Jump to content

Real Madrid Club de Fútbol

Iwde to Wikipedia

Real Madrid Club de Fútbol

ko ɓuri heewde wiyeede ko Real Madrid, ko fedde fuku koyɗe Espaañnaajo, jooɗiiɗo to Madrid. Kippu oo ina hawra e La Liga, woni diɗɗal ɓurngal toowde e fuku Espaañ.

Sosaa ko e hitaande 1902 e innde fedde fuku koyɗe Madrid, fedde nde ina joginoo aadaaji ɓoornaade wutte daneejo gila nde sosaa. Tiitoonde teddunde real ko Españool firti ko "laamɗo" e rokkaande fedde nde ko laamɗo Alfonso XIII e hitaande 1920 wondude e kuɗol e nder mbaydi fedde nde. Real Madrid ina yuɓɓina kawgel mum e nder galle mum to Santiago Bernabéu to Madrid, ɗo 85 000 neɗɗo mbaawi hoɗde, gila 1947. Ina wayi no ko ɓuri heewde e feddeeji dingiral Orop, terɗe Real Madrid (socios) ina njogii, ina kuutoroo fedde nde e nder daartol mum. Gimmol laawɗungol Madrid ko "Hala Madrid y nada más", ngol RedOne e Manuel Jabois mbinndi.[8] Kippu oo ina jeyaa e kippuuji ɓurɗi waawde wallitde e winndere nde, kadi ko kañum ɓuri reweede e nder laylayti renndo e fawaade e CIES Football Observatory gila 2023.[9][10] Nde hiisaama nde yoɓata ko miliyaaruuji 6,6 dolaar e hitaande 2024, ɗum noon ko nde fedde fuku koyɗe ɓurnde nafoore e winndere ndee.[11] E hitaande 2024, Real Madrid wonti fedde fuku koyɗe gadane heɓde miliyaar €1 (1,08 miliyaar dolaar) e fawaade e bayyinaango fedde nde.[12]

Real Madrid ina jeyaa e kippuuji ɓurɗi waawde e nder dingiral ngal. E nder fuku koyɗe nder leydi, fedde ndee heɓi 71 kawgel ; ko 36 tiitoonde La Liga, 20 Kop Rey, 13 Kop Espaañ, Kop Eva Duarte e Kop Liga.[13] E nder fuku koyɗe hakkunde leyɗeele, Real Madrid heɓiino 35 kawgel : kawgel 15 kawgel Orop/Ligue des Champions UEFA, kawgel jeegom Super Cup UEFA, kawgel ɗiɗi UEFA, kawgel kawgel ɗiɗi kawgel Latin, kawgel gootol kawgel Iberoamericain, e... winnditiima e kawgel winnderewal FIFA Club jeenay.[tesko 1] Madrid woni gadano e nder kawgel winnderewal Fedde taariindi fuku koyɗe e limtooji fedde winndereyankoore ngam 2000, 2002, 2014, 2017.[17] E nder UEFA, Madrid woni gadanol e nder limlebbi kippuuji ɓurɗi heewde yimɓe.[18][19]

