Jump to content

Olu Falae

Iwde to Wikipedia
Olu Falae
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InndeSamuel, Olu Taƴto
Ɗuubi daygo21 Siilto 1938 Taƴto
ƊofordeAkure Taƴto
FatherJoshua Taƴto
ƊemngalYarbankoore Taƴto
WoldeInngilisjo, Yarbankoore, Nigerian Pidgin Taƴto
Sana'ajingaɗoowo siyaasaje, farmer, banker, minister Taƴto
Position heldMinister of Finance of Nigeria, Minister of Finance of Nigeria, Secretary to the Government of the Federation Taƴto
Janngi toYale College, Igbobi College, University of Ibadan Taƴto
Member of political partyAlliance for Democracy Taƴto
Hair colorblack hair Taƴto
Eye colorbrown Taƴto
Magnum opusThe way forward for Nigeria : the economy and policy Taƴto
Personal pronounL485 Taƴto

Mawɗo Samuel Oluyemisi Falae // c CFR (jibinaa ko ñalnde 21 lewru Seeɗto hitaande 1938), ko banke, njuɓɓudi e politikyanke Najeriya ko kanko wonnoo binndoowo laamu konu Ibraahiima Babangida gila lewru Yarkomaa 1986 haa lewru Duujal 1990, e nder dumunna juutɗo, o woniino jaagorgal kaalis e hitaande 1990. O dañii woote ngam suɓaade hooreejo leydi Najeriya e Four '

Nguurndam e jaŋde puɗɗagol

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Falae jibinaa ko e galle mawɗo Josuwa Alekete Falae e Abigail Aina Falae ñalnde 21 suwee 1938, to Ilu-Abo, Akure. Joshua Falae ummii ko Akure kono sabu fartaŋŋeeji e ndema kakawo, ɓesngu Falae e woɗɓe seeɗa jeyaaɓe e Akure ngummii e nokku ɓadiiɗo ina wiyee Ago-Abo – ina anndiraa kadi Ilu Abo – ɗo ɓe koɗi e nder pioneeruuji. Baaba Falae caggal mum waɗtaa mawɗo wuro Ago-Abo. Yumma Falae jibinaa, mawni ko e wuro Igbara-Oke, o maayi ko e jibinannde e hitaande 1946 nde Falae ina yahra e duuɓi Elemo mo Akure, mawɗo Adedipe Oporua Atoosin (kanko ko taaniiko Deji Arakale mo Akure, baaba Osupa). Falae janngi duɗal leslesal Angalteer to Akure ɗo o fotti e debbo makko garoowo, hono Rachael Olatubosun Fashoranti, miñiiko debbo gardiiɗo Afenifere biyeteeɗo Ruben Fashoranti. Caggal jaŋde leslesre, o jooɗii e jaŋde naatgol e duɗal jaaɓi haaɗtirde Igbobi, o jaɓaa e hitaande 1953. nde o timmini jaŋde makko toownde to duɗal jaaɓi haaɗtirde laamu, Ibadan e hitaande 1958, caggal ɗuum o wonti jannginoowo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Oyeme Akurekun Grammar, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Oyeme Akurekun. O naati duɗal jaaɓi haaɗtirde Ibadan ngam jaŋde makko leslesre o heɓi dipolom makko e faggudu, caggal ɗuum, o heɓi dipolom makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Yale to Amerik . To duɗal jaaɓi haaɗtirde Ibadan, o woniino wakiiliijo suudu hoɗorde makko e nder Diiso Wakiiliijo Almuɓɓe, o woniino kadi tergal e yiilirde rewindaade jaaynde almuɓɓe run campus. [1]

Golle siwil e golle laamu

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Caggal nde o timmini jaŋde makko leslesre to bannge faggudu, Falae naati e sarwisaaji laamu, o woni balloowo binndoowo fedde toppitiinde ko fayti e golle ngenndiije. Caggal ɗuum o wonti balloowo mawɗo binndoowo fedde ndee. E hitaande 1971, o artiraa e biro peewnugol hakkundeejo, e hitaande 1975, o woni gardiiɗo biro peewnugol. E nder dumunna mo o woni e biro peewnugol, departemaa oo ina joginoo darnde tiiɗnde e peewnugol peeje ƴellitaare ngenndiije tataɓere wonande leydi ndii e waɗde golle ƴeewndo caggal nde laamu nguu wayli. [1] E hitaande 1977, Falae toɗɗaa koolaaɗo kuuɓal (departemaa faggudu), biro kabine.

E hitaande 1981, o wonti gardiiɗo banki njulaagu leydi Najeriya (NMB), ko adii ɗuum ko United Dominion Trust. E nder laamu Falae to banke, fedde ndee ɓeydii kaalis mum baawɗo e ñamlude.

Falae arti e golle laamu ko e hitaande 1986 nde o toɗɗaa Sekereteer laamu. Oon sahaa, o sikki ko leydi Najeriya ina foti ƴellitde faggudu leydi ndii. E hitaande 1985, hade makko toɗɗaade, militeer en ɗaɓɓiriino miijo renndo ngo eɓɓaande njuɓɓudi faggudu FMI, ko ɗum sarɗi ngam heɓde njoɓdi yaajndi ummoraade e kaalis oo. Miijo yimɓe fof ko salaade eɓɓaande ndee. Ndeen njuɓɓudi ndii arii e Porogaraam njuɓɓudi njuɓɓudi (SAP). SAP wonnoo ko eɓɓaande ngam feewnude njeeygu ummoraade e laamu nguu fawii ko e petroŋ, tabitinde potal kaalis e ballal yoɓde e ɓeydagol ngol aldaa e inflation. Laabi potɗi huutoreede ngam heɓde ɗeen paandaale ko ustude njoɓdi naira, ustude ballal geɗe petroŋ e ustude njulaagu. E nder wakkati o woni e laamu, Falae wonti daraniiɗo SAP hay so tawii ko ɗum huunde nde yimɓe heewɓe njiɗaa, ɗum addani mo innde "Mr. SAP" e nder yimɓe leydi Najeriya.

O yalti e golle Sekereteer laamu, o woni jaagorgal kaalis leydi ndii e hitaande 1990 e nder laamu konu Ibraahiima Babangida . O woppitaa e laamu ko e lewru ut 1990. Caggal ɗuum, o naati e porogaraam mbayliigu demokaraasi.

Golle politik

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Naatgol Falae e politik fuɗɗii ko e jamaanu Republique tataɓo . Babangida haɗiino politikaaji ‘’ɓurɗi ɓooyde’’, tawi ko ɓuri heewde heen ko yimɓe joginooɓe jappeere suɓngooji e yontaaji ɓennuɗi ko wayi no Bola Ige e Lateef Jakande . Falae ɓooyaani wonti kanndidaa cuɓaaɗo wonande almuɓɓe Awolowo e won e yahruɓe yeeso e nder lannda Sosiyaalist . O haɓaama e jappeere ndee kono o fooli Shehu Musa Yar'Adua hade wooteeji ɗii dartineede. O werlii caggal ɗuum ballal makko e njuɓɓudi makko ngam tabitinde yiɗde hooreejo leydi MKO Abiola .

  1. ↑ Commonwealth Observer Group, Commonwealth Secretariat. The National Assembly and Presidential Elections in Nigeria, 20 and 27 February 1999: Report. Page 27.