Jump to content

Sam mbakwe

Iwde to Wikipedia
Sam mbakwe
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InditirdeSam Mbakwe Taƴto
InndeSam Taƴto
Ɗuubi daygo1929 Taƴto
Date of death6 Siilo 2004 Taƴto
ƊemngalIgbo Taƴto
WoldeInngilisjo, Igbo, Nigerian Pidgin Taƴto
Writing languageInngilisjo Taƴto
Sana'ajingaɗoowo siyaasaje Taƴto
Position heldGovernor of Imo State Taƴto
Janngi toFourah Bay College Taƴto
Member of political partyNigerian People's Party Taƴto
LenyolIgbo people Taƴto

Samuel "Sam" Onunaka Mbakwe Listen c (1929 – 5 lewru Yarkomaa 2004) ganndiraaɗo kadi Dee Sam, ko politik Igbo e guwerneer demokaraasi gadano e nder diiwaan Imo, fuɗnaange-rewo leydi Nijeer, tuggi 1 oktoobar 1979 haa 931 Duujal 1979 [1]

Nguurndam e jaŋde puɗɗagol

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]
Kartal leydi Biafra, ina heen Owerri e Port Harcourt.

Mbakwe fuɗɗii jaŋde mum ko e hitaande 1937 to duɗal leslesal St Peter, to Umulogho. Wonnde e jamaanu makko ina jeyaa e Reverend Canon Jeremiah Anyanwu, almuudo Angalteer gadano e nder diiwaan laamu Etiti ɓooyɗo to diiwaan Imo, jibinaaɗo e sahaa gooto e makko to Avutu. O janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde jannginooɓe, Oleh, Isoko, tuggi 1946 haa 1947, e duɗal jaaɓi haaɗtirde Fourah Bay to Siyeraa Leyoon e hitaande 1952. O yahi haa duɗal jaaɓi haaɗtirde Manchester (1953–56), hade makko yahde to duɗal jaaɓi haaɗtirde Hull (1956–58), haa o joofni e duɗal ngal Angalteer fof dogni e hitaande51 wartugo lesdi Naajeeriya ngam waɗugo kuugal sariya haa Port Harcourt, diiwal Fuunaange . [1] Mbakwe wonnoo ko gardiiɗo diiwaan Okigwe e nder leydi Biafra, leydi seertundi Igbo en to fuɗnaange-rewo leydi Nijeer, e nder wolde hakkunde leyɗeele 1967–70 .

Golle politik

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Mbakwe naati Asaambele doosgal leydi e hitaande 1978, o wonti guwerneer ñalnde 1 oktoobar hitaande rewtunde ndee. Ina jeyaa e ko ɓuri teeŋtude e njuɓɓudi laamu makko, moƴƴinde laabi diiwaan Imo. O suɓaama kadi, kono manndaa makko ɗiɗaɓo taƴaa ko e kuudetaa konu Seneraal Muhammadu Buhari ñalnde 31 desaambar 1983, ɗum addani Republique ɗiɗaɓere dartaade . Sifaa mum ko "luurɗo", [1] o wiyi ko ɗoo e dow politikaaji e lewru suwee 1995 : "So tawii a meeɗaani wonde e kasoo, ɗuum wonata ko lootgol maa e seedantaagal maa. Aɗa jannga e nder galle kasoo oo wonde wonaa ɓeen wonɓe e kasoo ɓee fof ngoni bonɓe." [1]

Mbakwe heɓi innde "guwerneer woyoowo" sabu woyde nde o yiɗi waawnude laamu fedde ndee nde ɓeydata hakkille e dowla makko ; ko adii fof gonɗi makko lolluɗi ɗii ko ilam Ndiegoro to Aba, tawi ko e oon sahaa jeyaa ko e Dowla Imo. O noddiino hooreejo leydi ndii hono Shehu Shagari ngam seedaade halkaare nde ilam ɗam waɗi, ina wiyee kadi o woppii bojji nde o ardii hooreejo leydi ndii e sara nokku musiiba oo.

E hitaande 1981, Aeroport International Cargo Sam Mbakwe, mo o inniri hannde oo, ko njuɓɓudi makko yamiri ɗum caggal nde mahiraa ko e dokke ɓiɓɓe leydi . E hitaande 1981, Sam Mbakwe sosi duɗal jaaɓi haaɗtirde dowla Imo. Kampus oo woni ko e leydi ndi ɓe ndokki leydi Abia e hitaande 1991, ndi inniraa kadi Duɗal jaaɓi haaɗtirde leydi Abia . Kono duɗal jaaɓi haaɗtirde Imo State heɓi nokku keso to Owerri, ina woodi haa jooni.

Mbakwe ina siftoree e yiɗde leydi mum e darnde mum teeŋtunde e ƴellitaare renndo e faggudu leydi ndii. Won e eɓɓooje ɗe o winndi e les njiimaandi makko ko Duɗal Jaaɓihaaɗtirde Dowla Imo (IMSU), Owerri, e Aeroport Sam Mbakwe, Owerri. Daɗndo mawngo kadi waɗaama e nder njulaagu, ƴellitaare laabi, ndema (o mahii nokku mawɗo to Obowo), sosde lowre kaayitaaji ɗo defte e kaayitaaji tuubakooɓe mbaɗetee,e rokkude ndiyam njareteeɗam. Yontaaji ɓooyɗi ɗi ɓiɓɓe leydi ndii ina keewi hollirde mettere mum en e golle guwerneeruuji diiwaan oo caggal ɗuum so renndinaama e golle Mbakwe. E nder ngonka laamu mbonngu e ɓeydagol ŋakkeende kisal e caɗeele goɗɗe keewɗe ɓe ƴeewtotoo yonta mo guwerneer maɓɓe gollorii no feewi ngam daɗndude ƴellitaare e dowla.

Ñalnde 6 lewru Yarkomaa 2004, Mbakwe sankii to galle mum to Avutu.

  1. 1 2 3 4 Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "nmw".