Jump to content

Obia (folklore)

Iwde to Wikipedia
Obia
traditional story

obia walla obeah ko mboddi e nder daartol Afrik hirnaange. Ina siforee wonde ko daaba mawɗo mo jaagorɗe neldata e nder gure ngam nanngude sukaaɓe rewɓe tokosɓe, ɓoorna ɗum en ɓalli mum en ngam waɗde coftal ɓalli.

Ko ɗum kadi helmere huutorteende e nder duuɗe Bay Honduras ngam wiyde jaambaaro walla fenaande nde jaambaaro oo waɗata. Ɗum ɓuri waawde wonde ko konngol gaadanteewol Garifuna.[1]

Obiama walla obiyaman ko kuutortooɗo doole obiya.

Taariiha Edwards dow koloniiji Biritaniya'en nder Indiya Hirnaange, bayyinaande nder hitaande 1793, holli haala ɓurka wooɗugo dow obeah haa Jamayka. Helmere obeah walla obia wontii helmere ɓurnde lollude e nder Jamayka huutorteende ngam siftinde Afriknaaɓe wonɓe e duunde ndee waɗooɓe jaŋde. Ina sikkaa ko gollal karallaagal ɓurngal mawnude, janngeteengal e jokkondiral e seyɗane, baawngal rokkude neɗɗo warde walla no feewi ngam heɓde jawdi, doole, walla yoɓde añɓe mum. Gila e seedantaagal Afriknaaɓe wonɓe e duunde ndee fof, ina wiyee wonde joom en obi en ko yimɓe Afriknaaɓe, nde tawnoo ko kamɓe ngaddi naalankaagal ngal e nder leydi Jamayka ɗo ngal huutortenoo e nder winndere ndee kala e nder estaaduuji mawɗi seeɗa. Afriknaaɓe walla kreyol en ina teddini, ina njiyloo, ina kuli leñol obeah ; ɓe njogii hoolaare e ɗeen annabaagal, ɓe nodda ɗum en ngam safrude caɗeele, heɓde njoɓdi, wallitde e moƴƴere, ñaawde wujjooɓe walla jeenooɓe, e teskaade ko jogori aroyde.[2]

Obeah worɓe

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Obeah ina heewi yiyeede ko kaɓirgal ngam nafoore Hirnaange Inndo. Nde tawnoo obeah ina addana doole, kulol, e teddungal, ina ɗaminaa wonde neɗɗo obeah ina jogii ɗeeɗoo sifaaji fof. E nder renndo hono Indiya, gorko obeah e trapping mum ko gootum. So neɗɗo obeah ina anndaa ko yeeyoowo moƴƴo, maa o dañ kiliyaneeɓe heewɓe. So neɗɗo dañii won e ngalu e feere nde yiyataa, ndeen ina sikkaa ko o haɓoowo e won e doole guurɗe. E nder renndo Hirnaange Inndo, gollal neɗɗo obeah ina manti renndo mum ngam wonde banndiiko hakkunde aduna tawaaɗo e aduna ɓurɗo tagoore golloowo ko moƴƴi e ko boni. Kono, implied obeah gorko mo jogaa tuumaaɗo. Gorko obeah implied wallittaako wocf6e e karallaagal mum, kono ina huutoroo cfum ngam nafoore mum, ko cfuum wacfi ina 6eydoo 6amtaade renndo ngo o wuuri ngo, ina 6eydoo 6amtaade e 6amtaade renndo makko.

  1. Robinson, Mat (Jun 1893). "Obeah Worship in East and West Indies". Folklore. Taylor & Francis, Ltd. on behalf of Folklore Enterprises, Ltd. 4 (2): 207–209. doi:10.1080/0015587X.1893.9720153. JSTOR 1253452.
  2. Beck, Jane C. (Jan 1976). "The Implied Obeah Man". Western Folklore. Western States Folklore Society. 35 (1): 23–33. doi:10.2307/1499150. JSTOR 1499150.