S. E. Rogie
Sooliman Ernest Rogers "Rogie", (1926 – 4 sulyee 1994) ɓurɗo anndeede e innde S. E. Rogie, ko jimoowo e gitaaryanke mo leydi Siyera Leyoon woni e mum.
Nguurndam
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Sooliman Ernest Rogers jibinaa ko e hitaande 1926 to wuro wiyeteengo Fonikoh, e nder diiwaan Pujehun e nder diiwaan worgo leydi Serra Leyoon.[1] Baaba makko wiyetee ko Mboima Kpaka, gardiiɗo renndo. Kpaka, firti ko Rogers, ko innde kadi ko firo leƴƴi Mandé, ɗi njeyaa ko e leƴƴi ɓurɗi mawnude e nder yimɓe Siyera Leyoon.[1] E nder duuɓi jeeɗiɗi Rogie tawi ina foti waɗde laawol mum e nder nguurndam, o yoɓa jaŋde leslesre ko e taƴde e yeeyde leɗɗe.[2] Waawaa jokkude jaŋde makko sabu ŋakkeende kaalis, e kitaale 1940 o ummiima to Freetown, omo hoɗi e mawniiko gorko, tawi omo golloroo e taƴre janngoowo. Ina jeyaa e kiliyaneeɓe ɓe o hawri ɓee, jimɗi, ɗum addani mo yiɗde janngude fiyde gitaar. Caggal nde o heɓi karallaagal ngal fof o sosi njuɓɓudi makko njuɓɓudi yah-ngartaa, nde tawnoo o dañii heen kaalis e nder ñalawma, o waɗta heen weltaare jimɗi tawa o yoɓaani jamma. Ko famɗi fof ko o jannginoowo hoore makko, ƴellitaare makko e jimɗi ina teskaa e ƴellitooɓe jimɗi palm, kadi e jimɗi grammophone miñiiko biyeteeɗo Jimmie Rodgers, jimoowo leydi Amerik e hirnaange, mo style plucking mum keeriiɗo, vocals, e yodelling o yiɗi yeñtinde.[ 3][4][5] Caggal nde ɓiɗɗo mawniiko gooto wiyi mo e ko selli wonde e nder konu Keñiya o rokkaama fartaŋŋe janngude konu to Angalteer walla to Amerik, Rogie naati e konu mum no haanirta nii, kono o golliima tan ko lebbi sappo e goo e nder duuɓi jeegom ɗi o winnditii ɗii. Tuggi 1952 haa 1966 o golliima ndeen to biro konte mawɗe.[6]
E kitaale 1940, o wonti musiɗɗo ganndo, omo yima e ɗemɗe nay, Engele, Krio, Mende, e Temne.[7] Ina jeyaa e jimɗi makko "Koneh Pehlawo", "Etoo yahde e am" e "Elizabeth am giɗaaɗo". E hitaande 1965 o sosi fedde wiyeteende The Morningstars, kono o dañii ko ɓuri feccere e ngalu makko e nder fedde nde nde jimɗi ɗi o moofti ɗii mbaɗi ballal ɓurngal moƴƴude, ɓe njalti caggal lebbi ɗiɗi tan.[8] E hitaande 1973, Rogie ummiima to leyɗeele dentuɗe Amerik, o hoɗi to nokku biyeteeɗo San Francisco Bay Area, o fuɗɗii huutoraade innde "Rogie" nde tawnoo nde ɓuri nanndude ko e Afriknaajo.[9] Ko ɗoon o waɗi golle e nder duɗe leslese e hakkundeeje e nder Kaliforni, o heɓi njeenaaje ummoraade e Kongres e Senaa Amerik, gure Berkeley e Oakland, Kaliforni.E hitaande 1988, caggal nde Andy Kershaw, diisneteeɗo Angalteer noddi mo, Rogie ummii to Angalteer, ɗo o soodi galle to Finchley.[10] Ñalnde 17 lewru mars e ndeen hitaande o winnditii yeewtere e BBC, nde o yaltini e yeewtere maɓɓe 6 Music Live Hour duuɓi 30 tan caggal ɗuum.[11] E hitaande 1989, o yalti e ñalɗi leñol Cambridge,[12] e duuɓi ɗiɗi caggal ɗuum, o moofti fedde wiyeteende The Palm-Wine Tappers, nde njillondiri e leydi Angalteer. O sankii ko ñalnde 4 sulyee 1994 tawi omo yahra e duuɓi 68, ko juuti caggal nde o winndi albom makko cakkitiiɗo, wiyeteeɗo Dead Men Don't Smoke Marijuana. O waɗiino opereeji ɓernde e lewru feebariyee kono e dow wasiyaaji safrooɓe o yahiino ngam waɗde jimɗi to Estoni, ɗo o majji nde o woni e waɗde jimɗi e dingiral. O maayi ko to opitaal Lewisham, to bannge worgo Londres, caggal nde o ummii e laana ndiwoowa ummoraade Tartu, to leydi Estoni.[1]
Njawdi Sammba gitaar looped diga gimi Rogie hitaande 1962 "Please Go Easy with Me", fuɗɗii winndugo nder hitaande 1960 haa suudu saare maako, ɗon nder gimi "Rich Man" diga albom nayaɓo mo kawtal rock New York Vampire Weekend, Baaba jommbaajo (2019). ).[13] Koolol Rogie ngol kadi ina feeñi e jimɗi "Maayɗo ina ɓuuɓtoo" e nder albom Adrian Sherwood mo albom mum waɗata, mo meeɗaa hoolaade hippy (2003).[14] "Neɗɗo jom hakkille" huutoraama e nder yeewtere timmunde filmo Palm Springs mo hitaande 2020.[15]
Musiɗɗo blues Ameriknaajo biyeteeɗo Taj Mahal ina wiyee wonde o janngii no o waɗirta daande gitaar ina ɓuuɓtoo e Rogie.[16]
Diskogaraafi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]"Waitin waɗi aɗa waɗa mi noon" / "Won heen won ɗo" (7" UK gooto) (ina wiyee S. E. Rogers) (1964) Laamɗo Afriknaajo - Gimɗi mawɗi ummoraade e Hirnaange Afrik (1975) (ina wiyee Souleman Rowgie) Yumma Afrik, mi yejjittaa ma (1979) (ina wiyee Soolyman Rodgie) Ko kitaale 60'en Soklaaji S.E. Rogie, deftere 1 (1986) [17] Gitaar Palm Wine: Daande kitaale 60 (1988)[18] Daande diine palme mo S. E. Rogie (1989) Soklaaji kesi S. E. Rogie (1991) Maayɓe njibinataa marijuana (1994)
Ƴeew kadi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Gitar koppi Afrik