Olabode Ibiyinka George
Olabode Ibiyinka George ("Bode George") (jibinaa ko 21 Noowammbar 1945) ko siyaasyanke Naajeeriya, wonti Guwerneer Konu[1] e nder Diiwaan Ondo, caggal ɗuum ko Hooreejo Hukuuma Portooji Naajeeriya, ndeen cukko hooreejo leydi e nder zone fuɗnaange-rewo e lannda Demokaraasi Yimɓe (PDP).[2]
Duuɓi gadani
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]George jibinaa ko ñalnde 21 noowammbar 1945, to Lagos. O heɓi B.Sc. e MBA.[3] Bode George wonti Komodoor e nder laana ndiwoowa leydi Naajeeriya, o toɗɗaa Guwerneer konu leydi Ondo (1988-1990).[4]
Nder yewtere nde o waɗi nder lewru juko 2002, guwerneer diiwal Lagos, Bola Tinubu, wi'i Bode George ɗon mari haaje fottugo bee kiitaaji dow kuugal maako nder diiwal Ondo. O wi'i "Bode George e soobiraaɓe maako ɓe ɗon nuɗɗina dow ko laarani hukuumaaji sooja'en, ɓe ɗon mari haaje anndina ɓe wakkati maɓɓe ɓenni, min ɗon les demokaraasi jooni."[5] E nder jaabawol hooreejo lannda PDP, Alhaji Muhammed Muritala Ashorobi, wi'i Bode George ina joginoo daartol mawngol e nder guwerneer diiwaan Ondo ɓooyɗo, e njuɓɓudi ndi o mahi ndii ko monumndaaji teeŋtuɗi.[6] O sosi Politeknik Rufus Giwa, Owo e dow yamiroore e hitaande 1990, duɗal ngal hannde ina waɗi ko ina tolnoo e 4 000 almuudo.[7]
O wonti hooreejo gollordu, to Seneraal Oladipo Diya nde o woni hooreejo gollordu, hakkunde 1993 e 1997. George wonnoo kadi ko Direkteer to duɗal jaaɓi haaɗtirde konu leydi Najeriya (NWC).[8]
Hooreejo njuɓɓudi portooji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]George toɗɗaama hooreejo hukuuma portooji lesdi Naajeeriya nder hitaande 1999.[9] E lewru feebariyee 2001, nde o yilliima portooji Delta, Bode George noddii yo kisal ɓeyde, o yeewtidi kadi e caɗeele ŋakkeende yoɓde kaalis keewɗo mo njuɓɓudi laamu nguu foti yoɓde, ko wayi no Sosiyetee njulaagu geɗe petroŋ, laana ndiwoowa leydi Niiseer , Sosiyetee Delta Steel e Sosiyetee jolngo ndiyam hakkundeejo.[10] E lewru abriil 2001, George wiyi wonde ina jeyaa e ko addani portooji ɗii ustaade, ko naatooɓe ɓee ina leeltina laɓɓinde marsandiis mum en sabu kulol nanngude ɗum en.[11] E lewru mee 2001, Bode George noddii mahngo portooji kesi joorɗi e depasuuji ngam haɓaade ŋakkeende nguura.[12] E lewru suwee 2001, mawɗo Bode George yamiri yo denndaangal konte ɗe ngalaa hay huunde njaltinee e portooji Lagos ngam ustude nokku.[13] E lewru juko hitaande 2002, o ñaagii joom en kammuuji (Truck Owners) ngam ustude marsandiis to portooji Lagos ngam ɓe ngarta e golle.[14]
E lewru mars 2003, George yetti Grimaldi Group ngam waɗugo ceede haa lesdi Naajeeriya, nden o wi'i NPA ɗon mari haaje huuwugo kuugal laanaaji haa porto RORO bee yaajnuki nde laamu nguu heɓi laamu nder lewru Abriil.[15] E lewru ut 2003, e haalde peeje ngam privatiseede golle portugal, Bode George wiyi "Illusion wonde NPA ko lowre buoyant e bottomless, ko ɗum addani pinal waasde jogaade hakkille e nder jokkondire e kaɓirɗe, batte yaajɗe ɗe ngalaa daliilu to." soodde kaɓirɗe e kaɓirɗe ɗe njiɗaa ngam haajuuji golle men, ŋakkeende ƴettugol kaɓirɗe e laabi njuɓɓudi njuɓɓudi hannde, ŋakkeende toppitagol e njuɓɓudi jawdi men, ɗee geɗe fof ina poti rokkude laawol goongaaji tiiɗɗi e darnde men hesere."[16]
