Naghma
Naghma (Dari: نغمه ښېرۍ ; Pashto: نغمه ښېرۍ, jibinaa ko 1 lewru Yarkomaa 1964) ko jimoowo Afganistaan, puɗɗinooɗo golle mum ko e fuɗɗoode kitaale 1980. No Sonny & Cher nii, o yimi e Mangal e kitaale 1980 e puɗal kitaale 1990. Jimi Naghma ɓuri heewde ko e ɗemngal Dari e Pashto, ɗemɗe ɗiɗi mawɗe Afganistaan.[2]
Duuɓi gadani
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Naghma hollitii e yeewtere nde o waɗi ko ɓooyaani e tele Mashriq wonde o jibinaa ko to leydi Kandahar, to leydi Afganistaan.[1] Nokku jibinannde makko tigi rigi e ñalngu jibinannde makko haalaaka. Ko kanko woni ɓiɗɗo debbo mawɗo e nder galle sukaaɓe worɓe njoyo e sukaaɓe rewɓe tato,[citation needed], o rokkaama innde Shahpari walla Shahpary (نغمه ښېرۍ). Baaba makko ko Sayed Suleymaan Shah, Farsiwannaajo jeyaaɗo e diiwaan Deh Sabz e nder diiwaan Kabul.[3] Yumma makko biyeteeɗo Bibi Mashala ko Pashtunnaajo jeyaaɗo Kandahar. Ɗemɗe mawɗe Afganistaan ɗee ɗiɗi fof ina kaala e nder galle maɓɓe. Baaba makko maayi nde Naghma ina yahra e duuɓi joy. Nde o woni suka debbo, o heɓi nafoore e jimɗi gila e duɗal leslesal to Kandahar. E nder duuɓi sappo e jeegom, o ummii o fayi Kabul e kaaw makko, o jokki jaŋde makko hakkundeere to Rabia Balkhi Lece, ɗo o fuɗɗii waɗde jimɗi e nder fedde sukaaɓe rewɓe. Ɗumɗoo ko hedde sahaa njillu nguu e hitaande 1978, nde lannda Afganistaan heɓti laamu Kabul e nokkuuji goɗɗi e nder leydi ndii.[4]
Kugal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Hitaande hade makko timminde duɗal jaaɓi haaɗtirde o resi Mangal, jimoowo Afganistaan mo nganndu-ɗaa ina anndaa tawo, ummoriiɗo e diiwaan Laghman. Ɓe ngonnoo ko celebrity en instant, ɓe mbinndi hits ɗi nganndu-ɗaa ina maantini haa hannde. Jimi makko gadani ɗii tuugii ko e jimɗi Afganistaan fuɗnaange, ko ɓuri heewde e majji ko jimɗi leñol.[citation needed] O ɓeydi heen jimɗi ngam konu Afganistaan e konu weeyo, tiitoonde mum ko “Lalaya Hawabaza (Pilot giɗaaɗo) mo o darii e... suudu laana ndiwoowa Afganistaan Mil Mi-8.[5]
Kanko e ɓesngu makko ɓe ngummii Afganistaan ngam hoɗde to leydi Indiya fotde duuɓi ɗiɗi, ummoraade toon ɓe payi to Dubay to Emiraaji Arab Dentuɗi.[6] Caggal nde ɓe ngoni toon duuɓi ɗiɗi, ɓesngu nguu yahi to Pakistaan.[3] Ko ɗoon ɓe keɓi ƴaañde no feewi e jamaanu nguu, egginaaɓe Afganistaannaaɓe, ɓe ngoni ko e nostalji e jimɗi maɓɓe ngenndiiji. Ngonka makko e kaalis e oon sahaa ina moƴƴi no feewi. E hitaande 2000, ɓesngu nguu ummiima to leyɗeele dentuɗe Amerik, ko ɓe mooliiɓe.[2] Naghma e Mangal njokkondirii e renndo Afganistaan-Ameriknaaɓe to Fuɗnaange Kaliforni.
E lewru marse 2014, o wonii Afganistaan gadano heɓde njeenaari Tamgha-e-Imtiaz e Pride of Performance, njeenaari ɓurndi toowde ndi hooreejo leydi Pakistaan rokkata naalankooɓe, diɗɗal, annduɓe e winndooɓe. Ko ɗum woni sahaa manngu wonande Naghma mo meeɗaa wonde daande tiiɗnde wonande mooliiɓe Afganistaan to Pakistaan. Naghma ina hirjina mooliiɓe Afganistan ngam etaade hootde Afganistan rewrude e golle mum ballal e jimɗi ngam mahde leydi ndi.[citation needed]
Nguurndam neɗɗo
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Naghma e Mangal ceertii e hitaande 2006 caggal ɗuum o resi ɓiɗɗo Mohammadu Nabi Mohammadi mo diiwaan Logar. Ɓe ndartini kadi dewgal ngal.[7] Naghma ina jogii ɓiɓɓe nayo, ɓeen ngoni Anwaar, Kiiber, Lima e Madiina.[8]
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- Naghma yeewtere hesere e Mashriq TV e nder Youtube (14 abriil 2019) (@3:10)
- "10 yimooɓe Afganistaan ina poti nande: gila e Ahmad Zahir e Mahwash haa e koyɗi Kabul". Ngenndi (Abu Daabi). 22 lewru bowte 2021. Ƴeewtaa ko 17 lewru abriil 2024.
- Hafiz Mohammadi e Naghma - Eɓɓoore keeriinde e Youtube (4 Dec. 2022) (@12:58)
- Naghma Yeewtere hesere e Mashriq TV e Youtube (14 abriil 2019) (@3:40)
- Ɓoornugol Afganistaan (6 marse 2011). Naghma lalaya hawa baza. Keɓtinaa ko ñalnde 28 mee 2024 – e Youtube.
- Naghma yeewtere hesere e Mashriq TV e nder Youtube (14 abriil 2019) (@41:40)
- Naghma ina haala nguurndam dewgal mum e nder Youtube (VOA Pashto, 21 mars 2017) (@1:15)
- Naghma Yeewtere hesere e Mashriq TV e Youtube (14 abriil 2019) (@8:00)