Olu Falae
| Jinsu | gorko |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Innde | Samuel, Olu |
| Ɗuubi daygo | 21 Siilto 1938 |
| Ɗoforde | Akure |
| Father | Joshua |
| Ɗemngal | Yarbankoore |
| Wolde | Inngilisjo, Yarbankoore, Nigerian Pidgin |
| Sana'aji | ngaɗoowo siyaasaje, farmer, banker, minister |
| Position held | Minister of Finance of Nigeria, Minister of Finance of Nigeria, Secretary to the Government of the Federation |
| Janngi to | Yale College, Igbobi College, University of Ibadan |
| Member of political party | Alliance for Democracy |
| Hair color | black hair |
| Eye color | brown |
| Magnum opus | The way forward for Nigeria : the economy and policy |
| Personal pronoun | L485 |
Mawɗo Samuel Oluyemisi Falae // c CFR (jibinaa ko ñalnde 21 lewru Seeɗto hitaande 1938), ko banke, njuɓɓudi e politikyanke Najeriya ko kanko wonnoo binndoowo laamu konu Ibraahiima Babangida gila lewru Yarkomaa 1986 haa lewru Duujal 1990, e nder dumunna juutɗo, o woniino jaagorgal kaalis e hitaande 1990. O dañii woote ngam suɓaade hooreejo leydi Najeriya e Four '
Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Falae jibinaa ko e galle mawɗo Josuwa Alekete Falae e Abigail Aina Falae ñalnde 21 suwee 1938, to Ilu-Abo, Akure. Joshua Falae ummii ko Akure kono sabu fartaŋŋeeji e ndema kakawo, ɓesngu Falae e woɗɓe seeɗa jeyaaɓe e Akure ngummii e nokku ɓadiiɗo ina wiyee Ago-Abo – ina anndiraa kadi Ilu Abo – ɗo ɓe koɗi e nder pioneeruuji. Baaba Falae caggal mum waɗtaa mawɗo wuro Ago-Abo. Yumma Falae jibinaa, mawni ko e wuro Igbara-Oke, o maayi ko e jibinannde e hitaande 1946 nde Falae ina yahra e duuɓi Elemo mo Akure, mawɗo Adedipe Oporua Atoosin (kanko ko taaniiko Deji Arakale mo Akure, baaba Osupa). Falae janngi duɗal leslesal Angalteer to Akure ɗo o fotti e debbo makko garoowo, hono Rachael Olatubosun Fashoranti, miñiiko debbo gardiiɗo Afenifere biyeteeɗo Ruben Fashoranti. Caggal jaŋde leslesre, o jooɗii e jaŋde naatgol e duɗal jaaɓi haaɗtirde Igbobi, o jaɓaa e hitaande 1953. nde o timmini jaŋde makko toownde to duɗal jaaɓi haaɗtirde laamu, Ibadan e hitaande 1958, caggal ɗuum o wonti jannginoowo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Oyeme Akurekun Grammar, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Oyeme Akurekun. O naati duɗal jaaɓi haaɗtirde Ibadan ngam jaŋde makko leslesre o heɓi dipolom makko e faggudu, caggal ɗuum, o heɓi dipolom makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Yale to Amerik . To duɗal jaaɓi haaɗtirde Ibadan, o woniino wakiiliijo suudu hoɗorde makko e nder Diiso Wakiiliijo Almuɓɓe, o woniino kadi tergal e yiilirde rewindaade jaaynde almuɓɓe run campus. [1]
Golle siwil e golle laamu
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Caggal nde o timmini jaŋde makko leslesre to bannge faggudu, Falae naati e sarwisaaji laamu, o woni balloowo binndoowo fedde toppitiinde ko fayti e golle ngenndiije. Caggal ɗuum o wonti balloowo mawɗo binndoowo fedde ndee. E hitaande 1971, o artiraa e biro peewnugol hakkundeejo, e hitaande 1975, o woni gardiiɗo biro peewnugol. E nder dumunna mo o woni e biro peewnugol, departemaa oo ina joginoo darnde tiiɗnde e peewnugol peeje ƴellitaare ngenndiije tataɓere wonande leydi ndii e waɗde golle ƴeewndo caggal nde laamu nguu wayli. [1] E hitaande 1977, Falae toɗɗaa koolaaɗo kuuɓal (departemaa faggudu), biro kabine.
E hitaande 1981, o wonti gardiiɗo banki njulaagu leydi Najeriya (NMB), ko adii ɗuum ko United Dominion Trust. E nder laamu Falae to banke, fedde ndee ɓeydii kaalis mum baawɗo e ñamlude.
Falae arti e golle laamu ko e hitaande 1986 nde o toɗɗaa Sekereteer laamu. Oon sahaa, o sikki ko leydi Najeriya ina foti ƴellitde faggudu leydi ndii. E hitaande 1985, hade makko toɗɗaade, militeer en ɗaɓɓiriino miijo renndo ngo eɓɓaande njuɓɓudi faggudu FMI, ko ɗum sarɗi ngam heɓde njoɓdi yaajndi ummoraade e kaalis oo. Miijo yimɓe fof ko salaade eɓɓaande ndee. Ndeen njuɓɓudi ndii arii e Porogaraam njuɓɓudi njuɓɓudi (SAP). SAP wonnoo ko eɓɓaande ngam feewnude njeeygu ummoraade e laamu nguu fawii ko e petroŋ, tabitinde potal kaalis e ballal yoɓde e ɓeydagol ngol aldaa e inflation. Laabi potɗi huutoreede ngam heɓde ɗeen paandaale ko ustude njoɓdi naira, ustude ballal geɗe petroŋ e ustude njulaagu. E nder wakkati o woni e laamu, Falae wonti daraniiɗo SAP hay so tawii ko ɗum huunde nde yimɓe heewɓe njiɗaa, ɗum addani mo innde "Mr. SAP" e nder yimɓe leydi Najeriya.
O yalti e golle Sekereteer laamu, o woni jaagorgal kaalis leydi ndii e hitaande 1990 e nder laamu konu Ibraahiima Babangida . O woppitaa e laamu ko e lewru ut 1990. Caggal ɗuum, o naati e porogaraam mbayliigu demokaraasi.
Golle politik
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Naatgol Falae e politik fuɗɗii ko e jamaanu Republique tataɓo . Babangida haɗiino politikaaji ‘’ɓurɗi ɓooyde’’, tawi ko ɓuri heewde heen ko yimɓe joginooɓe jappeere suɓngooji e yontaaji ɓennuɗi ko wayi no Bola Ige e Lateef Jakande . Falae ɓooyaani wonti kanndidaa cuɓaaɗo wonande almuɓɓe Awolowo e won e yahruɓe yeeso e nder lannda Sosiyaalist . O haɓaama e jappeere ndee kono o fooli Shehu Musa Yar'Adua hade wooteeji ɗii dartineede. O werlii caggal ɗuum ballal makko e njuɓɓudi makko ngam tabitinde yiɗde hooreejo leydi MKO Abiola .
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Commonwealth Observer Group, Commonwealth Secretariat. The National Assembly and Presidential Elections in Nigeria, 20 and 27 February 1999: Report. Page 27.