wallitde sukaaɓe mum e kaalis, Mary Dennett arti e golle mum caggal galle, kono wonaa e golle mum ɓennuɗe ɗee, hono naalankaagal e diisneteeɗo nder galle. E hitaande 1908 o jaɓi golle binndoowo to bannge hakkeeji rewɓe to Massachusetts, o fuɗɗii golle juutɗe e nder renndo ngam haɓaade hakkeeji rewɓe. [1]
E hitaande 1915, innde Dennett arti kadi e jaayɗe, tawi ko e yiɗde makko. Jom suudu makko gonnooɗo Hartley Dennett, e sehil makko Margaret Chase, e jom suudu makko Doktoor Chase, mbaɗii noddaango jaayndeyaagal feewde e Mary Dennett, hono no jaaynde wootere wiyri nii, « jaɓde diine yiɗde harmonic, waɗta heen jokkere enɗam » e maɓɓe tato. Dennett ina huli batte bonɗe ɗe noddaango makko ngo o yiɗaa waɗde e juɓɓule ɗe o gollodinoo ɗee, o miijii woppude fedde Twilight Sleep Association. [1]
Suɓngo rewɓe
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Dennett wontaani e dille suɓngooji rewɓe haa dewgal makko fuɗɗii ustaade. Caggal mum, o winndi, "Mi naatii e golle suɓngo, no ma a taw aɗa anndi, sabu miɗo haani anestetik e oon sahaa, suɓngo ko huunde ɓurnde ɓadaade e junngo am nde jokkondirtaa e golle am ɓennuɗe ɗee." O fuɗɗorii ko wonde binndoowo fannu e nder Fedde Suɓngooji Massachusetts, o yuɓɓini jeewte, batuuji, waajooji, ñaamdu ɓuuɓndu, njilluuji haalooɓe ngam mooftude siynooji ngam ɗaɓɓude, e golle nannduɗe e ɗeen. Miijo Dennett e ko waɗi rewɓe ina poti suɓaade ko huunde weeɓnde : « Kuule men teskinɗe wonde ‘laamuuji ina keɓa doole mum en nuunɗuɗe e jaɓgol laamiiɓe ’ [...], tawa ina jeyaa heen, ina hollita wonde rewɓe ina njogii hakke ardaade woote, nde tawnoo rewɓe ina laami, rewɓe ko yimɓe.” [1]
E hitaande 1910, nafoore Dennett to Massachusetts addani Fedde Ngenndiije Dentuɗe ngam Suɓaade Rewɓe Ameriknaaɓe, ƴettude mo e dow doole ngam wonde Sekreteruuji Koolaaɗo kuuɓal, o humpitii ɗum Doktoor Anna Howard Shaw . E oon sahaa, NAWSA ina riiwti ɗum e luural hakkunde pelle. Ƴettude golle ɗee ina ɗaɓɓi e Dennett ummoraade Boston fayde New York, ko ɗum huunde mettunde e makko nde tawnoo o waawaano yahdude e sukaaɓe makko. Dennett heɓiino safrude ko heewi e luural nder NAWSA e nder lebbi seeɗa Terɗe NAWSA keewɗe teeŋtuɗe ina njetta Dennett sabu mum hawrude e terɗe NAWSA e waylude fedde nde. E hitaande 1910, diiwaan Washington rokki rewɓe hakke suɓaade, ko diiwaan gadano waɗde ɗum e nder duuɓi 14. [1]
Dennett golliima e NAWSA tuggi 1910 haa 1914, woni yonta mo ummital dille suɓngooji rewɓe, ɗe ndartiima e nder duuɓi sappo jawtuɗi ɗii. Caggal duuɓi keewɗi e golle e etaade yuɓɓinde fedde nde ngam ɓeydaade tiiɗde caggal nde o yiyi kuule bonɗe ɗe dokkuɓe jawdi ɓee ɓuri waawde huutoraade, o woppi golle. [1]
Golle jam e golle haɓaade wolde
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]E kitaale 1910, Dennett wonti golloowo e dille jam, o walli yuɓɓinde lannda jam rewɓe, caggal ɗuum o gollodii e Fedde Jam Adunaare . Daartol makko e haɓaade wolde tuugii ko e miijo wonde jaŋde e wellitaare renndo ina poti haɗde hareeji garooji. O jannginii no feewi, o waɗii defte jokkondirɗe e golle jam e darnde rewɓe e nder renndo.
Nde wolde Orop fuɗɗii e hitaande 1914, Dennett naati e lannda jam rewɓe, fedde luulndiinde wolde. [1] E hitaande 1916, o wonii binndoowo ladde wonande Dental Amerik haɓaade Militarism, ngal fedde tokosere sosi to New York e hitaande 1915, o luulndii ɓeydagol hakkille hare e nder Amerik, e peewnugol konu, e naatgol Amerik e wolde adunaare adannde, o walli e yuɓɓinde batuuji e nder gure mawɗe keewɗe. [1] Golle Dennett ngam suɓaade Woodrow Wilson (e nder miijo wonde o bayyinaani wolde) addani mo golle tedduɗe, hono binndoowo kuuɓtodinɗo Ligue pour la Démocratie Progressive . O woppi golle caggal nde Wilson felliti naatde Amerik e wolde nde e hitaande 1917. [1]
O woni caggal ɗuum e sosde e golloraade e nder Diiso yimɓe Amerik, fedde radikal, nde sosiyaalist en njiylotoo, nde Bolshevik en njiimi. [1] O tawtoraama yuɓɓinde dille, e ƴellitgol yimɓe leslese ngam jokkondirde jam, moƴƴitingol renndo, e jaŋde siwil. O golliima kadi ngam suɓaade Morris Hillquit, sosiyaalist, ngam wonde meer wuro New York e hitaande 1917.
Caggal nde o golliima e dille luulndiiɗe wolde duuɓi, o artiri yoga e doole makko e golle hakkeeji jibinannde e jaŋde jikkuuji.