E lewru Oktoobar 2003, ardiiɓe mawɓe e yiilirde hukuumaaji portooji leydi Naajeeriya ndartinaama.[17] Gardiiɗo keso oo, hono Chief Adebayo Sarumi, ƴettii ƴeewooɓe ngam ƴeewtaade kontraaji mawɗi goodɗi ɗii. Ƴeewndo maɓɓe tawi ko ŋakkeende. Nde yettinaama e juuɗe Komiseer toppitiiɗo bonanndeeji faggudu e kaalis e gardagol Nuhu Ribadu, fuɗɗii wiɗtooji ko e hitaande 2005.[18]
Darnde PDP
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]George ina ɓadii hooreejo leydi Olusegun Obasanjo, o rokkaama ɓural e yeeyde cuuɗi e nder diiwaan Lagos.[19] E hitaande 2001, George waɗtaa cukko hooreejo leydi PDP to bannge worgo-fuɗnaange. Caggal mum o wonti cukko hooreejo leydi PDP, Sud, caggal ɗuum o wonti cukko hooreejo leydi PDP.[20]
E nder seppo lewru marse 2001, George hollitii ina wallita hooreejo Funsho Williams, gonɗo ɗiɗaɓo e nder woote gardagol leydi Lagos e hitaande 1998, e nder lannda Alliance for Democracy (AD), ngam wonde kanndidaa PDP ngam suɓaade guwerneer e hitaande 2003.[21] Williams caggal mum yalti e PDP.[22]
E lewru feebariyee 2002, ngam jaabtaade tuumeede wonde PDP ina fawi e dow yimɓe yiɗɓe wonde politik, Bode George wiyi wonde lannda kaa meeɗaa rokkude ngalɗoo yamiroore, kala nanngaaɗo ina waɗa ɗum, maa nannge, rokketee Polis.[23]. ] E lewru ut 2002, Nick Mbaezue, hooreejo fedde yimɓe Anambra (APF) fedde nde e nder diiwaan Anambra, e nder lannda demokaraasi (PDP) tuumi Bode George wonde ina sooda hooreejo PDP e fedde guwerneer.[24]
E lewru Yarkomaa 2003, hooreejo Olorunfunmi Bashorun, hooreejo sosɗo lannda demokaraasi leƴƴi e nder diiwaan Lagos, e ardiiɓe woɗɓe, ñaagii hooreejo leydi ndii ngam humpitaade caɗeele e nder lannda kaa. Ɓe tuumi George e kiliyanke mum Alhaji Murtala Ashorobi ko ɓe ƴamooɓe lefol laamu.[25] E lewru abriil 2004, George yeddi kala ko o waɗi e ko haalaa e nanngugol guwerneer Bola Tinubu mo diiwaan Lagos e guwerneeruuji ɗiɗo woɗɓe.[26] Ɓe tato fof ina tawtoree wirwirnde to Iyin-Ekiti nde ɓe nanngaad ko soldateeɓe e poliseeɓe.[27]
E lewru suwee 2004, fedde fecciinde e lannda PDP tuumi Bode George, hooreejo lannda kaa to bannge worgo-fuɗnaange, hono senaateer Adeseye Ogunlewe, e Mohammed Ashorobi, hooreejo diiwaan PDP, wonde ina ndartina lannda kaa e nder hulɓinaare, e ƴaañde, e ƴaañde e huutoraade laamu [28] E lewru juko hitaande 2004, wonno kiris e nder diiwaan Anambra ɗo suudu sarɗiiji adii wiyde wonde guwerneer Chris Ngige woppii laamu, cukko guwerneer, Okey Udeh ina foti lomtaade, caggal ɗuum ɓe mbayli kuulal maɓɓe ɓe mbiyi ɓe majjinaama e anniya. Bode George ardii fedde PDP nde wasiyii Okey Udeh yo woppu laamu.