Ko o gooto e terɗe tati sosɗe La Liga ɗe meeɗaa yaltude e diɗɗal toowngal gila nde sosaa e hitaande 1929 (e wondude e Athletic Bilbao e Barselona), Real Madrid ina jogii luural keewngal juutngal, teeŋti noon e El Clásico e Barselona e El Derbi Madrileño e Atlético Madrid. Kippu oo sosi hoore mum ko doole mawɗe e nder fuku Espaañ e Orop e nder kitaale 1950 e 1960, o heɓi njeenaaje joy jokkondirɗe e jeegom e nder kawgel Orop kuuɓtodinngel, o yettii kadi kawgel ɗiɗmel goɗngel. Ndeeɗoo nafoore rewtinaama e bannge nder leydi, sibu Madrid heɓi 12 tiitoonde kawgel e nder duuɓi 16. Ndeeɗoo kippu, tawi ina waɗi Alfredo Di Stefano, Ferenc Puskás, Paco Gento e Raymond Kopa, ina hiisee, e won e yimɓe e nder dingiral hee, ko kañum ɓuri mawnude e jamaanu kala.[20][21] Real Madrid ina anndaa e politik mum Galácticos, ko ɗum woni ko siynata fukuyaŋkooɓe ɓurɓe waawde fiyde e winndere nde, ko wayi no Ronaldo, Zinedine Zidane e David Beckham ngam sosde kippu hoodere mawnde.[22] Helmere « politik Galácticos » ndee ina heewi firtude yontaaji ɗiɗi ɗi Florentino Perez ardii fedde ndee (2000-2006 e 2009-2018) ; kono, fukuyaŋkooɓe adduɓe ko adii laamu makko, ina heen sahaaji ina njiytee e lefol Galácticos. Yeru teeŋtuɗo ko Steve McManaman, mo hono no fukuyaŋkooɓe woɗɓe heewɓe kadi keɓiri e les politik oo.[23] Ñalnde 26 lewru nduu hitaande 2009, Madrid siifondirii e Cristiano Ronaldo e njoɓdi 80 miliyoŋ £ (94 miliyoŋ €); ] Ko ɓooyaani koo, Madrid ustii politik Galácticos, e oon sahaa, ɓe mbaɗti hakkillaaji maɓɓe e siynude sukaaɓe waawɓe golle hono Vinicius Junior, Rodrygo, Jude Bellingham[29] e Kilian Mbappe.[30][31]

Real Madrid ina anndiraa wonde fedde fuku koyɗe ɓurnde mawnude e teeminannde 20ɓiire e FIFA, kadi ko fedde ɓurnde moƴƴude e Orop e nder oon sahaa gooto e IFFHS,[32] kadi ina heɓi njeenaari FIFA e hitaande 2004.[33] Real Madrid ɓuri heewde tawtoreede e kawgel Orop/Ligue des Champions (55),[18] kawgel ngel ɓe njogii limre ɓurnde heewde nafoore, ɓurnde heewde ƴaañde e ɓurde heewde golle.[34] Ko Real Madrid tan woni kippu keɓɗo tiitooɗe tati jokkondirɗe (peat tati) e nder kawgel Orop/Ligue des Champions laabi ɗiɗi, gadanol ngol ko e hitaande 1955–56, 1956–57, e hitaande 1957–58, ɗiɗmol ngol ko e hitaande 2015–16, 2016–2016. 17 e 2017–18 e ko kañum woni kippu gadano e gooto tan heɓde La Decima (in... 2013-14).[35] E lewru suwee 2024, ɓe keɓii tiitoonde 15ɓiire Ligue des Champions (go’o e nder duuɓi sappo e go’o), nde Guinness World Records anndini ɗum.[36] Real Madrid woni fedde adannde e nder denndaangal ligues joy ɓurɗe mawnude e nder Orop heɓde 100 kawgel e nder denndaangal kawgel.[37] Haa lewru Siilo 2024, Real Madrid woni 2ɓo e nder limlebbi UEFA, kadi woni gadano e nder duuɓi 10 cakkitiiɗi ɗii (2013–2023) e nder limlebbi ɗii fof.[38][39]

Koolol gadanol ngol, ngol ɓe njuɓɓini to Les Corts to Katalan, joofi ko Barselona heɓi 3-0. Madrid wullitii e denndaangal golle tati ɗe arbit Fombona Fernández acci Barcelone,[51] tawi kadi wallidiiɓe galle ɓee ina njuɓɓina Madrid e nder mum fof, ɓe tuumi huutoraade peeje roughhouse, e Fombona sabu accude ɓe. Jaaynde Ya hollitii wonde fijirde ndee ko « anniya laaɓtuɗo ngam haɓde e wakilaaji Espaañ »[52] Yiɗɓe Barcelone ɓee ngoppaama yahde Madrid. Ñalnde ñalngu ɗiɗaɓuru nguu, kippu Barcelone tooñaama, kaaƴe mberlaa e oto maɓɓe nde ɓe njalti otel maɓɓe tan.[1]

Mariano Gonzalvo, gardinooɗo Barcelone, wiyi e haala kaa : « Hojomaaji joy ko adii nde fijo ngoo fuɗɗotoo, nokku amen penalti oo ina heewi kaalis ». Gooliiɗo Barcelone biyeteeɗo Luis Miró ina famɗi ɗo ɓadtii liggey mum—nde o ɓadtii ndee, omo jogii kaaƴe. No Francisco Calvet haaliri daartol ngol nii, "Ɓe ngoni ko e wullude: Boɗeejo! Seernaaɓe!... butelaaji tan njippiima e Sospedra ina waratnoo ɗum so tawii ina fiyi ɗum. Ko ɗum fof sosaa."[53]

