Sariya laamu lesdi, 1927
E fawaade e sariya njuɓɓudi ɓiɗɓe leydi, 1927 (Sariya n° 38 mo 1927; caggal ɗuum inniraa sariya njuɓɓudi Bantuex, 1927 e sariya njuɓɓudi ɓaleeɓe, 1927), Guwerneer-General Afrik worgo ina waawi "riiwtude" 'native' gooto tover nafoore renndo huuɓtodinnde'.
Ndeeɗoo sariya sosi doosɗe ceertuɗe ngam njuɓɓudi sariyaaji Afrik, waɗti nokkuuji ɓaleeɓe bayyinaaɗi ɗii, laamu politik ceertuɗo e heddiiɓe e leydi ndii, haa jooni, laamu tan ko e bayyinaango, wonaa parlemaa..
Yamiroore mawnde caggal sariya oo ko sosde njuɓɓudi ‘’njuɓɓudi ngenndiwal’’ tiiɗndi no feewi ngam haɓaade baasal politik potngal ummoraade e peeje sariyaaji potɗe huutoreede ngam yuɓɓinde senngooji leydi. Ko ɗum wonnoo, wondude e sariya jowitiiɗo e geɗe ngenndiije, 1920, e nder golle baylugol doole e dow doosɗe nguurndam Afrik gila e Parlemaa haa e laamu kuuɓtodinngu.
Yanti heen, ina waɗi heen kuulal wiyngal : "Kala neɗɗo baawɗo haalde konngol walla waɗde golle walla huunde woɗnde tawa ina yiɗi ƴellitde kala jikkuuji gonɗi hakkunde ɓiɓɓe leydi ndii e Oropnaaɓe, ina waawi waɗeede e bonannde, ina waawi kadi faweede kuugal kasoo tawa ko ɓuri hitaande wootere walla ko yowitii e njoɓdi teemedere fof". "sariya gaño" oo..
Mumtugol
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Kuule keewɗe e nder kuulal ngal, mbaɗti ko luulndii doosɗe leydi ndii, nde doosɗe leydi Afrik worgo ƴettaa ñalnde 27 abriil 1994, ɗe mbonni denndaangal sariyaaji baɗɗiiɗi e dow tuugnaade e leñol. Heddii ko kuule sariya oo momtaa, walla maa momte e ñalngu arooru, e dow kuule momtugol sariya njuɓɓudi ɓaleeɓe e waylude won e sariyaaji, 2005 .