E lewru Yarkomaa 2005, This Day hollitii wonde Bode George ina ɗaminaa maa won hooreejo leydi PDP e nder batu ngenndiijo lannda oo e lewru Noowammbar.[30] E lewru juko hitaande 2005, o artiraa cukko hooreejo leydi PDP (Fuɗnaange).[31] E lewru feebariyee 2007, Olabode George noddii yo cukko hooreejo leydi Atiku Abubakar, mo ƴaañii e lannda “Congrès d’action” (AC) woppu laamu.[32]
E lewru marse 2008, hooreejo leydi PDP, hono laamɗo Vincent Ogbulafor, riiwti Bode George e nder fedde toppitiinde ko fayti e demokaraasi (PDI).[33] E lewru abriil 2008, Goomu diisnondiral ngenndiwal PDP (NDC), mo Bode George ardii, fusi.[34]
Ñaawooje EFCC
E lewru Abriil 2005, Olabode George hunaniino ƴamde ñaawirdu ngam jaaynde wi'i ko N85 billion fenaande fuɗɗii nder hukuuma portu Naajeeriya (NPA) wakkati o woni hooreejo hukuuma NPA. O siftinii tuumeede wonde ko huunde nde alaa maanaa, nde alaa daliilu, nde alaa miijo.[35]
O tuumaama e Komiseer toppitiiɗo bonanndeeji faggudu e kaalis (EFCC) nde Nuhu Ribadu ardii ɗum, sabu mum tuumeede fenaande to NPA. Kono tan, o haalaama no feewi wonde ko hooreejo leydi ndii, hono Olusegun Obasanjo, reentini mo e ñaawoore.[36] Ciimtol EFCC yaltungol ñalnde 1 abriil 2005 hollitii wonde terɗe yiilirde NPA, haa arti noon e hooreejo Bode George, e njuɓɓudi NPA ina poti waɗeede e dow fenaande, tawa ina ŋakkiraa kuule e doosɗe laamu jowitiiɗe e dokkal kontraaji, ina poti kadi ñaaweede feccere kontraaji e inflation coggu kontraaji e nder majjere timmunde e kuule laamu lelnaaze.[37] Hooreejo leydi Obasanjo jaɓaani ko ɓe keɓi koo, o yamiri yo wiɗto ngoɗngo waɗ. Ciimtol ɗiɗaɓol EFCC ngol laaɓtinii Bode George.[38]
E lewru noowammbar 2005, EFCC noddi Bode George e batu ngam yeewtidde e haala lannda ɗo innde makko ummii.[39] E lewru marse 2006, Fedde Demokaraasi (AD) noddii hooreejo leydi ndii, hono Olusegun Obasanjo, yo ñaaw cukko hooreejo leydi ndii, hono Olabode George, e juɓɓule e njuɓɓudi NPA, sabu tuumeede rokkude kontraaji ɗi ngalaa nafoore miliyoŋaaji N60.[40]
E lewru Ogost 2008, EFCC e gardagol hooreejo mum keso Farida Waziri nanngi Olabode George to Lagos, o ñaawi mo e yimɓe nayo woɗɓe e dow 163 tuume, ko wayi no fenaande, ɗooftaade jamirooje, huutoraade golle bonɗe e tuumeede rokkude kontraaji ɗi ngalaa sariya, fotde miliyaaruuji N84 ko kanko wonnoo hooreejo NPA.[41] Caggal nde ñaawoore ndee fuɗɗii, EFCC ustii ñaawoore ndee haa 63 ñaawoore.[42] E lewru oktoobar 2009, Bode George ñaawaa, o ñaawaa lebbi 30 kasoo.[43] Ñaawoore ndee ko ñaawoowo biyeteeɗo Joseph Olubunmi Oyewole.[44] Ñaawirde ndee hollitii tuumaaɗo oo ina waɗi 47 e nder 68 kuugal. Hakke ñaawoore ndee ɓeydiima haa duuɓi 28, kono limtooji ɗii ngam salaade ɗooftaade yamiroore sariya, yamiraama yo njokku e sahaa gooto fotde lebbi jeegom, e limtooji ɗii ngam inflation contract ndeen ina njogori yahde e sahaa gooto fotde duuɓi ɗiɗi.[2]
