Samuwel Jonson (daartoowo leydi Nijeer)
| Jinsu | gorko |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Innde | Samuel |
| Innde ɓesngu | Johnson |
| Ɗuubi daygo | 24 Korse 1846 |
| Ɗoforde | Firiton |
| Date of death | 29 Seeɗto 1901 |
| Place of death | Lagos |
| Relative | Samuel Ajayi Crowther, Obadiya Jonson, Herbert Macaulay |
| Wolde | Inngilisjo, Nigerian Pidgin |
| Sana'aji | historian, deacon, priest, writer, missionary |
| Field of work | clerc, missionary, teacher, emissary |
| Diina | Anglicanism |
| Hair color | black hair |
| Eye color | brown |
| Magnum opus | The history of the Yorubas |
| Time period | Yoruba Revolutionary Wars |
| Personal pronoun | L485 |
Rev. Samuel Johnson ( Listen c ; 24 suwee 1846 – 29 abriil 1901) ko almuudo Angalteer, dipolomaat, e daartoowo, kadi ko taaniiko Alaafin Abiodun, laamɗo doole laamu Oyo . O ɓuri teskinde ko e deftere makko mawnde wiyeteende The History of the Yorubas, nde o yaltini caggal maayde makko e hitaande 1921, nde Johnson etinooma winndude aadaaji e daartol leñol Yoruba en, ɗe o huli ina njaawna majjude e nder niɓɓere. Majjii, winnditaa, caggal ɗuum daɗii e halkaare e nder wolde adunaare adannde, daartol makko wonti gila ndeen "deftere ɓurnde heewde limteede e ɓurnde tiiɗde e yimɓe haalooɓe ɗemngal Yoruba". Gaa gaa darnde makko e daartol, Johnson ardii nguurndam cemmbinɗam, o waɗii geɗe keewɗe ko wayi no jaagorde, jannginoowo, e gardiiɗo duɗal to Ibadan, laamorgo diiwaan Oyo to leydi Najeriya . E nder wolde Yoruba, o woniino nulaaɗo e kaaldigal hakkunde Biritaan en, mawɓe Ibadan, e laamɗo Oyo. [1]
Nguurndam
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Samuel Johnson jibinaa ko e ɓiɗɗo kreyol rewtinaaɗo to Freetown, Siyeraa Leyoon, ko o tataɓo e ɓiɓɓe njeeɗiɗo ɓe Henry Erugunjinmi Johnson e Sarah Johnson njibini ñalnde 24 lewru juko hitaande 1846. [1] Henri ko Omoba (laamɗo) e leñol Oyo, kadi ko taaniiko alafin (laamɗo) Abiodun mo teeminannde 18ɓiire . [2] Caggal ɗuum o nanngaa, o yeeytaa e njulaagu jiyaaɓe Atlantik kono o artiraa Siyeraa Leyoon, hono no Yoruba en heewɓe nii, ko wayi no Samuel Ajayi Crowther (ɓiy-yumma makko woɗɗuɗo) e woɗɓe. Caggal ɗuum o hawri e binndoowo e binndol Engele biyeteeɗo Samuel Johnson, mo o inniri ɓiyiiko. Johnson ina joginoo miñiraaɓe 2 mawɓe, Henry e Nataniyel, e miñiiko gorko, Obadiya . Henry e Nathaniel kamɓe ɗiɗo fuu ɓe laati misiyon'en e ardikon'en bana Samuel, Obadiah laati doktoor arandeejo lesdi Yoruba. [3] O timmini jaŋde makko to duɗal janngirɗe fedde misiyoŋaaji Eklesiya (CMS) caggal ɗuum o jannginii e sahaa ko anndiraa hare nder leydi Yoruba .
Johnson e Charles Phillips, kamɓe ne ɓe CMS, mbaɗi nanondiral ngam dartinde wolde e hitaande 1886, caggal ɗuum nanondiral baɗngal jeytaare gure Ekiti . Yimɓe Ilorin njaɓaani woppude hare kono, hare ndee jokki. E hitaande 1880, o wonti diine, e hitaande 1888 o wonti almuudo . O woni ko e Oyo gila 1881, o timmini golle makko e daartol Yoruba e hitaande 1897. Johnson hollitii wonde faandaare makko mawnde e waɗde binndol e kaayitaaji ko reende annal daartol Yoruba, ndonu nguu ina yaawi yejjiteede. Nii woni, o winndi :
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Falola, Toyin (2011). "Ch05. Samuel Johnson (1846-1901) and The History of the Yorubas". In Cordell, Dennis (ed.). The Human Tradition in Modern Africa (1 ed.). Rowman & Littlefield Publishers. p. 95. ISBN 9781442213838.