Nyahururu
Nyahururu (anndiranoo ko Thomson Falls) ko wuro to leydi Keñiya, woni ko e worgo-fuɗnaange Nakuru. Wuro ngo heɓi innde mum ko e helmere Maasai e-naiwurruwurr, firti ko ɓuuɓol walla henndu walla nokku henndu. Nde woni ko e diiwaan Laikipia e diiwaan Nyandarua fof. Nyahururu meeɗiino wonde laamorgo laamu diiwaan Nyandarua, hade mum wontude diiwaan, laamorgo mum artiraa Ol Kalou.Wuro ngo ina waɗi yimɓe 36 450. Wuro ngo ina jokki haa jooni wonde doole faggudu hakkundeeje e nder diiwaan gonnooɗo ɗoon e ɗoon biyeteeɗo Nyandarua. Ngam ɗuum, wuro ngoo ina jogii jokkondire faggudu tiiɗɗe e diiwanuuji ɗiɗi ɗii.[1]
Tariya
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Nyahururu sosaa ko e Ɓoornugol Thomson, inniraa ko Ɓoornugol Thomson toowngol 74 meeter (243 ft) dow maayo Ewaso Narok, ɓuuɓol maayo Ewaso Nyiro, ngol ummotoo ko e koɗli Aberdare. Ko e nokku ɗo laawol Ol Kalou-Rumuruti e laawol Nyeri-Nakuru kawri. Koɗdiiɗo ɓuri yiɗde ko leyɗeele alɗuɗe e nokkuuji hoɗdiiɓe. Lord Maurice Egerton ɓuri heewde leydi koɗdiiɗo wuro ngoo. Wuro ngo mawni ko e sara laawol laana njoorndi ummoraade Gilgil udditaa e hitaande 1929 (jooni noon, ngol woppaama no feewi). Wuro ngoo wonnoo ko nokku keewɗo faayiida e nder njulaagu leɗɗe, tee Sosiyetee National Pencil mo jooni joofni ina joginoo toon usine. Kadi ko nokku peewnugol kosam teeŋtuɗo.[2]
Faggudu e yimɓe
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Diiwaan gonɗo sara Nyahururu oo ɓuri heewde ko ndema. To bannge worgo, Ol Ngarua ina anndaa e maaro mum, Shamata to bannge worgo ko nokku mawɗo peewnugol patataaji. Ko ɓooyaani koo, ndema puɗi addani Nyahururu nguurndam kesam. Suera Flowers ko piilaaɗo e ngalɗoo gollal. Wejo cooyngo, ŋakkeende leydi e golle ɓutte ina mbaawi wonde yoga e ko addanta ndema puɗi.
Wuro ngo kadi ko nokku njulaagu. Ina waɗi yeeyirdu mawndu keewndu ko wayi no Jamaa, Cleanshelf e Chieni. Bankeeji mawɗi to leydi Keña ina njogii kadi caɗeele mum en tawaaɗe e nder wuro ngo. Won e bankeeji nder wuro Nyahururu ko Banke Absa, Equity, Banke njulaagu Kenya, Banke Koperatiif, NCBA, Banke Family, Faulu Kenya e Banke Rewɓe Kenya Limited.
Wuro ngo ina waɗi oteluuji keewɗi, ina heen otel Panari, otel Eastwards, otel Kawa Falls, otel Laikipia Comfort, e otel Thompson Falls Lodge.
Wuro ngo ina tuugii no feewi e njulaagu. Won laabi mawɗi jokkondirɗi e wuro ngo e gure ko wayi no Nairobi, Nakuru e Nyeri. Ko ɓuri heewde e ɗeen laabi hannde ina moƴƴi, ina njuɓɓinaa no haanirta nii.
Nyahururu ina heewi kadi dogooɓe maraton e dogooɓe cross-country ngam waɗde ekkorde hade kewuuji mawɗi sabu toowgol mum.
Samuel Wanjiru, jogiiɗo Rekorde Maraton Olimpiyaade, kadi ko Keñiya gadano heɓde Maraton e nder Olimpiyaade, noddi Nyahururu galle mum haa o sankii ñalnde 16 mee 2011. Woɗɓe teskinaaɓe ummoriiɓe Nyahururu ko Bedan Karoki, John Ngugi e Godfrey Gitahi Kariuki.
Jaangirde
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Duɗal jaaɓi haaɗtirde Laikipia ina jogii cuuɗi ɗiɗi, gooto(main) e nder wuro ngo, e cuuɗi gonɗi e nder wuro ngo(jooni ko udditaa). Ina waɗi kadi duɗe keewɗe ɗe yimɓe njiɗi no feewi. Ina waɗi Politeknik ngenndiijo tawaaɗo e saraaji wuro ngoo, e laawol maa feewde Ol Kalau, duɗe ɗiɗi cafrirɗe, Duɗal janngirɗe cafrirɗe Nyahururu (NMTC) e janngirɗe cafrirɗe Kenya (KMTC). Yoga e duɗe mawɗe ɗe keertiiɗi nder wuro Nyahururu ko duɗe mawɗe Nyahururu, duɗe Busara Forest View e duɗe Elite Nyahururu. Duɗe laamu mawɗe ina mbaɗi Duɗal leslesal Nyandarua, Duɗal Jaŋde Diiwaan, Bishop Louis Ngarenarok, Duɗal Ndururumo, Duɗal sukaaɓe Nyahururu, e Duɗal Ndururi.
Duɗal diineeji Pan Afrik, duɗal diineeji linjiila sosaangal e hitaande 2006, ina woni sara wuro ngoo. Duɗal Bibel goɗɗo woni Duɗal Bibel Emmanuel. Duɗal ngal ina rokka dipolomaaji e seedanteeje e nder diine.
Dina
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Nyahururu ɓuri heewde ko Kerecee'en, ina waɗi ekkolaaji Katolik en e Protestan en. Ekklessiya Linjiila Redeemed woni gootel nder Ekklessiyaaji Pentekosta mawɗi bee Joonde Diiwal maako nder wuro e brancheeji feere feere haa yaasi.
Kewuuji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]E hitaande 2010, Nyahururu woni nokkuure nde polis'en hisni debbo gooto mo ɗonno hulna limngal ɓaawo o wujji Biibalji ɗiɗi nder supermarché.
E lewru suwee 2008, hoɗɓe e wuro ngoo mbeltiima no feewi nde njiyi ɓuuɓol nanndungol e nees ina ɓuuɓna leydi mum en caggal nde ɓuuɓol yani. "Mi yi'aay bana ni gila mi jibinaama", gooto haawniiɗum hoɗɓe Nyahururu wi'i. Toɓo ɓuuɓngo haɗi kaaƴe dime ɗee ɓuuɓde ko yaawi, no ɓuuɓol heewi waɗde e hirnaange leydi Keñiya nii.
Ƴeew kadi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Doggol gure e gureeji e nder leydi Keñiya e keewal yimɓe
Tuugnorgal