Oguntola Sapara
| Jinsu | gorko |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Innde ɓesngu | Sapara |
| Ɗuubi daygo | 9 Korse 1861 |
| Ɗoforde | Firiton |
| Date of death | Korse 1935 |
| Place of death | Lagos |
| Ɗemngal | Yarbankoore |
| Wolde | Inngilisjo, Yarbankoore, Nigerian Pidgin |
| Sana'aji | physician |
| Janngi to | University of Edinburgh, King's College London, St Thomas's Hospital Medical School, Sa'aré djanguirdé tchoudi tchakaadi CMS |
Mawɗo Oguntola Odunbaku Sapara Listen c M. D. (9 lewru juko hitaande 1861 – lewru juko hitaande 1935) ko doktoor Yoruba, ummoriiɗo Siyeraa Leyoon, ko ɓuri heewde e golle mum e nguurndam mum waɗi ko e leydi Nijeer . O ɓuri anndeede ko e kampaañ makko ngam haɓaade ñawu nguu .
Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Oguntola Sapara jibinaa ko to wuro wiyeteengo Freetown, to leydi Siyeraa Leyoon, ñalnde 9 suwee 1861, o inniri ɗum ko Aleksanndere Jonson Wiliyam. Baaba makko ko maccuɗo rimɗinaaɗo ummoriiɗo Ilesa to Hirnaange leydi Najeriya, yumma makko ko jeyaaɗo Egbaland .
Nde o woni to Londres, Sapara waɗti hoore mum e juuɗe Ida B. Wells e nder kampaañ mum ɗiɗaɓo ngam haɓaade linngu to Angalteer (1894), o hawri e makko to galle Mrs PW Clayden (jom suudu gardiiɗo jaaynde The Daily News ) ngam neldude koppiiji jaayndeeji Engele kollitooji njillu Ida keso e nder ekkol, worɓe eklesiyaaji Amerik e yimɓe leydi Amerik. [1] Nde o ummii Ecoppi, e hitaande 1895 Sapara heɓi LRCP e LRCS to duɗal jaaɓi haaɗtirde Edinburgh, LFPS to duɗal jaaɓi haaɗtirde Glasgow, o suɓaa kadi Fellow to Duɗal Laamɗo Cellal Jaaɓihaaɗtirde . [1]
Golle safaara
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Sapara warti haa lesdi Lagos. E lewru Yarkomaa 1896, o toɗɗaa balloowo cirridiiɗo koloñaal . O golliima e nder dingiral ceertungal e nder duuɓi 32 garooji ɗii. O waɗii balle keewɗe ngam ɓamtude cellal renndo. O haɓaama ngam ittude slum clearance, o yuɓɓini renndo ngam heblude jibinannde ganndal, o yuɓɓini diisnondiral renndo gadanal e hitaande 1901, o annditi sabaabuuji ñawu nguu e hitaande 1918, tawi ina jeyaa heen : ŋakkeende nguura, ŋakkeende henndu e majjere renndo ko fayti e laaɓal.
Ko kanko woni hooreejo Goomu Yontere Cellal, ardii hare jaajnde ngam haɓaade ñawu nguu, ngu yani e Lagos e hitaande 1924. [1]
E nder leydi Najeriya e oon sahaa, pelle sirlu keewɗe, ko wayi no diine " Sopona " mo leñol Yoruba, ina njoginoo doole. Heen sahaaji eɓe njiɗi ƴattaade yimɓe, eɓe mbiya so neɗɗo yoɓaani kaalis, renndo ngoo ina waɗa ɗum ñawɗo, maaya.
So ñawɗo saliima, tergal ina waawi saabaade ɗum ñawu nguu, tawa ina waɗa heen ƴiye (scrapings) e ɓalndu ñawɓe ñawu nguu. Ngam jogaade doole mum en, renndooji ɗii ndartinii golle cellal renndo ngam faggaade. Sapara naati e kulhuli incognito, e risk keeriiɗo mawɗo. Nde o anndi sirlu doole maɓɓe, o walli laamu nguu e feewnude sariyaaji ngam haɗde renndooji ɗii. [2]
E nder feccere sakkitiinde e golle makko, Sapara ina joginoo diisnondiral Massey Street, ina gollina ko ɓuri heewde e Lagos. O waggini laamu nguu ngam waylude safrirde ndee waɗta ɗum opitaal Massey Street, mo guwerneer Graeme Thomson udditi e hitaande 1926.
Sapara ƴettii nafoore teeŋtunde e leɗɗe cafrorteeɗe, o waɗii heen sahaaji keewɗi e wiɗtooji ganndal batte mum en. [1] Tiɗnaare makko e won e kulhuli ɗii hay so tawii noon, o wonnoo ko jannguɗo pinal aadaaji Yoruba. O fawi ɗum ko e kala fartaŋŋe. [3]
Sapara woppi golle mum e hitaande 1928. O maayi ko to Lagos e lewru suwee 1935. [1] Musiɗɗo Jùjú lolluɗo biyeteeɗo Tunde King fiyi e ñalngu makko. [4]