Nawab Sadruddin Mohammad Khan Bahadur Faaiz
Nawaab Sadruddin Muhammad Khan Bahadur Faaiz (1690-1738), ganndiraaɗo kadi innde binndol mum Faaiz Dehlvi (Urdu; فائز دہلوی ).,[1][2] ko yimoowo Urdu e Perse. O ɗon laara kadi bana ƴamoowo finaa-tawaa e aadaaji Indiya, yantude bee limtugo bana yimoowo Urdu gadano haa woyla Indiya, mo winndi yimre nder ɗemngal Urdu, o acci Diwan timmuɗum. Maamiraaɓe makko ngariino to leydi Inndo ummoraade Iraan, koɗi to Delhi. Baaba makko Zabardast Khan ko neɗɗo tedduɗo, tedduɗo, o dañii darnde toownde e limce tedduɗe e juuɗe laamɓe Mughal e laamu Aurangzeb e Jahandar Shah, o toɗɗaa ko ñaawoowo to Jaunpur e hitaande 1696 e njuɓɓudi Avadh e hitaande 1697.
Nguurndam
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Faaiz jibinaa ko e hitaande 1690 to Delhi. Faaiz dañii jaŋde e heblo moƴƴo e gardagol baaba mum. Faaiz nehraa ko e nokku keewɗo nehdi e pinal toowngal. O rokkaama ɗaɗi binndol laaɓtuɗi no feewi. E nder Ardorde jannginooɓe toowɓe e annduɓe laaɓtuɓe, o ƴellitii e yiɗde yimre laaɓtunde no feewi, o fuɗɗii winndude yimre gila omo famɗi. Hay so tawii Faaiz wuuriino nguurndam wellitaare e weltaare, e nder duuɓi makko garooji ɗii, o dañii heen caɗeele kaalis. O wonti mette hakkille, o heɓi maale histere ; ɗum noon, o fawi hoore makko e kasoo, o woppi hawrude e yimɓe. Faaiz maayi ko e hitaande 1738 to Delhi, o wirnaa toon.[3]
Golle makko
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Faaiz ina anndi no feewi gannde goɗɗe ko wayi no logic, medicine, geometry, physiognomie ekn... Faaiz ina yiɗi no feewi janngude defte Perse e defte fannuuji goɗɗi ɓurɗi heewde. O winndii fotde ujunnaaje sappo e jeenay aaye e ɗemngal Perse e teemedde joy aaye e ɗemngal Urdu. Diwan makko ina waɗi Ghazals, Masnavis e jimɗi goɗɗi. Faaiz winndi ko e ɗemngal nokkuwal ngal heewi huutoreede e nder Fuɗnaange Inndo e oon sahaa. O huutoriima kelme keewɗe ɗemɗe e nder jimɗi makko kadi o ƴettii e huutoraade kelme kuuɓtidinɗe Perse, nanndi, nate ekn ngam ɓeydude ŋarɗugol yimre makko. Aayeeji makko ina maantiniri laaɓal e laaɓal. Golle makko ina kollita giɗli diine kam e ŋarɗugol e ŋarɗugol jikkuuji laaɓtuɗi. Ghazals makko ɓuri haalde ko e haala giɗli, e mbaadi laaɓtundi e haala.[3]
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- "Faez Dehlvi - Taariindi mum e nguurndam mum". Rekhta. Heɓtinaama ñalnde 20-01-2021.
- "Faaiz Dehlvi Aur Deewan-e-Faaiz by Syed Masood Hasan Rizvi Adeeb". Rekhta. Heɓtinaama ñalnde 20-01-2021.
- Yimre Urdu: Antoloji haa Teeminannde 19ɓiire (e ɗemngal Urdu). B.R. Sosiyetee muulngo. 2001. ISBN 978-81-7646-190-0.