Philly Lutaaya
Philly Bongoley Lutaaya (19 oktoobar 1951 – 15 desaambar 1989) ko jimoowo Uganndaanaajo, ko kanko woni gadano Uganndaanaajo mawɗo rokkude yeeso neɗɗo e SIDA. O wonti jaambaaro ngenndi sabu ko kanko woni Ugandaajo gadano bayyinde wonde omo wondi e VIH – positive. Ko e hitaande 1988, nde VIH ina joginoo haa hannde mboros keewɗo.[1] Ko adii nde o maayata e SIDA, Lutaaya huutoriima waktuuji heddiiɗi ɗii e winndude jimɗi ko fayti e hare makko e SIDA, o yaltini albom makko cakkitiiɗo biyeteeɗo Alone and Frightened, ina heen jimol makko lollungol "Alone", ngol jimol Suwednaajo biyeteengol Roxette, jimol hit Must Have Been Loveas, kam e njilluuji e nder ekkolaaji e duɗe e nder leydi Uganda fof ngam sarde konngol e yaakaare. Lutaaya ina anndaa e nder leydi Uganndaa e kitaale 1960, e kitaale 1970 o yilliima leydi Konngo, Keñiya, e Japon. E cakkital kitaale 1980, o jooɗii to Stockholm, to leydi Suwed. Ko ɗoon o winndi albom makko biyeteeɗo Born in Africa, mo haa jooni ina heewnoo e nder leydi Uganndaa. Philly ina waawi fiyde gitaar, piyano (keyboard), e mbayla. O's music haa jooni ina wuuri e uptodate
Albom Lutaaya mo Natal, yaltinaaɗo e hitaande 1986,[2] ina heddii e albom makko ɓurɗo lollude haa hannde. Albom oo, mo jimɗi mum mbinndaa ko e ɗemngal Luganda, ina heddii e mawninde Noel to Uganndaa. Ina heen jimɗi ɓooyɗi ko wayi no "Merry Christmas", Zuukuka, Tumusinze, Ssekukkulu, Gloria, Anindiridde, e Katujaguze. Haa hannde, Philly Lutaaya ina heddii e jimɗi ɓurɗi waawde winndude ɗi leydi Uganndaa meeɗaa waɗde."
Miijo Lutaaya ina hawra e jimɗi pop hirnaange no teskaa e jimɗi ko wayi no "Anifa sembera, Gloria, miɗo jogii koyɗol, daande ina wulla, sirimba, sekukkulu ngam siftinde."[laɓɓingol ina haani].
Njeenaaje
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Filli Lutaaya
E hitaande 2004, o heɓi njeenaari nguurndam makko e nder njeenaari PAM Awards (PAM Awards)[3].
Caggal mum e hitaande 2007, naalankooɓe Uganndaa heewɓe kawri ngam artirde yoga e jimɗi Lutaya ɓurɗi mawnude. Bebe Cool yimi « Jibinaaɗo e Afrik », Juliana Kanyomozi waɗi kadi « Diana ». Iryn Namubiru e Li Nubiyaŋke mo yimɓe fedde yiite kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbaɗti "Empisazo".[4]
Njawdi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Filli Lutaaya
Caggal nde o sankii e duuɓi 38, fedde wiyeteende Philly Lutaaya Initiative Association sosaa ko e fedde sehilaaɓe wonduɓe e rafi o e oon sahaa ngam wallitde jannginde yimɓe ko fayti e batte VIH/SIDA. E ballal UNICEF, eɓɓoore ndee ina jokki e waɗde yeewtere e nder duɗe e renndooji e nder leydi Uganndaa ngam teeŋtinde seedanteeje keertiiɗe teemedde yimɓe wonduɓe e VIH. To leydi Uganndaa: ñalnde 17 colte ko ñalngu Lutaaya Philly Bongoley ngu commission Uganda toppitiiɗo ko feewti e SIDA mawnintee. 2014 ɓiɗɗo debbo Tezra Lutaaya fuɗɗii fedde renndo ngam wuurnude ndonu baaba mum. Fedde nde maa wallit ngam ɓeydude nguurndam renndo e faggudu sukaaɓe waasɓe e rewɓe jom en jawɗeele en, rewrude e nokku janngirde Philly Lutaaya to Kanoni, Gomba. Ko ɗoo Philly Lutaaya jibinaa.
Biopic ko faati e nguurndam Philly ina woni e ƴellitde, ko filmo Usama Mukwaya waɗi.[5]
Diskogaraafi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Albomuuji
Noel (1987, mbayliigu, yaltinaa kadi ñalnde 11 lewru Duujal 2015)[6][7]
Alone (1988, ƴettaa, yaltinaa kadi ñalnde 11 desaambar 2015)[6][7]
Alone II Lefol ngol (1988, ngol ƴettaa, ngol yaltinaa kadi ñalnde 11 desaambar 2015)[6][7]
Tumusinze (1988, ƴeewtaama, yaltinaa kadi ñalnde 11 desaambar 2015)
Jibinaa ko e Afrik (1986, rewtinaa, yaltinaa kadi ñalnde 11 desaambar 2015)
Ƴeew kadi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]VIH/SIDA to leydi Uganndaa