Jump to content

Punjabi folklore

Iwde to Wikipedia
Punjabi folklore
folklore by ethnic group
Subclass offolklore Taƴto
LenyolPunjabis Taƴto
TaguPunjabi culture Taƴto
Punjabi folklore 02

Leñol Punjabi (ko ɓuri teeŋtude e jimɗi mum) ko huunde tiiɗnde e pinal Punjabi. Ko ɓuri teeŋtude e geɗe goɗɗe e nder daartol Punjabi ko farseeji, anekdoteeji, idioms, taariikaaji, e konnguɗi.[1][2][3]

Fuɗɗam

Richard Carnac Temple hollitii e nder deftere mum 1884, The Legends of the Punjab, wonde mbaydi taariindi Punjabi e jimɗi bardic ina ceerti hakkunde mum en, hay so tawii noon jimɗi bardic ɗii ɓuri wonde ko binndi (hono no ɗi laaminoo e meeteer e jimɗi sabu wonde ɗi e mbaadi mbaylaandi). Ɗum addani mo sikkude wonde daartol leñol ngol ummorii ko e binndol bardi, gonngol e mbaydiiji mbaylaandi.[4]

Miɗo yaakorii hollirde ɗoo no feewi wonde jimɗi bardic e daartol leñol ngol ina mahaa e dow diidi gooti tigi rigi haa ɗo daartol laaɓtungol ngol yahrata, hay so tawii noon ko adii fof ina jokkondiri e jikkuuji daartol tigi rigi, ina jillondiri e daartol goongaaji daartol goongaaji [ɗi Temple ina jogii nafoore]. Leñol ngol ina heewi no feewi e goonga ko dingiral tan, walla juɓɓule dingiral, tawa ina tawee e jimɗi ɗii, ɗo daartol kaawningol ngol tan siftortee, tawi inɗe e saraaji gollotooɓe e ngol siforaa [sic] njejjitaama. (Suudu dewal, v-vi)[5]

— Donald Haase ina siftina R. C. Temple, deftere wiyeteende Greenwood, deftere taariindi e taariindi, hello 895 Teemedde

Natal Raja Rasalu ina fiyra Raja Sirikap e nder fijirde chaupat (pasa), nate asliije ummoraade e deftere daartol Punjabi, nde Charles Swynnerton yaltini e nder deftere mum ‘Aventures du hero Panjáb Raja Rasálu, e daartol leñol Panjáb goɗɗol’ (1884)[6][7]

Taariikaaji Punjabi ina keewi naatde e daartol jowitiingol e daabaaji jannginoowo jannde nehdi. Ko ɗum tiitoonde ummoriinde e leydi Indiya ɓooyndi, yeru mum ko Panchatantra mo teeminannde tataɓere ko adii jibineede Iisaa. Teemedde goɗɗe ɓurɗe heewde tawaaɗe e nder daartol Punjabi ko sikkitaare wonɓe e jappeere laamu, e folly & pretense kuutorteeɗo ngam ñemmbude.

Jaambaaro debbo e nder daartol Punjabi (pari/feere walla laamɗo debbo) ina tawee e nder ɓiɗɓe leɗɗe walla leɗɗe, ɗe ɓe inniri, walla e mbaadi daaba, ko wayi no kullon ladde (monkey walla ngaari) walla colli (swan walla paawngal/peahen).

Daartol stud Wiɗtooji ganndal leƴƴi e nder e mooftude defte mawɗe ɗe leƴƴi Punjabi puɗɗii ko e jamaanu koloñaal, ko wayi no binndanɗe tati ɗe Flora Annie Steel winndi e jaŋde mum e leƴƴi Punjabi nokkuuji ɗii (1880), e firo leƴƴi tati e ɗemngal Engele, Richard Carnac Temple mo The48 Taariikaaji Punjab (1894) ɗi Steel winndi, e konnguɗi e tinndi Panjabi ɗi Charles Frederick Usborne winndi (1905). Punjabi en jeyaaɓe e leydi ndii kadi mballitii e ndeeɗoo fannu, won heen inɗe ko Devendra Satyarthi, Mohinder Singh Randhawa, Amrita Pritam, Karnail Singh Thind, Sohinder Singh Wanjara Bedi, Giani Gurdit Singh, e Sukhdev Madpuri, ɓe mballitii e binndanɗe bayyinaaɗe e nder defte binndaaɗe e nder defte binndaaɗe ɗee.


Doggol leƴƴi Punjabi

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]
  • Ko njilluuji Raja Rasalu
  • Lefol Laamɗo Salbán
  • Lefol ngol Guru Gugga
  • Puran Bhagat
  • Ballade Sheek Khokhar
  • Heer ranjha
  • Mirza Sahiba
  • Sassi punnun
  • Sohni Mahiwal
  • Yuusuf e Zuleyka
  • Ballade Dulla Bhatti
  • Dhola Mar

Vaar

  • Punjabi Qisse
  • Mirai
  • Diina leñol Punjabi
  • Gimɗi leñol Punjabi
  1. Temple, Richard C. (1884) The Legends of the Panjab. Bombay: Education Society's Press, [1884–1900] (Reissued with an introduction by Kartar Singh Duggal: Rupa and Company)
  2. "Folklore Research in India – Punjab". Varia folklorica. Alan Dundes, International Congress of Anthropological and Ethnological Sciences. The Hague [Noordeinde 41]: Mouton. 1978. p. 205. ISBN 978-3-11-080772-1. OCLC 561720258.CS1 maint: others (link) CS1 maint: location (link)
  3. Luhar, Sahdev (2023). Folklore Studies in India: Critical Regional Responses. N. S. Patel (Autonomous) Arts College. p. 53. ISBN 9788195500840.
  4. "South Asian Tales". The Greenwood encyclopedia of folktales and fairy tales (in three volumes). Donald Haase. Westport, Conn.: Greenwood Press. 2008. p. 895. ISBN 978-0-313-04947-7. OCLC 192044183.CS1 maint: others (link)
  5. Folktales and fairy tales : traditions and texts from around the world. Anne E. Duggan, Donald Haase, Helen Callow (2nd ed.). Santa Barbara, California. 2016. p. 834. ISBN 978-1-61069-253-3. OCLC 923255058.CS1 maint: others (link)
  6. Kaura, Wīrapāla (2005). Pañjābī loka kahānīāṃ: rishatā nātā prabandha (in Punjabi). Wārīsa Shāha Phāuṇḍeshana. p. 104. ISBN 9788178561561.CS1 maint: unrecognized language (link)
  7. Pūnī, Balabīra Siṅgha (1994). Pañjābī loka sāhita ate rītī riwāja (in Punjabi). Sarawaprīta Siṅgha. p. 57.CS1 maint: unrecognized language (link)