Real Madrid Club de Fútbol
Real Madrid Club de Fútbol
ko ɓuri heewde wiyeede ko Real Madrid, ko fedde fuku koyɗe Espaañnaajo, jooɗiiɗo to Madrid. Kippu oo ina hawra e La Liga, woni diɗɗal ɓurngal toowde e fuku Espaañ.
Sosaa ko e hitaande 1902 e innde fedde fuku koyɗe Madrid, fedde nde ina joginoo aadaaji ɓoornaade wutte daneejo gila nde sosaa. Tiitoonde teddunde real ko Españool firti ko "laamɗo" e rokkaande fedde nde ko laamɗo Alfonso XIII e hitaande 1920 wondude e kuɗol e nder mbaydi fedde nde. Real Madrid ina yuɓɓina kawgel mum e nder galle mum to Santiago Bernabéu to Madrid, ɗo 85 000 neɗɗo mbaawi hoɗde, gila 1947. Ina wayi no ko ɓuri heewde e feddeeji dingiral Orop, terɗe Real Madrid (socios) ina njogii, ina kuutoroo fedde nde e nder daartol mum. Gimmol laawɗungol Madrid ko "Hala Madrid y nada más", ngol RedOne e Manuel Jabois mbinndi.[8] Kippu oo ina jeyaa e kippuuji ɓurɗi waawde wallitde e winndere nde, kadi ko kañum ɓuri reweede e nder laylayti renndo e fawaade e CIES Football Observatory gila 2023.[9][10] Nde hiisaama nde yoɓata ko miliyaaruuji 6,6 dolaar e hitaande 2024, ɗum noon ko nde fedde fuku koyɗe ɓurnde nafoore e winndere ndee.[11] E hitaande 2024, Real Madrid wonti fedde fuku koyɗe gadane heɓde miliyaar €1 (1,08 miliyaar dolaar) e fawaade e bayyinaango fedde nde.[12]
Real Madrid ina jeyaa e kippuuji ɓurɗi waawde e nder dingiral ngal. E nder fuku koyɗe nder leydi, fedde ndee heɓi 71 kawgel ; ko 36 tiitoonde La Liga, 20 Kop Rey, 13 Kop Espaañ, Kop Eva Duarte e Kop Liga.[13] E nder fuku koyɗe hakkunde leyɗeele, Real Madrid heɓiino 35 kawgel : kawgel 15 kawgel Orop/Ligue des Champions UEFA, kawgel jeegom Super Cup UEFA, kawgel ɗiɗi UEFA, kawgel kawgel ɗiɗi kawgel Latin, kawgel gootol kawgel Iberoamericain, e... winnditiima e kawgel winnderewal FIFA Club jeenay.[tesko 1] Madrid woni gadano e nder kawgel winnderewal Fedde taariindi fuku koyɗe e limtooji fedde winndereyankoore ngam 2000, 2002, 2014, 2017.[17] E nder UEFA, Madrid woni gadanol e nder limlebbi kippuuji ɓurɗi heewde yimɓe.[18][19]
Ko o gooto e terɗe tati sosɗe La Liga ɗe meeɗaa yaltude e diɗɗal toowngal gila nde sosaa e hitaande 1929 (e wondude e Athletic Bilbao e Barselona), Real Madrid ina jogii luural keewngal juutngal, teeŋti noon e El Clásico e Barselona e El Derbi Madrileño e Atlético Madrid. Kippu oo sosi hoore mum ko doole mawɗe e nder fuku Espaañ e Orop e nder kitaale 1950 e 1960, o heɓi njeenaaje joy jokkondirɗe e jeegom e nder kawgel Orop kuuɓtodinngel, o yettii kadi kawgel ɗiɗmel goɗngel. Ndeeɗoo nafoore rewtinaama e bannge nder leydi, sibu Madrid heɓi 12 tiitoonde kawgel e nder duuɓi 16. Ndeeɗoo kippu, tawi ina waɗi Alfredo Di Stefano, Ferenc Puskás, Paco Gento e Raymond Kopa, ina hiisee, e won e yimɓe e nder dingiral hee, ko kañum ɓuri mawnude e jamaanu kala.