Jump to content

Samuwel Jonson (daartoowo leydi Nijeer)

Iwde to Wikipedia
Samuwel Jonson (daartoowo leydi Nijeer)
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InndeSamuel Taƴto
Innde ɓesnguJohnson Taƴto
Ɗuubi daygo24 Korse 1846 Taƴto
ƊofordeFiriton Taƴto
Date of death29 Seeɗto 1901 Taƴto
Place of deathLagos Taƴto
RelativeSamuel Ajayi Crowther, Obadiya Jonson, Herbert Macaulay Taƴto
WoldeInngilisjo, Nigerian Pidgin Taƴto
Sana'ajihistorian, deacon, priest, writer, missionary Taƴto
Field of workclerc, missionary, teacher, emissary Taƴto
DiinaAnglicanism Taƴto
Hair colorblack hair Taƴto
Eye colorbrown Taƴto
Magnum opusThe history of the Yorubas Taƴto
Time periodYoruba Revolutionary Wars Taƴto
Personal pronounL485 Taƴto

Rev. Samuel Johnson ( Listen c ; 24 suwee 1846 29 abriil 1901) ko almuudo Angalteer, dipolomaat, e daartoowo, kadi ko taaniiko Alaafin Abiodun, laamɗo doole laamu Oyo . O ɓuri teskinde ko e deftere makko mawnde wiyeteende The History of the Yorubas, nde o yaltini caggal maayde makko e hitaande 1921, nde Johnson etinooma winndude aadaaji e daartol leñol Yoruba en, ɗe o huli ina njaawna majjude e nder niɓɓere. Majjii, winnditaa, caggal ɗuum daɗii e halkaare e nder wolde adunaare adannde, daartol makko wonti gila ndeen "deftere ɓurnde heewde limteede e ɓurnde tiiɗde e yimɓe haalooɓe ɗemngal Yoruba". Gaa gaa darnde makko e daartol, Johnson ardii nguurndam cemmbinɗam, o waɗii geɗe keewɗe ko wayi no jaagorde, jannginoowo, e gardiiɗo duɗal to Ibadan, laamorgo diiwaan Oyo to leydi Najeriya . E nder wolde Yoruba, o woniino nulaaɗo e kaaldigal hakkunde Biritaan en, mawɓe Ibadan, e laamɗo Oyo. [1]

Samuel Johnson jibinaa ko e ɓiɗɗo kreyol rewtinaaɗo to Freetown, Siyeraa Leyoon, ko o tataɓo e ɓiɓɓe njeeɗiɗo ɓe Henry Erugunjinmi Johnson e Sarah Johnson njibini ñalnde 24 lewru juko hitaande 1846. [1] Henri ko Omoba (laamɗo) e leñol Oyo, kadi ko taaniiko alafin (laamɗo) Abiodun mo teeminannde 18ɓiire . [2] Caggal ɗuum o nanngaa, o yeeytaa e njulaagu jiyaaɓe Atlantik kono o artiraa Siyeraa Leyoon, hono no Yoruba en heewɓe nii, ko wayi no Samuel Ajayi Crowther (ɓiy-yumma makko woɗɗuɗo) e woɗɓe. Caggal ɗuum o hawri e binndoowo e binndol Engele biyeteeɗo Samuel Johnson, mo o inniri ɓiyiiko. Johnson ina joginoo miñiraaɓe 2 mawɓe, Henry e Nataniyel, e miñiiko gorko, Obadiya . Henry e Nathaniel kamɓe ɗiɗo fuu ɓe laati misiyon'en e ardikon'en bana Samuel, Obadiah laati doktoor arandeejo lesdi Yoruba. [3] O timmini jaŋde makko to duɗal janngirɗe fedde misiyoŋaaji Eklesiya (CMS) caggal ɗuum o jannginii e sahaa ko anndiraa hare nder leydi Yoruba .

Johnson e Charles Phillips, kamɓe ne ɓe CMS, mbaɗi nanondiral ngam dartinde wolde e hitaande 1886, caggal ɗuum nanondiral baɗngal jeytaare gure Ekiti . Yimɓe Ilorin njaɓaani woppude hare kono, hare ndee jokki. E hitaande 1880, o wonti diine, e hitaande 1888 o wonti almuudo . O woni ko e Oyo gila 1881, o timmini golle makko e daartol Yoruba e hitaande 1897. Johnson hollitii wonde faandaare makko mawnde e waɗde binndol e kaayitaaji ko reende annal daartol Yoruba, ndonu nguu ina yaawi yejjiteede. Nii woni, o winndi :

  1. Falola, Toyin (2011). "Ch05. Samuel Johnson (1846-1901) and The History of the Yorubas". In Cordell, Dennis (ed.). The Human Tradition in Modern Africa (1 ed.). Rowman & Littlefield Publishers. p. 95. ISBN 9781442213838.