Richard Akinwande Savage
| Jinsu | gorko |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Innde | Richard |
| Ɗuubi daygo | 1874 |
| Ɗoforde | Lagos |
| Date of death | 1935 |
| Marude | Agnes Yewande Savage, Richard Gabriel Akinwande Savage |
| Wolde | Inngilisjo |
| Sana'aji | journalist, ngaɗoowo siyaasaje |
| Janngi to | University of Edinburgh |
Richard Akiwande Savage (1874–1935) ko cafroowo, jaayndiyanke e dawriyanke mawɗo to Lagos, leydi Nijeer e jamaanu koloñaal.[1]
Duuɓi gadani
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Richard Akinwande Savage jibinaa ko e hitaande 1874, ɓiy njulaagu keɓtinaaɗo to Lagos, iwdi mum ko e galleeji kreyol Egba e Siyeraa Leyoon. O naati duɗal jaaɓi haaɗtirde Edinburgh ɗo o janngi safaara, o woni ofisee e nder fedde Afro-West Indian, o winndi deftere juuɗe 1899–1900, o woni kadi gardiiɗo deftere wiyeteende The Student. O tawtoraama batu Pan-African to Londres e lewru sulyee 1900. Ko kanko woni Afriknaajo gadano toɗɗaade e sarwiis safaara koloñaal, hono balloowo cirridiiɗo koloñaal, hade bayyinaango Joseph Chamberlain e hitaande 1902 wonde e yeeso sarwiis oo maa won Oropnaaɓe tan. Savage golliima duuɓi keewɗi to Cape Coast to Gold Coast (Ghana hannde oo) ko cafroowo laamu, ko o cafroowo keeriiɗo.
Golle politik
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Savage ina jeyaa e ardiiɓe Dental Yimɓe, sosaangal e hitaande 1908, tawi ko John K. Randle (1855-1928). Ina jeyaa e terɗe goɗɗe ɗee, Orisadipe Obasa (1863-1940), Kitoye Ajasa (1866-1937) e Adeyemo Alakija (1884-1952). Hay so tawii Dental Yimɓe ina joginoo worɓe jogiiɓe miijooji cemmbinɗi, ngal noddi won e annduɓe jogiiɓe miijooji yahruɗi yeeso, ko wayi no Ernest Ikoli (1893–1960), jaayndiyanke, sosɗo Diɗɗal Sukaaɓe Nijeer.
Fedde Yimɓe, nde wonnoo ko e yiɗde naatnude peeje seeɗa-seeɗa, salii lannda Demokaraasi Ngenndiijo (NNDP) ɓurɗo radikal e ngenndiyaŋkaagal, mo Herbert Macaulay sosi e hitaande 1922. Dental yimɓe fusi ko e hitaande 1928 caggal nde Randle sankii.
Hedde 1914, Savage ina jeyaa e ɓeen ƴettuɓe eɓɓaande Fedde Ngenndiije Dentuɗe Afrik Hirnaange Angalteer (NCBWA). NCBWA ina waɗi eliteeji ummoriiɗi e Afrik hirnaange kala. NCBWA yalti ko e lannda jaajka e hitaande 1919, yuɓɓini batu mum gadano to Ganaa e hitaande 1920. Ina jeyaa e ɗaɓɓaande mum sosde duɗal jaaɓi haaɗtirde, toɗɗagol Afriknaaɓe e jappeere laamu toownde e ɓeydude tawtoreede Afriknaaɓe e nder Diisooji Legislatif koloniiji Afrik worgo.
Savage ko balloowo keewɗo e Ardiiɗo Gold Coast. Hedde hitaande 1915, o arti Lagos, o fuɗɗii waɗde safaara e nder suudu makko, o jokki e wallitde jaayɗe nokku oo. Caggal ɗuum o sosi jaaynde wiyeteende “Spectateur” Nijeer (1923-1930) e jaaynde wiyeteende Akibooni. O sosi kadi Goomu Lagos mo NCBWA. Caggal nde o dañaani suɓaade wakiliijo Egbaland e nder diɗɗal ngal, o fooli goomu NCBWA Lagos. Hedde hitaande 1920, o woniino tergal sosngal e binndoowo fedde Egba.
Nguurndam keeriɗam
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]E hitaande 1899, Richard Akiwande Savage resi Maggie Bowie, debbo Ecoppinaajo, ɓe ndañi sukaaɓe ɗiɗo rewnooɓe e makko e fannu safaara : Major Richard Gabriel Akinwande Savage e Doktoor Agnes Yewande Savage.
Wade
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Richard Akinwande Savage maayi ko e hitaande 1935.
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Early years
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]
Richard Akinwande Savage jibinaa nder hitaande 1874, ɓiɗɗo jaaynoowo mo heɓiiɗo nder Lagos, o ɓadi diga saare Egba e Sierra Leone Creole. O yahi to Jaŋde Edinburgh to o janngini leyɗeele, o waɗi golle dow darnde nder Afro-West Indian Society, o haɓɓii deftere 1899-1900 Hand Book, o waɗi e nder nder The Student. O yahi ha kawtal Pan-African ha London nder lewru Yuli 1900. O woni Afriknaajo je'eteeɗo to suudu jaŋde jaŋde, bana jaŋde jawdi jaŋde je'eteeɓe, haa nde Joseph Chamberlain hokki haala nder hitaande 1902 nde nder yeeso, jaŋde ɗum haani haani haɓɓugo yimɓe Europe. Savage waɗi duuɓi ɗuuɗɗi nder Cape Coast nder Gold Coast (Ghana hannde) bana dawoowo laamu e bana dawoojo go'o.[2]
firooji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ "CAS Students to Lead Seminar On University's African Alumni, Pt. IV: Agnes Yewande Savage". University of Edinburgh – Center for African Studies Postgraduate Students Blog. 16 November 2016. Retrieved 23 December 2016.
- ↑ Sherwood 2012.