Sunlight

Annoore naange ko feccere e lewño elektoromagnetik mo Naange rokkata, teeŋti noon e annoore infrared, yiyteende, e annoore ultraviolet. E dow Leydi, annoore naange ina saɗta, ina filtoo e weeyo Leydi no annoore ñalawma nii, so Naange wonii dow tagofeere. So tawii ƴulɓe naange toowɗe ɗee ndartinaaka e duule, ɗe njiyata ko no ƴulɓe naange nii, ko jillondiral ƴulɓe jalbooje e nguleeki jalboowo (weeyo). So duule kaɗii ɗum walla ina ɓuuɓtoo e geɗe goɗɗe, lewru ina saɗta. Fuɗɗoode ina hiisa wonde hakkunde 164 watt e 340 watt[1] e kala meeteer kaaree e nder ñalawma 24;[2] ndeeɗoo limoore NASA ina hiisa ko ina wona feccere e tolno nguleeki Leydi.

Rajo ultraviolet e nder lewru ina jogii batte moƴƴe e bonɗe e cellal, sibu ko ɗum huunde haannde e sintesis witamin D3 e mutagen.

Annoore naange ina ƴetta fotde hojomaaji 8,3 ngam yettaade Leydi ummoraade e dow Naange.[3] Foton fuɗɗotooɗo e hakkunde Naange, waylo-waylo mum kala nde hawri e tagofeere nde, ina foti yahde hakkunde duuɓi 10 000 e 170 000 ngam yettaade tagofeere nde.[4]

Annoore naange ko huunde mawnde e nder fotosintesis, ko laawol ngol leɗɗe e tagooje goɗɗe kuutortoo ngam waylude semmbe annoore, ko ɓuri heewde ummoraade e Naange, waɗta ɗum semmbe kemikal baawɗo huutoreede ngam sinndude karbohidrat e ɓeydude golle tagooje ɗee.

Annoore ñalawma ko annoore tawaande e nder nokkuuji nder leydi tawa ina jaɓa annoore naange. Njaajeendi naange ko semmbe naange keɓaaɗo e annoore naange.