  1. Tuugnorgal "Fulɓe fuku koyɗe Real Madrid" (e ɗemngal Españool). Liga fuku koyɗe koolaaɗo kuuɓal. Archive gila e asli ñalnde 20 suwee 2019. Heɓtinaama ñalnde 6 lewru Yarkomaa 2019. "Los vikingos ina kaɓa e Orop". Ligadekampeyones.com. 23 noowammbar 1960. Arsiif mum ko e asli ñalnde 25 abriil 2014. Keɓtinaa ko ñalnde 18 feebariyee 2013. Suudu ɓaleeru nduu: « D’Onofrio : « Miɗo wallitnoo Real Madrid sahaa kala ; Bernabeu wari to saare am"". As.kom. 7 Desammbar 2018. Arsiif gila e asli ñalnde 6 ut 2020. Heɓtinaama ñalnde 2 lewru Yarkomaa 2019. "Real Madrid ina ɗaminii 25 000 yiɗɓe to Bernabeu ngam hollirde Kiristaano Ronaldo". Golle.com. 24 lewru juko hitaande 2009. Hisnaama gila e fuɗɗoode ñalnde 12 marse 2022. Keɓtinaama ñalnde 24 lewru juko hitaande 2009. « Waylude Real Madrid : Mariano Diaz wiyi « Galle daneejo » « waawaa wiyde alaa » ». Vaaju.com. 10 Ut 2018. Arsiif gila e asli ñalnde 8 mars 2021. Heɓtinaama ñalnde 10 ut 2018. "Real Madrid ina siftina aduna o ko kamɓe ngoni, e sahaa kala, ko kamɓe ngoni, laamɓe Orop". gool.com. 28 mee 2022. Arsiif e asli ñalnde 8 abriil 2024. Keɓtinaa ko ñalnde 8 abriil 2024. "Laamɓe Orop ɓuri ko adii". marka.kom. 27 mee 2018. Arsiif e asli ñalnde 8 abriil 2024. Keɓtinaa ko ñalnde 8 abriil 2024. "Gila e Handel haa e Hala Madrid: jimɗi jaaltaaɓe". UEFA.com. 8 lewru Yarkomaa 2015. Arsiif mum ko e asli ñalnde 21 lewru Mbooy 2015. Heɓtinaama ñalnde 22 lewru Yarkomaa 2016. Luis Miguel Gonsales. “Ko adii daartol e tiitoonde laawɗunde arandeere (1900–1910)”. Reyalmadriid.com. Archive gila e asli ñalnde 29 Duujal 2008. Heɓtinaama ñalnde 12 Siilo 2008. Hala Madrid...y alaa ko ɓuri ɗum (feat. RedOne), 27 mee 2014, ƴettaa ko e asli ñalnde 25 mars 2023, ƴettaa ko ñalnde 23 suwee 2023 Dongfeng Liu, Girish Ramchandani (2012). "Faggudu winndereyankooru e nder dingiral", p. 65, Ruutledge. "Resooji renndo: Goonga yeeso Barselona - CIES ƴeewndo fuku koyɗe". fuku koyɗe-ƴeewndo.com. Archived gila asli ñalnde 25 lewru juko hitaande 2023. Heɓtinaama ñalnde 25 lewru juko hitaande 2023. Ozaniyanke, Miik; Tiyetelbaum, Justin (23 mee 2024). "Kippuuji fuku koyɗe ɓurɗi nafoore e winndere ndee 2024". Forbes. Archive gila e asli ñalnde 29 mee 2022. Heɓtinaama ñalnde 23 mee 2024. "Real Madrid woni kippu gadano e winndere nde heɓde €1bn". Kabaaru ABC. Heɓtinaama ñalnde 24 sulyee 2024. "Football aduna: Kippuuji 11 Orop ɓurɗi lollude e daartol". Rajo Bleacher. Archive gila e fuɗɗoode ñalnde 15 abriil 2012. Heɓtinaama ñalnde 22 lewru Yarkomaa 2012.