Sophia Adinyira

Sophia Ophelia Adjeibea Adinyira (jibinaa ko ñalnde 1 suwee 1949) ko ñaawoowo to suudu sarɗiiji leydi Ganaa, o jeyaa ko e ñaawirde ñaawirdu Fedde Ngenndiije Dentuɗe.[1][2][3]

Nguurndam e jaŋde puɗɗagol Adinyira jibinaa ko e hitaande 1949 to Kap Coast to diiwaan hakkundeejo leydi Gana.[4][5] O janngi duɗal jaaɓi haaɗtirde Fijai gila 1961 haa 1966 ngam heɓde seedantaagal makko 'O' Level e duɗal jaaɓi haaɗtirde Wesley Girls' gila 1966 haa 1968 ngam heɓde seedantaagal makko 'A' Level.[5] O heɓi janngirde makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Ghana e to duɗal jaaɓi haaɗtirde Ghana, o noddiraa ko Bar Ghana e hitaande 1973.[5][6]

Kugal Adinyira golliima to Departemaa Awokaa mawɗo e hitaande 1974, o woni balloowo Awokaa Dowla.[5] O golliima e ndeen darnde haa hitaande 1986 nde o toɗɗaa e jappeere mawnde dowla.[5] E hitaande 1989 o toɗɗaa e jappeere Ñaawirde Toownde.[5][6] O golliima e ñaawirdu toowndu fotde duuɓi sappo, e hitaande 1999 o dañii darnde makko e ñaawirdu Appeal.[5] O toɗɗaa ko e Ñaawirde Toownde ñalnde 15 marse 2006.[7] O wonii kadi Ñaawirde Kuuge Fedde Ngenndiije Dentuɗe tuggi lewru sulyee 2009 haa lewru suwee 2016, o jooɗii to New York e Geneve.[6][4]

Adinyira ko tergal Fedde Adunaare Ñaawooɓe Rewɓe, ko kanko woni hooreejo Goomu Ngenndiijo ngam Reende Sukaaɓe. O winndi politik ñaawoore sukaaɓe ngam leydi Ganaa e ballal jaagorgal ko fayti e jinnaaɓe, sukaaɓe e ndeenka renndo e UNICEF.[6] O wonii kadi tergal e Diiso sariyaaji mawɗi, fedde toppitiinde jaŋde sariyaaji e nder leydi Ganaa.[4]

Njeenaaje e anndinde Adinyira ko tergal e Goomu diisnondiral e nder Diiso sariya kuuɓtodinngo.[8] O heɓi njeenaari ngenndi ndi ngam darnde makko e "ɓeydude darnde cukalel Ganaa" ummoraade e jaagorde rewɓe e sukaaɓe e ñalngu mawningol hitaande capanɗe jeegom nde ONU jowitii e hakkeeji cukalel.[6]