Stephan Osagiede

Stephen Osagiede Oronsaye ko konte Naajeeriya e golloowo laamu toɗɗaaɗo hooreejo gollordu laamu fedde nde e lewru Juko hitaande 2009. O fuɗɗii porogaraam cemmbinɗo ngam waylude ngonka makko ɗoon e ɗoon caggal nde o toɗɗaa.[1] O woppi golle ñalnde 16 noowammbar 2010 caggal nde o heɓi duuɓi 60, o lomtii mo ko Oladapo Afolabi.[2]

Ɓawo Stephen Osagiede Oronsaye jibinaa ko to Lagos ñalnde 16 noowammbar 1950. Jibnaaɓe makko ko jeyaaɓe e nokkuuji Uhunmwonde e Oredo e nder diiwaan Edo. Oronsaye janngii e fedde wiyeteende Peat Marwick Cassleton Elliot (1973–1978), o heɓi seedantaagal makko e hitaande 1978. O wonti gollodiiɗo e fedde nde e hitaande 1989. O naati e ministeer kaalis fedde nde e lewru desaambar 1995, o woni gardiiɗo Golle. Oronsaye woni ko e hawrude e golle Administration e Accounting birooji suudu sarɗiiji, ordinateeruuji golle e laabi suudu sarɗiiji, binndanɗe gollotooɓe, konte e ƴeewndorɗe jokkondire birooji ɗii.[1]

E hitaande 1999 o toɗɗaa ko hooreejo leydi Olusegun Obasanjo, ko ɗum woni ko foti no hooreejo leydi ndii.[3] O tabitinaama wonde Sekereteer Duumotooɗo, to suudu sarɗiiji, toɗɗagol ngol meeɗaa waɗde nde tawnoo o wonaano golloowo laamu.[4] E hitaande 2006, Oronsaye ardii goomu ƴeewndo kuule e doosɗe kaalis.[1] O toɗɗaama koolaaɗo kuuɓal ministeer kaalis leydi ndii ñalnde 20 ut 2008.[5]

Gardiiɗo sarwiis laamu Stephen Oronsaye toɗɗaama hooreejo kuugal laamu lesdi Naajeeriya nder lewru June 2009.[1] Caggal nde o toɗɗaa, ɓooyaani ko Stephen Oronsaye e Ahmed Al-Gazali, hooreejo Komiseer Fedde Ngenndiije Dentuɗe, mbaɗi politik keso jowitiiɗo e laamu, tawi ko duuɓi jeetati tan njogori yoɓeede. Ndeen noon, sekreteruuji duumiiɗi 9 ndonkii woppude golle e lewru oktoobar 2009, kadi ardiiɓe heewɓe ina ɗaminaa maa woppu golle mum en e lewru Yarkomaa 2010.[6] E lewru noowammbar 2009, Stephen Oronsaye wiyiino sekreteruuji kesi toɗɗaaɗi ɗii wonde maa ɓe njokku e ƴeewteede, tee golle maɓɓe ina mbaawi joofde e kala sahaa sabu ŋakkeende golle.[7] Kono o hollitii wonde duuɓi potɗi retireede wonande gollotooɓe laamu ɗii, maa keddo ko adii duuɓi 60 walla duuɓi 35 golle pension.[8]

Caggal nde Banke mawɗo leydi Naajeeriya ƴetti kuulal ngam ittude boarduuji bankeeji joy ɗii, e yaltinde doggol ñamaale bankeeji ɗii, e lewru ut 2009, Stephen Oronsaye yamiri Sekreteruuji duumotooɗi ɗii nde kaɗata ministeeruuji, departemaaji e njuɓɓudiiji ɗii ittude kaalis walla uddude konte e nder bankeeji ɗii .[9] Ko adii lewru nduu Stephen Oronsaye hollitiino waylo-waylo mawngo ɗo fotde feccere e Sekreteruuji Duumiiɗi ɗii toɗɗaa e departemaaji kesi.[10]

E lewru noowammbar 2009, o yamiri yo teleeji ɗii ƴette e denndaangal birooji Siwil, e dow tuugnaade e ƴeewde teleeji e nder waktuuji golle ina usta ƴellitaare.[11] Kadi e lewru noowammbar 2009, o hollitii wonde omo yeewtida e hooreejo leydi Umaru Yar'Adua ngam ɓeydude njoɓdi gollotooɓe laamu fedde nde.[12] E lewru Duujal 2009 o hollitii peeje ngam heblude 4 600 golloowo laamu haa lewru marse 2010 ngam heblude ɓe e caɗeele ɓurɗe toowde garooje e politik keso jojjanɗe aadee, e ittude ŋakkeende golle laamu.[13].