Samuel Johnson
Samuel Johnson (24 lewru juko 1846 - 29 lewru abriil 1901) ko almuudo Angalteer, daartoowo Yuruba.
Nguurndam
[masomin]
Samuel Johnson jibinaa ko e nder wuro Freetown, Siyera Leyoon, ko o tataɓo e nder ɓiɓɓe njeeɗiɗo Henry Erugunjinmi Johnson e Sarah Johnson ñalnde 24 lewru juko hitaande 1846. Baaba makko, mo inniri hoore mum innde Yoruba Erugunjinmi, jibinaa ko e hitaande 1810 to wuro ko Oyo-Ile, laamorgo laamu Oyo.[1] Henry ko Omoba (laamɗo) e leñol Oyo, kadi ko taaniiko alaafin (laamɗo) Abiodun mo teeminannde 18ɓiire.[2] Caggal ɗuum o nanngaa e nder njulaagu jiyaaɓe Atlantik kono ko moƴƴi o artiraa Siyera Leyoon, hono no Yoruba en heewɓe nii, ko wayi no Samuel Ajayi Crowther (ɓiy-yumma makko woɗɗuɗo) e woɗɓe. Caggal ɗuum o hawri e Samuel Johnson, mo o rokki ɓiyiiko innde mum. Johnson ina joginoo miñiraaɓe 2 mawɓe, Henry e Nathaniel, e miñi mum tokooso, hono Obadiya. Henry e Nathaniel kamɓe fof ɓe ngonti misiyoŋaaji e arsidikon en no Samuel nii, Obadiah wonti doktoor gadano ɓiɗɗo leydi Yoruba.[3] O timmini jaŋde makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde (CMS) e nder duɗal jaaɓi haaɗtirde (CMS), caggal ɗuum o jannginii e nder ko anndiraa wolde nder leydi Yoruba. Caggal nde o maayi, miñiiko biyeteeɗo Doktoor Obadiah Johnson artiri deftere ndee, winnditii, o huutorii binndanɗe keewɗe ɗe reverend oo winndi ɗee ngam ƴellitde ɗum. E hitaande 1921, o yaltini nde e nder deftere wiyeteende Daartol Yoruba en gila e jamanuuji gadani haa e fuɗɗoode laamu Angalteer. Gila ndeen deftere ndee nanndinaama e deftere nde Edward Gibbon winndi nde, hono « Ɓooygol e Ɓooygol Laamaandi Room ».
Bibliografi
[masomin]
Falola, Toyin (1993), Pioneer, jiɗɗo leydi mum e baaba mum: Samuel Johnson e leñol Yoruba, Madison, WI: Porogaraam jaŋde Afrik, Univ. Wiskonsin-Madison, ISBN 9780942615197.
Johnson, Samuwel (1921), Daartol Yuruba en, Lagos: Defte CMS.
Tuugnorgal
[masomin]
^ "Johnson, Henri 'Erugunjinmi'".
^ Dennis D. Kordel (2012). Aada Neɗɗaŋke e nder Afrik hannde (Toɓɓere 49 Aada Neɗɗaŋke e nder winndere ndee kala). Rowman e nokku tokooso. 89-90. ISBN 978-0-742-5373-23.
^ "Johnson, Samuwel (B)".
^ Duɗal Dupuy. "E