Awokaaji George mbaɗii wullitaango, ɓe ɗaɓɓi yo o yoɓe kaalis haa nde wullitaango ngoo safrata.[45] Kono ñaawirdu nduu saliima wullitaango ngoo.[46] Ko o kasoo, mawɗo Bode George e gollodiiɓe mum mbaɗtaa e V.I.P. taƴre kasoo. Ɓe ɗaɓɓaaka ɓoornaade comci kasoo, ɓe njaɓaaka kadi ko ɓesnguuji maɓɓe peewnata ñaamdu.[47] Ñalnde 13 desaambar 2013, Ñaawirde Toownde yaltini ñaawoore Bode George. Ñaawirde ndee, e gardagol ñaawoowo John Afolabi Fabiyi, wiyi wonde EFCC alaa ko holliti wonde George ina yiɗi waɗde fenaande to NPA, tee tuume “feccude kontraaji” ɗee, sariya anndaaka.[48]
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- "Mi wurtan Naajeeriya to Tinubu wurti hooreejo leydi —Bode George". Kabaaru Vanguard. 15-01-2022. Heɓtinaama ñalnde 24-02-2022.
- Abiodun Fanoro et Yetunde Oyegbami. "Bode George ina yaha kasoo sabu golle NPA". Gardiiɗo. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 2020-05-05. Ƴeewtaa ko e 12-11-2009.
- Abdulwahab abdulaah, okey ndiribe e James ezema (27 octobre 2009). "Haawnaaki, Kulol no George, woɗɓe njippii e Kirikiri". Annduɓe. Ko 2009-11-08 ƴettaa.
- Esra Ijioma (1 noowammbar 2009). "E Rido Falls". Jaagorgal ñalnde kala. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Olusegun Adeniyi (28-07-2002). "Miɗo waawi faddaade golle am". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e fuɗɗoode mum ñalnde 12-11-2005. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Wale Olaleye (31-07-2002). "Adress haalaaji wonaa neɗɗaagal, PDP wiyi Tinubu". Ooɗoo Day. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 13-09-2005. Ko 13-11-2009 ƴettaa.
- "Ko fayti e amen". Rufus Giwa Politeknik. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 26-12-2009. Ko 28-03-2010 ƴettaa.
- Jide ajani (27 oktoobar 2009). "Jemma laɓi juutɗo ngam Bode George...anndugol kabaruuji". Annduɓe. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Kodilinye Obiagwu e Sampson Ezea (27 oktoobar 2009). "Bode George: Ƴeewndo joom lannda". Gardiiɗo. Ƴeewtaa ko e 12-11-2009. [jokkondiral maayngal]
- George Oji (2001-02-02). "Olabode ñaawii ngam jam e nder diiwaan Niiseer". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 27-01-2005. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Farayse Ugwoke (2001-05-11). "Nde ɓuuɓri mawndi ƴetti to portooji Lagos". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e fuɗɗoode mum ñalnde 15-12-2004. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Farayse Ugwoke (2001-05-11). "Ɓoornugol: Bode George hollitii portooji yoorɗi". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e fuɗɗoode mum ñalnde 12-2005. Ko 2009-11-08 ƴettaa.
