Punjabi folklore

Leñol Punjabi (ko ɓuri teeŋtude e jimɗi mum) ko huunde tiiɗnde e pinal Punjabi. Ko ɓuri teeŋtude e geɗe goɗɗe e nder daartol Punjabi ko farseeji, anekdoteeji, idioms, taariikaaji, e konnguɗi.[1][2][3]
Teffol
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Fuɗɗam
Richard Carnac Temple hollitii e nder deftere mum 1884, The Legends of the Punjab, wonde mbaydi taariindi Punjabi e jimɗi bardic ina ceerti hakkunde mum en, hay so tawii noon jimɗi bardic ɗii ɓuri wonde ko binndi (hono no ɗi laaminoo e meeteer e jimɗi sabu wonde ɗi e mbaadi mbaylaandi). Ɗum addani mo sikkude wonde daartol leñol ngol ummorii ko e binndol bardi, gonngol e mbaydiiji mbaylaandi.[4]
Miɗo yaakorii hollirde ɗoo no feewi wonde jimɗi bardic e daartol leñol ngol ina mahaa e dow diidi gooti tigi rigi haa ɗo daartol laaɓtungol ngol yahrata, hay so tawii noon ko adii fof ina jokkondiri e jikkuuji daartol tigi rigi, ina jillondiri e daartol goongaaji daartol goongaaji [ɗi Temple ina jogii nafoore]. Leñol ngol ina heewi no feewi e goonga ko dingiral tan, walla juɓɓule dingiral, tawa ina tawee e jimɗi ɗii, ɗo daartol kaawningol ngol tan siftortee, tawi inɗe e saraaji gollotooɓe e ngol siforaa [sic] njejjitaama. (Suudu dewal, v-vi)[5]
— Donald Haase ina siftina R. C. Temple, deftere wiyeteende Greenwood, deftere taariindi e taariindi, hello 895 Teemedde
Natal Raja Rasalu ina fiyra Raja Sirikap e nder fijirde chaupat (pasa), nate asliije ummoraade e deftere daartol Punjabi, nde Charles Swynnerton yaltini e nder deftere mum ‘Aventures du hero Panjáb Raja Rasálu, e daartol leñol Panjáb goɗɗol’ (1884)[6][7]
Taariikaaji Punjabi ina keewi naatde e daartol jowitiingol e daabaaji jannginoowo jannde nehdi. Ko ɗum tiitoonde ummoriinde e leydi Indiya ɓooyndi, yeru mum ko Panchatantra mo teeminannde tataɓere ko adii jibineede Iisaa. Teemedde goɗɗe ɓurɗe heewde tawaaɗe e nder daartol Punjabi ko sikkitaare wonɓe e jappeere laamu, e folly & pretense kuutorteeɗo ngam ñemmbude.
Jaambaaro debbo e nder daartol Punjabi (pari/feere walla laamɗo debbo) ina tawee e nder ɓiɗɓe leɗɗe walla leɗɗe, ɗe ɓe inniri, walla e mbaadi daaba, ko wayi no kullon ladde (monkey walla ngaari) walla colli (swan walla paawngal/peahen).
Daartol stud Wiɗtooji ganndal leƴƴi e nder e mooftude defte mawɗe ɗe leƴƴi Punjabi puɗɗii ko e jamaanu koloñaal, ko wayi no binndanɗe tati ɗe Flora Annie Steel winndi e jaŋde mum e leƴƴi Punjabi nokkuuji ɗii (1880), e firo leƴƴi tati e ɗemngal Engele, Richard Carnac Temple mo The48 Taariikaaji Punjab (1894) ɗi Steel winndi, e konnguɗi e tinndi Panjabi ɗi Charles Frederick Usborne winndi (1905). Punjabi en jeyaaɓe e leydi ndii kadi mballitii e ndeeɗoo fannu, won heen inɗe ko Devendra Satyarthi, Mohinder Singh Randhawa, Amrita Pritam, Karnail Singh Thind, Sohinder Singh Wanjara Bedi, Giani Gurdit Singh, e Sukhdev Madpuri, ɓe mballitii e binndanɗe bayyinaaɗe e nder defte binndaaɗe e nder defte binndaaɗe ɗee.
Doggol leƴƴi Punjabi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- Ko njilluuji Raja Rasalu
- Lefol Laamɗo Salbán
- Lefol ngol Guru Gugga
- Puran Bhagat
- Ballade Sheek Khokhar
- Heer ranjha
- Mirza Sahiba
- Sassi punnun
- Sohni Mahiwal
- Yuusuf e Zuleyka
- Ballade Dulla Bhatti
- Dhola Mar
Ƴeew kadi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Vaar
- Punjabi Qisse
- Mirai
- Diina leñol Punjabi
- Gimɗi leñol Punjabi
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Temple, Richard C. (1884) The Legends of the Panjab. Bombay: Education Society's Press, [1884–1900] (Reissued with an introduction by Kartar Singh Duggal: Rupa and Company)
- ↑ "Folklore Research in India – Punjab". Varia folklorica. Alan Dundes, International Congress of Anthropological and Ethnological Sciences. The Hague [Noordeinde 41]: Mouton. 1978. p. 205. ISBN 978-3-11-080772-1. OCLC 561720258.CS1 maint: others (link) CS1 maint: location (link)
- ↑ Luhar, Sahdev (2023). Folklore Studies in India: Critical Regional Responses. N. S. Patel (Autonomous) Arts College. p. 53. ISBN 9788195500840.
- ↑ "South Asian Tales". The Greenwood encyclopedia of folktales and fairy tales (in three volumes). Donald Haase. Westport, Conn.: Greenwood Press. 2008. p. 895. ISBN 978-0-313-04947-7. OCLC 192044183.CS1 maint: others (link)
- ↑ Folktales and fairy tales : traditions and texts from around the world. Anne E. Duggan, Donald Haase, Helen Callow (2nd ed.). Santa Barbara, California. 2016. p. 834. ISBN 978-1-61069-253-3. OCLC 923255058.CS1 maint: others (link)
- ↑ Kaura, Wīrapāla (2005). Pañjābī loka kahānīāṃ: rishatā nātā prabandha (in Punjabi). Wārīsa Shāha Phāuṇḍeshana. p. 104. ISBN 9788178561561.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ Pūnī, Balabīra Siṅgha (1994). Pañjābī loka sāhita ate rītī riwāja (in Punjabi). Sarawaprīta Siṅgha. p. 57.CS1 maint: unrecognized language (link)