Sam mbakwe
| Jinsu | gorko |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Inditirde | Sam Mbakwe |
| Innde | Sam |
| Ɗuubi daygo | 1929 |
| Date of death | 6 Siilo 2004 |
| Ɗemngal | Igbo |
| Wolde | Inngilisjo, Igbo, Nigerian Pidgin |
| Writing language | Inngilisjo |
| Sana'aji | ngaɗoowo siyaasaje |
| Position held | Governor of Imo State |
| Janngi to | Fourah Bay College |
| Member of political party | Nigerian People's Party |
| Lenyol | Igbo people |
Samuel "Sam" Onunaka Mbakwe Listen c (1929 – 5 lewru Yarkomaa 2004) ganndiraaɗo kadi Dee Sam, ko politik Igbo e guwerneer demokaraasi gadano e nder diiwaan Imo, fuɗnaange-rewo leydi Nijeer, tuggi 1 oktoobar 1979 haa 931 Duujal 1979 [1]
Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]
Mbakwe fuɗɗii jaŋde mum ko e hitaande 1937 to duɗal leslesal St Peter, to Umulogho. Wonnde e jamaanu makko ina jeyaa e Reverend Canon Jeremiah Anyanwu, almuudo Angalteer gadano e nder diiwaan laamu Etiti ɓooyɗo to diiwaan Imo, jibinaaɗo e sahaa gooto e makko to Avutu. O janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde jannginooɓe, Oleh, Isoko, tuggi 1946 haa 1947, e duɗal jaaɓi haaɗtirde Fourah Bay to Siyeraa Leyoon e hitaande 1952. O yahi haa duɗal jaaɓi haaɗtirde Manchester (1953–56), hade makko yahde to duɗal jaaɓi haaɗtirde Hull (1956–58), haa o joofni e duɗal ngal Angalteer fof dogni e hitaande51 wartugo lesdi Naajeeriya ngam waɗugo kuugal sariya haa Port Harcourt, diiwal Fuunaange . [1] Mbakwe wonnoo ko gardiiɗo diiwaan Okigwe e nder leydi Biafra, leydi seertundi Igbo en to fuɗnaange-rewo leydi Nijeer, e nder wolde hakkunde leyɗeele 1967–70 .
Golle politik
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Mbakwe naati Asaambele doosgal leydi e hitaande 1978, o wonti guwerneer ñalnde 1 oktoobar hitaande rewtunde ndee. Ina jeyaa e ko ɓuri teeŋtude e njuɓɓudi laamu makko, moƴƴinde laabi diiwaan Imo. O suɓaama kadi, kono manndaa makko ɗiɗaɓo taƴaa ko e kuudetaa konu Seneraal Muhammadu Buhari ñalnde 31 desaambar 1983, ɗum addani Republique ɗiɗaɓere dartaade . Sifaa mum ko "luurɗo", [1] o wiyi ko ɗoo e dow politikaaji e lewru suwee 1995 : "So tawii a meeɗaani wonde e kasoo, ɗuum wonata ko lootgol maa e seedantaagal maa. Aɗa jannga e nder galle kasoo oo wonde wonaa ɓeen wonɓe e kasoo ɓee fof ngoni bonɓe." [1]
Mbakwe heɓi innde "guwerneer woyoowo" sabu woyde nde o yiɗi waawnude laamu fedde ndee nde ɓeydata hakkille e dowla makko ; ko adii fof gonɗi makko lolluɗi ɗii ko ilam Ndiegoro to Aba, tawi ko e oon sahaa jeyaa ko e Dowla Imo. O noddiino hooreejo leydi ndii hono Shehu Shagari ngam seedaade halkaare nde ilam ɗam waɗi, ina wiyee kadi o woppii bojji nde o ardii hooreejo leydi ndii e sara nokku musiiba oo.
E hitaande 1981, Aeroport International Cargo Sam Mbakwe, mo o inniri hannde oo, ko njuɓɓudi makko yamiri ɗum caggal nde mahiraa ko e dokke ɓiɓɓe leydi . E hitaande 1981, Sam Mbakwe sosi duɗal jaaɓi haaɗtirde dowla Imo. Kampus oo woni ko e leydi ndi ɓe ndokki leydi Abia e hitaande 1991, ndi inniraa kadi Duɗal jaaɓi haaɗtirde leydi Abia . Kono duɗal jaaɓi haaɗtirde Imo State heɓi nokku keso to Owerri, ina woodi haa jooni.
Njawdi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Mbakwe ina siftoree e yiɗde leydi mum e darnde mum teeŋtunde e ƴellitaare renndo e faggudu leydi ndii. Won e eɓɓooje ɗe o winndi e les njiimaandi makko ko Duɗal Jaaɓihaaɗtirde Dowla Imo (IMSU), Owerri, e Aeroport Sam Mbakwe, Owerri. Daɗndo mawngo kadi waɗaama e nder njulaagu, ƴellitaare laabi, ndema (o mahii nokku mawɗo to Obowo), sosde lowre kaayitaaji ɗo defte e kaayitaaji tuubakooɓe mbaɗetee,e rokkude ndiyam njareteeɗam. Yontaaji ɓooyɗi ɗi ɓiɓɓe leydi ndii ina keewi hollirde mettere mum en e golle guwerneeruuji diiwaan oo caggal ɗuum so renndinaama e golle Mbakwe. E nder ngonka laamu mbonngu e ɓeydagol ŋakkeende kisal e caɗeele goɗɗe keewɗe ɓe ƴeewtotoo yonta mo guwerneer maɓɓe gollorii no feewi ngam daɗndude ƴellitaare e dowla.
Wade
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ñalnde 6 lewru Yarkomaa 2004, Mbakwe sankii to galle mum to Avutu.