- Francis Ugwoke (2001-09-07). "Agencies laanaaji ina njaɓa yamiroore NPA e dow konte ɗe ngalaa". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 23-11-2005. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Francis Ugwoke (2002-07-03). "NPA Boss ina ɗaɓɓi joofnude seppo jom en kamiyoŋaaji". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 29-09-2004. Ko 13-11-2009 ƴettaa.
- Francis Ugwoke (2003-03-07). "Min ɗon taski ngam ɓamtaare porto - Bode George". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 24-01-2005. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Farayse Ugwoke (22-08-2003). "Peeje NPA ngam darnde hesere e nder model joom leydi porto". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 25-04-2005. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Farayse Ugwoke (2003-10-24). "Portooji: Mbele Sarumi ko neɗɗo mo njiyloto-ɗen?". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 24-11-2005. Ko 13-11-2009 ƴettaa.
- "No buubaaji ɗii puɗɗiri e NPA". Gardiiɗo oo. Ñalnde 27 oktoobar 2009. Ƴeewtaa ko 12-11-2009.
- Azimazi momoh jimoh (17 mars 2009). "Govt ina daranii yeeyde cuuɗi e Naajeeriya'en mawɓe". Gardiiɗo. Ƴeewtaa ko e 12-11-2009. [jokkondiral maayngal]
- Jide ajani (27 oktoobar 2009). "Jemma laɓi juutɗo ngam Bode George...anndugol kabaruuji". Annduɓe. Ƴeewtaa ko e 12-11-2009.
- Steve Nwosu (2001-03-10). "Hare ngam leydi Yoruba". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 22-01-2005. Ko 2009-11-08 ƴettaa.
- Yuusuf Olaniyonu (17-02-2002). "Hare Guber to Fuɗnaange-rewo: AD e kala neɗɗo". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e fuɗɗoode mum ñalnde 11-2005. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Wale Olaleye (28-02-2002). "S/West PDP ɗon ƴama ƴamɗe dow ƴamɗe: ɗum fenaande, Bode George wi'i". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 15-11-2005. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Kola Ologbondiyan (2002-08-14). "Goomu wooteeji Bode George soodi Anambra PDP - hooreejo APF". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e fuɗɗoode mum ñalnde 26-12-2004. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Remi Adefulu (2003-02-04). "Bode George, Ashorobi ina tuumaa e caɗeele PDP Lagos". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 15-01-2005. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Olawale Olaleye (2004-04-10). "Governor Lagos fenni, wi'i Bode George". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e fuɗɗoode mum ñalnde 12-2005. Ko 13-11-2009 ƴettaa.
- Shaka Momodu (2004-04-13). "Fayose ko jom hakkille, wiyi laamu Lagos". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e fuɗɗoode mum ñalnde 12-2005. Ko 13-11-2009 ƴettaa.
- Eddy Odivwri (2004-06-19). "PDP Lagos ina ɓuuɓna hoore mum". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e fuɗɗoode mum ñalnde 13-11-2005. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Chuks Okocha e Charles Onyekamuo (2003-07-15). "Ngige: Moɓondiral Anambra ina wayla hoore mum". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 25-04-2005. Ko 13-11-2009 ƴettaa.
