Onigbogi

Onigbogi ko laamɗo laamu Oyo to Afrik hirnaange lomtii baaba mum, Alaafin Oluaso ngam wontude laamɗo 8ɓo Oyo.

E wiyde won e nate luulndiiɗe hannde no Samuel Johnson, yumma mum winndiri nii, Aruigba-Ifá yalti wuro mum Ota ngam wondude e ɓiyiiko e golloraade e biro mum ko wayi no wasiya. O addi e makko laamɗo Ifá ngam reende ɓiyiiko e laamu mum. Kono jamaanu Oyo oo salii eɓɓaande makko rewde laamɗo oo, o arti Ota. E laawol makko fayde wuro makko, o jaɓɓaama Alado, o rokki mo kaɓirɗe ngam jokkude yahdu makko, o fuɗɗii Alado e nder diineeji Ifá, o rokki mo njuɓɓudi ngam fuɗɗoraade woɗɓe ngam yoɓde moƴƴere makko. E duuɓi cakkitiiɗi ɗii, laamɗo Ifá wonti mawɗo e nder Oyo kadi ko noon kadi Ado hills, villa Alado.

Laamu

E jamaanu Onigbogi, laamu Oyo e dame laamorgo mum ina taarnaa e konuuli ummoriiɗi e laamɗo Nupe. Hay so tawii noon, Yoruba en e Nupe en ina njoginoo jokkondire moƴƴe e jamaanu Sango, laamɗo tataɓo Oyo, jokkondire gila ndeen ina tiiɗi. Konu Nupe heɓti feccere mawnde e Oyo, caggal ɗuum heɓti laamorgo Oyo. E nder ɗuum, Onigbogi dogi yahi nokku gooto e nder leydi Borgu en.

Tuugnorgal

Samuwel Jooni, Obadiya Jooni. Daartol Yoruba'en, Gila e jamanuuji arandeeji haa e fuɗɗoode laamu leydi Angalteer. p. 158