[20][21] Real Madrid ina anndaa e politik mum Galácticos, ko ɗum woni ko siynata fukuyaŋkooɓe ɓurɓe waawde fiyde e winndere nde, ko wayi no Ronaldo, Zinedine Zidane e David Beckham ngam sosde kippu hoodere mawnde.[22] Helmere « politik Galácticos » ndee ina heewi firtude yontaaji ɗiɗi ɗi Florentino Perez ardii fedde ndee (2000-2006 e 2009-2018) ; kono, fukuyaŋkooɓe adduɓe ko adii laamu makko, ina heen sahaaji ina njiytee e lefol Galácticos. Yeru teeŋtuɗo ko Steve McManaman, mo hono no fukuyaŋkooɓe woɗɓe heewɓe kadi keɓiri e les politik oo.[23] Ñalnde 26 lewru nduu hitaande 2009, Madrid siifondirii e Cristiano Ronaldo e njoɓdi 80 miliyoŋ £ (94 miliyoŋ €); ] Ko ɓooyaani koo, Madrid ustii politik Galácticos, e oon sahaa, ɓe mbaɗti hakkillaaji maɓɓe e siynude sukaaɓe waawɓe golle hono Vinicius Junior, Rodrygo, Jude Bellingham[29] e Kilian Mbappe.[30][31]
Real Madrid ina anndiraa wonde fedde fuku koyɗe ɓurnde mawnude e teeminannde 20ɓiire e FIFA, kadi ko fedde ɓurnde moƴƴude e Orop e nder oon sahaa gooto e IFFHS,[32] kadi ina heɓi njeenaari FIFA e hitaande 2004.[33] Real Madrid ɓuri heewde tawtoreede e kawgel Orop/Ligue des Champions (55),[18] kawgel ngel ɓe njogii limre ɓurnde heewde nafoore, ɓurnde heewde ƴaañde e ɓurde heewde golle.[34] Ko Real Madrid tan woni kippu keɓɗo tiitooɗe tati jokkondirɗe (peat tati) e nder kawgel Orop/Ligue des Champions laabi ɗiɗi, gadanol ngol ko e hitaande 1955–56, 1956–57, e hitaande 1957–58, ɗiɗmol ngol ko e hitaande 2015–16, 2016–2016. 17 e 2017–18 e ko kañum woni kippu gadano e gooto tan heɓde La Decima (in... 2013-14).[35] E lewru suwee 2024, ɓe keɓii tiitoonde 15ɓiire Ligue des Champions (go’o e nder duuɓi sappo e go’o), nde Guinness World Records anndini ɗum.[36] Real Madrid woni fedde adannde e nder denndaangal ligues joy ɓurɗe mawnude e nder Orop heɓde 100 kawgel e nder denndaangal kawgel.[37] Haa lewru Siilo 2024, Real Madrid woni 2ɓo e nder limlebbi UEFA, kadi woni gadano e nder duuɓi 10 cakkitiiɗi ɗii (2013–2023) e nder limlebbi ɗii fof.[38][39]
Koolol gadanol ngol, ngol ɓe njuɓɓini to Les Corts to Katalan, joofi ko Barselona heɓi 3-0. Madrid wullitii e denndaangal golle tati ɗe arbit Fombona Fernández acci Barcelone,[51] tawi kadi wallidiiɓe galle ɓee ina njuɓɓina Madrid e nder mum fof, ɓe tuumi huutoraade peeje roughhouse, e Fombona sabu accude ɓe. Jaaynde Ya hollitii wonde fijirde ndee ko « anniya laaɓtuɗo ngam haɓde e wakilaaji Espaañ »[52] Yiɗɓe Barcelone ɓee ngoppaama yahde Madrid. Ñalnde ñalngu ɗiɗaɓuru nguu, kippu Barcelone tooñaama, kaaƴe mberlaa e oto maɓɓe nde ɓe njalti otel maɓɓe tan.[1]
