Jump to content

Ruda (deity)

Iwde to Wikipedia
Ruda
deity
Jinsudebbum Taƴto
Worshipped byArabian mythology Taƴto

Ruḍāʾ ko laamɗo ɓurɗo teeŋtude e nder laamɓe aarabeeɓe ɓe leƴƴi aarabeeɓe worgo rewatnoo e nder aarabeeɓe ko adii lislaam.[1]

O fuɗɗii haaleede ko e defte taariindi Esarhaddon e fuɗɗoode teeminannde 7ɓiire ko adii jibineede Iisaa. O woniino laamɗo reenoowo. E wiyde firooji annduɓe hannde, Ruda ko laamɗo lewru.

Etimoloji innde makko ina rokka maanaa "well disposed" ko hollirta golle makko e nder laamɗo reenoowo.[2][2]

Jamanuuji ko adii Lislaam

Ko ɓuri ɓooyde e Ruda ina tawee e defte binndaaɗe Esarhaddon laamiiɗo laamu Assiri keso tuggi 681 haa 669 ko adii jibineede Iisaa. Innde nden winndaama nder binndi Latin diga ɗemngal Akkadian asliwal Ru-ul-da-a-a-ú nden o limtaama nder laamɓe Aarabeeɓe.[3]

Anndaa ko Arsu e nder Palmyren en, e nder binndol arameen Palmyren caggal mum, Arsu/Ruda ina jokkondiri e laamɗo Siri biyeteeɗo Resheph, laamɗo reenoowo rewooɓe mum gila e ujunere hitaande 3ɓiire ko adii jibineede Iisaa.

Binndi ɓooyɗi ɗi Aarabeeɓe worgo tawaaɗi e diiwaan Najd ina kollita Ruda e laamɓe woɗɓe e nder panteon aarabeeɓe, ina ndokka seedeeji no geɗe moƴƴe e bonɗe fof njiytirtee e njuɓɓudi laamɓe. Yeruuji binndi ɗii jowitiiɗi e Ruda ina jeyaa heen, "e Ruda woni en" e "e Ruda ina woya".

Jamanuuji Lislaam

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ruuda ina haalee e deftere sanamuuji nde Hisham bun al-Kalbi. Innde Abd-Ruda wiyaama ina anndanoo e oon sahaa. Al-Kalbi hollitii wonde won e annduɓe aadaaji ina njokkondiri e Ruda e suudu dewal jeyaandu e leñol Banu Rabi’ah ibn Sa’d ibn Zayd ibn Manat.E nder balɗe gadane lislaam, suudu dewal nduu halkaama.

Firooji annduɓe

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Dierk Lange winndii wonde Ruda ina jeyaa e laamɓe tati rewooɓe e fedde Yumu ́il nde Assiriyankooɓe seedtini e leƴƴi Aarabeeɓe worgo, nde o nanndini e Ismaa’iil en. E wiyde Lange, Ruda ko laamɗo lewru, Nuha ko laamɗo naange, Atarsamain ko laamɗo mawɗo ina jokkondiri e Venus.

Tato laamɓe lomtiiɓe naange, lewru e Venus ina tawee kadi e nder leƴƴi laamlaamuuji Aarabeeɓe fuɗnaange Awsan, Ma'in, Qataban e Hadramawt hakkunde teeminannde 9ɓiire e 4ɓiire ko adii jibineede Iisaa.Toon, laamɗo jokkondirɗo e Venus ko Astarte, laamɗo naange ko Amm, laamɗo lewru ko Walle Sind.

  1. Lipinski, 2000, pp. 618-619.
  2. 1 2 Hoyland, 2001, p. 207.
  3. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Langep268