- Chuks Okocha e Olawale Olaleye (2005-01-28). "Bode George ina waawi lomtaade Ogbeh". Oo Ñalawma. Ƴeewtaa ko 2009-11-09.[jokkondiral maayngal duumingal]
- "Bode Joorge, ko daraniiɗo politik - Fayose". Oo Ñalawma. lewru juko 2005. Ƴeewtaa ko 2009-11-13.[jokkondiral maayngal duumingal]
- Serif Balogun (11 feebariyee 2007). "Bode George noddi yo Atiku woppu laamu". oo Ñalawma. Heɓtinaa ko 2009-11-13.[jokkondiral maayngal duumingal]
- Chuks Okocha (20-03-2008). "PDP riiwti Bode George, debbo Ali e nder laamu". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 20-06-2008. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- Chuks Okocha (2008-04-17). "Ogbulafor saaktii Goomu diisnondiral Ali". Oo Ñalawma. Ƴeewtaa ko 2009-11-09.[jokkondiral maayngal duumingal]
- Ndubuisi Farayse (2005-05-08). "NPA fenaande: Bode George ina hulɓinii ñaawoore". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 2005-05-09. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- "Nijeria: Haayre, hulɓinaare no lannda laamu nguu tiiɗiri, woɗɓe njippiima e kasoo leydi Naajeeriya". Afrik e laawol. 27-10-2009. Arsiif gila e asli mum ñalnde 30-10-2009. Ko 2009-11-09 ƴettaa.
- "Ciimtol Goomu Ribadu ko faati e NPA ngol naatni Bode George, woɗɓe". Ko adii fof. Ñalnde 27 oktoobar 2009. Ƴeewtaa ko 12-11-2009.
- DANIYEEL OKENELU. "Falnde Bode Joorge, worɓe Obasanjo woɗɓe". Hoolaare yontere kala. Mooftaa ko e asli mum ñalnde 2011-07-08. Ƴeewtaa ko e 12-11-2009.
- Olawale Olaleye (2005-11-24). "EFCC ina nodda Bode George ngam yeewtidde". Oo Ñalawma. Heɓtinaa ko 2009-11-13.[jokkondiral maayngal duumingal]
- Filip Ogunmade (6 mars 2006). "NPA fenaande : AD ina yiɗi Bode George ñaawee". Oo Ñalawma. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 21-06-2007. Ƴeewtaa ko e 12-11-2009.
- Akinwale Akintunde (9 août 2008). "EFCC ñaawii Bode George,4 Woɗɓe". Ñalawma oo. Arsifaa ko e asli mum ñalnde 9 suwee 2008. Heɓtinaa ko 2009-11-12.
- "Bode George, woɗɓe ngoppitaa duuɓi 28". Annduɓe. Ñalnde 26 oktoobar 2009. Ƴeewtaa ko 12-11-2009.
- Davidson Iriekpen, Akinwale Akintunde e Sheriff Balogun (2009-10-27). "No ñaawoore fenaande jippiniri Bode George e nder kasoo". Oo Ñalawma. Arsiif gila e asli mum ñalnde 30-10-2009. Ƴeewtaa ko e 12-11-2009.
- Abdulaahab Abdulaah (ñalnde 28 oktoobar 2009). "Aawoowo mo George nanngi". Annduɓe. Ƴeewtaa ko e 12-11-2009.
- Abiodun Fanoro et Yetunde Oyegbami (29 octobre 2009). "Bode George, woɗɓe ina ñaagoo ñaawoore ndee". Gardiiɗo. Ƴeewtaa ko 2009-11-08.[jokkondiral maayngal]
- " Ñaawirde salii ɗaɓɓaande Bode George ngam yoɓde ɗum". Annduɓe. Ñalnde 9 noowammbar 2009. Ƴeewtaa ko 12-11-2009.
- Emma NNADOZIE (ñalnde 31 oktoobar 2009). "Ko waɗi Bode George, woɗɓe njaɓaani ɓoornaade comci kasoo". Annduɓe. Ƴeewtaa ko e 12-11-2009.
- "Suur suprême yaltini hooreejo PDP Bode George ngam ñaawoore fenaande". Vangarde (Niiseer). 13-12-2013.