Mariano Gonzalvo, gardinooɗo Barcelone, wiyi e haala kaa : « Hojomaaji joy ko adii nde fijo ngoo fuɗɗotoo, nokku amen penalti oo ina heewi kaalis ». Gooliiɗo Barcelone biyeteeɗo Luis Miró ina famɗi ɗo ɓadtii liggey mum—nde o ɓadtii ndee, omo jogii kaaƴe. No Francisco Calvet haaliri daartol ngol nii, "Ɓe ngoni ko e wullude: Boɗeejo! Seernaaɓe!... butelaaji tan njippiima e Sospedra ina waratnoo ɗum so tawii ina fiyi ɗum. Ko ɗum fof sosaa."[53]
- ↑ Tuugnorgal "Fulɓe fuku koyɗe Real Madrid" (e ɗemngal Españool). Liga fuku koyɗe koolaaɗo kuuɓal. Archive gila e asli ñalnde 20 suwee 2019. Heɓtinaama ñalnde 6 lewru Yarkomaa 2019. "Los vikingos ina kaɓa e Orop". Ligadekampeyones.com. 23 noowammbar 1960. Arsiif mum ko e asli ñalnde 25 abriil 2014. Keɓtinaa ko ñalnde 18 feebariyee 2013. Suudu ɓaleeru nduu: « D’Onofrio : « Miɗo wallitnoo Real Madrid sahaa kala ; Bernabeu wari to saare am"". As.kom. 7 Desammbar 2018. Arsiif gila e asli ñalnde 6 ut 2020. Heɓtinaama ñalnde 2 lewru Yarkomaa 2019. "Real Madrid ina ɗaminii 25 000 yiɗɓe to Bernabeu ngam hollirde Kiristaano Ronaldo". Golle.com. 24 lewru juko hitaande 2009. Hisnaama gila e fuɗɗoode ñalnde 12 marse 2022. Keɓtinaama ñalnde 24 lewru juko hitaande 2009. « Waylude Real Madrid : Mariano Diaz wiyi « Galle daneejo » « waawaa wiyde alaa » ». Vaaju.com. 10 Ut 2018. Arsiif gila e asli ñalnde 8 mars 2021. Heɓtinaama ñalnde 10 ut 2018. "Real Madrid ina siftina aduna o ko kamɓe ngoni, e sahaa kala, ko kamɓe ngoni, laamɓe Orop". gool.com. 28 mee 2022. Arsiif e asli ñalnde 8 abriil 2024. Keɓtinaa ko ñalnde 8 abriil 2024. "Laamɓe Orop ɓuri ko adii". marka.kom. 27 mee 2018. Arsiif e asli ñalnde 8 abriil 2024. Keɓtinaa ko ñalnde 8 abriil 2024. "Gila e Handel haa e Hala Madrid: jimɗi jaaltaaɓe". UEFA.com. 8 lewru Yarkomaa 2015. Arsiif mum ko e asli ñalnde 21 lewru Mbooy 2015. Heɓtinaama ñalnde 22 lewru Yarkomaa 2016. Luis Miguel Gonsales. “Ko adii daartol e tiitoonde laawɗunde arandeere (1900–1910)”. Reyalmadriid.com. Archive gila e asli ñalnde 29 Duujal 2008. Heɓtinaama ñalnde 12 Siilo 2008. Hala Madrid...y alaa ko ɓuri ɗum (feat. RedOne), 27 mee 2014, ƴettaa ko e asli ñalnde 25 mars 2023, ƴettaa ko ñalnde 23 suwee 2023 Dongfeng Liu, Girish Ramchandani (2012). "Faggudu winndereyankooru e nder dingiral", p. 65, Ruutledge. "Resooji renndo: Goonga yeeso Barselona - CIES ƴeewndo fuku koyɗe". fuku koyɗe-ƴeewndo.com. Archived gila asli ñalnde 25 lewru juko hitaande 2023. Heɓtinaama ñalnde 25 lewru juko hitaande 2023. Ozaniyanke, Miik; Tiyetelbaum, Justin (23 mee 2024). "Kippuuji fuku koyɗe ɓurɗi nafoore e winndere ndee 2024". Forbes. Archive gila e asli ñalnde 29 mee 2022. Heɓtinaama ñalnde 23 mee 2024. "Real Madrid woni kippu gadano e winndere nde heɓde €1bn". Kabaaru ABC. Heɓtinaama ñalnde 24 sulyee 2024. "Football aduna: Kippuuji 11 Orop ɓurɗi lollude e daartol". Rajo Bleacher. Archive gila e fuɗɗoode ñalnde 15 abriil 2012. Heɓtinaama ñalnde 22 lewru Yarkomaa 2012.