Jump to content

N'Der

Iwde to Wikipedia

N'Der (winndaa kadi ko Nder walla Ndeer) ko wuro tokooso daande hirnaange maayo Lac de Guiers, to worgo leydi Senegaal. Ko ngo woni laamorgo Waalo tataɓo e cakkitiingo haa Farayse heɓti laamu nguu e hitaande 1855.

N'Der woni ko e daande maayo Hirnaange Lac de Guiers. Ko ɓuri ɓadaade heen ko Sadiale, Nieti Yone, Mbane e Naere.

Natal Farayse 1814 hollirngal njillu jiyaaɓe Moor en to Senegaal.

E hitaande 1733, N’Der wonti laamorgo tataɓo e nder daartol Waalo nde Brak Njak Aram ummii toon ummoraade Njurbel, laamorgo ɓennungo ngoo.[1]

N'Der reentaare

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

E hitaande 1819, nde Brak Amar Fatim Borso e ko ɓuri heewde e konu mum njahi to Saint-Louis ngam safrude ñawanɗe mum en to opitaal Farayse caggal wolde nde ɓe kaɓi e Trarza Moors, laamorgo ngo rewaani laawol, wonti nokku ɗo konu Trarza yani e maccuɓe .[2] Caggal nde ɓe neldi sukaaɓe maɓɓe ngam suuɗde e nder ladde, rewɓe N'Der yuɓɓini hare tiiɗnde ngam haɓaade Trarzas en. Hay so tawii ɓe keɓii riiwtude hare adannde, ɓooyaani ko konunkooɓe Trarza ɓee njani kadi e rewɓe Wolof en fof pelliti warde hoore mum en e yiite, wonaa maccuɓe Moor en.[3]

Ñalnde 25 feebariyee 1855, wuro ngoo heɓtaa, nguli Faraysenaaɓe caggal wolde Dioubouldou.[4] Wuro ngoo feewnaama ɓooyaani, kono nafoore maggo ustii no feewi caggal nde laamɗo debbo biyeteeɗo Ndaté Yalla egginaa e Waalo naatnaa e koloni Farayse biyeteeɗo Saint-Louis.

E darorɗe lewru mee 1857, soldateeɓe Farayse 8 e nder galle tokooso, ndartini njangu Trarza e wuro ngoo.[5]

N'Der jeyaa ko e Dental ladde Ngnith to Departemaa Dagana e nder diiwaan Saint-Louis.

Demokaraasi

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

E binnditagol ɓennungol ngol, wuro ngoo ina waɗi 868 hoɗɓe, e nder 101 galle.