Muhammad Husain Azad
Muhammadu Husain Azad (Urdu: مُحمّد حُسَین آ — Mọḥammad Ḥusẹ̅n Āzād; 5 mee 1830 – 22 lewru Yarkomaa 1910) ko ganndo e binndoowo Urdu mo winndi ko ɓuri heewde e jimɗi makko, kono o winndi ko ɓuri heewde e jimɗi makko. Golle makko ɓurɗe anndeede ko Aab-e-Hayat ("Eliksir Nguurndam").[1][2]
Nguurndam adanɗam e ɓesngu
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Muhammadu Huseyn jibinaa ko to Delhi, e nder galle Perse. Yumma makko maayi ko omo yahra e duuɓi nay. Baaba makko, Moulvi Muhammadu Baqir janngi ko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Delhi. E fuɗɗoode hitaande 1837, baaba mum Azad soodi masiŋ binndol, o fuɗɗii Akhbaar Urdu Delhi (Jaaynde Urdu Delhi). E hitaande 1854, Muhammadu Huseyn heɓi bak mum to duɗal jaaɓi haaɗtirde, o fuɗɗii wallude baaba makko e golle makko jaaynde e muulngo.[1]
Azad resi Aghai Begum, ɓiy galle Perse goɗɗo eggiyanke. Ndeen aduna makko feeñii e nder duuɓi seeɗa garooji ɗii sabu ballal jaaynde jeyaaɗo e baaba makko e murtuɓe e laamu Angalteer e artirde laamɗo Mughal biyeteeɗo Bahadur Shah Zafar to Delhi ko juuti caggal murtuɓe Inndo e hitaande 1857. Caggal nde Angalteer ƴetti Delhi lebbi seeɗa caggal ɗuum e warde baaba mum Maulvi Muhammad Baqir, ɓesngu makko fof ina jeyaa heen rewɓe mawɓe e sukaaɓe tokosɓe riiwaama e galle mum en e doole laamu Angalteer. Mudda jiiɓru rewi heen to Delhi, ndeen Azad fellitii eggude to Lahore
Golle
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Qisas ul-hind ("Taariikaaji leydi Indiya") - 1869[2][1]
Nairang-e Khiyāl ("Aduna-kaawniiɗo-miijo") - 1880[1]
Aab-e-Hayat ("Ndiyam Nguurndam/Eliksir") - 1880 (ndee deftere ina siftina daartol yimre Urdu)[2][1]
Sair-i Iraan - hitaande 1886
Sukhandān-e fārs ("Ko fayti e yimooɓe Iraan") - timminii e hitaande 1887, yaltinaa e hitaande 1907[2].
Darbar-e akbarī ("Suudu Akbar") - 1898[2][1]
Wade
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Muhammadu Husen Azad maayi ko to Lahore ñalnde 22 lewru Yarkomaa 1910 tawi ina yahra e duuɓi 79.[1]
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- Farayse W. Pritchett, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Columbia. "Mo woni kala ina anndi ɗum no feewi....(nafoore Muhammadu Huseyn Azad)". Lowre duɗal jaaɓi haaɗtirde Chicago. Ƴeewtaa ko ñalnde 26 suwee 2020.
- Profail Muhammad Husein Azad e lowre Urdu Adab Yahri ko ñalnde 11 lewru juko hitaande 2009, ƴettaa ñalnde 25 lewru siilo hitaande 2020
- Dubrow, Jennifer (oktoobar 2018). "Faandaare 1 : Tappirde Kosmopolis". Koyɗe Kosmopolitan: Waɗde pinal binndol Urdu hannde e nder Aasi fuɗnaange koloñaal. Jaaynde duɗal jaaɓi haaɗtirde Hawaii. p. 23. ISBN 978-0-8248-7270-0 – rewrude e De Gruyter. (abonmaaji ina ɗaɓɓiree)
- "ĀZĀD, MOAMMAD-ḤOSAYN – Ansiklopeediya Iraan". www.e nder laylaytol. Keɓtinaama ñalnde 10 feebariyee 2020