TOS Benson
| Jinsu | gorko  |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Innde | Theophilus |
| Innde ɓesngu | Benson |
| Ɗuubi daygo | 23 Morso 1917 |
| Ɗoforde | Ikorodu |
| Date of death | 13 Colte 2008 |
| Place of death | Ikoyi |
| Dee/goriiwo | Opral Benson |
| Sana'aji | lawyer, ngaɗoowo siyaasaje |
| Position held | minister |
| Janngi to | Sa'aré djanguirdé tchoudi tchakaadi CMS |
Mawɗo Teofilus Owolabi Shobowale Benson // c, SAN (23 juillet 1917 – 13 février 2008) ko awokaajo leydi Naajeeriya, o laati gooto nder siyaasaaku Yoruba ɓurduɗo anndeego nder wakkati ardungal jeytaare lesdi Naajeeriya nder hitaande 1960. O laati jaagorɗo kumpital, jaayndeeji e pinal nder laamu arandeejo ɓaawo jeytaare lesdi Naajeeriya. Benson sokaama lebbi keewɗi caggal kuudetaa militeer gadano e hitaande 1966. O arti e golle makko ko barrister, o anndiraa ko mawɗo Yoruba mawɗo.
Duuɓi gadani
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Teofilus Owolabi Shobowale Benson jibinaa ko ñalnde 23 lewru juko hitaande 1917 to Ikorodu, o janngi duɗal leslesal CMS to duunde Agboyi, Lagos . O jibinaa ko e nder galle aristokraasi . [1] O jeyaa ko e iwdi Yoruba . [2] Miñiiko gorko ko jimoowo garoowo biyeteeɗo Bobby Benson . O janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde CMS, to Lagos . [3] Nde o heɓi duuɓi 20, o naati e golle doosɗe. E hitaande 1943, o ummii o fayi Londres, Angalteer, o janngi sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lincoln’s Inn, o noddiraa bar e hitaande 1947. E ndeen hitaande, o arti to leydi Nijeer, o naati e fedde ngenndiire leydi Nijeer e leydi Kameruun (NCNC). [1] O walli miñiiko gorko biyeteeɗo Bobby, gardinooɗo fedde pijirlooji njilluuji. O sikki fedde nde ina foti jogaade orkestra, e hitaande 1948 o soodi fedde nde yimɓe fof mbiyata "Jam-Session Orchestra". [3] O woni kadi mawniiko Babajimi Benson mo woni tergal suudu sarɗiiji lesdi Naajeeriya.
Politik ko adii jeytaare
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]E hitaande 1950, Benson suɓaama e nder diiso wuro Lagos, caggal ɗuum o wonti cukko meer wuro Lagos. [1] Benson ina joginoo nafoore politik mum e ballal suɓngooji kosmopolitan Lagos. [2] E nder wooteeji 1951, Benson suɓaama e nder kanndidaaji NCNC ngam heɓde jooɗorɗe joy Lagos e nder suudu sarɗiiji hirnaange, heddiiɓe ɓee ko Nnamdi Azikiwe, Adeleke Adedoyin, A. B. Olorunnimbe e senndikaa HP Adebola. Kanndidaaji joy ɗii, e ko yaawi, ndartinii luulndiiɓe mum en ummoriiɓe e fedde Action . Benson wonti ofisee ngenndiijo e nder NCNC. [2]
Benson wonnoo ko tawtoraaɗo batuuji doosɗe leydi to Londres [1] 1953, 1957, 1958 e 1960 baɗnooɗi haa leydi Nijeer heɓi jeytaare mum e hitaande 1960. O suɓaama e golle keewɗe e nder laylaytol NCNC hakkunde 1950 e 1959 Goomu yuɓɓo. [2] E lewru mee 1957, o woniino gardiiɗo kaalis ngenndiijo NCNC. O yahdi bee Nnamdi Azikiwe, hooreejo lesdi Naajeeriya, hooreejo lesdi Naajeeriya, hooreejo lesdi Naajeeriya, haa lesdi London ngam o waɗa kawtal lesdi Naajeeriya haa Lancaster House . [2] E hitaande 1958, o woniino gardiiɗo kaalis leydi ndii, o woniino tergal e Goomu peeje NCNC. [2] O woniino kadi hooreejo NCNC e nder suudu sarɗiiji e hooreejo fedde Lagos. [2] E hitaande 1959, o wonii hooreejo Goomu Gollorɗe Hirnaange, nde o suɓaa ngam lomtaade Salami Agbaje, o woniino kadi hakkunde luural hakkunde pelle Adeoye Adisa e Agbaje e nder NCNC. O ɓuri laamaade ko e fedde Agbaje, ɗum addani fedde Adisa yaltude NCNC, tawtoreede wooteeji ɗii e dow ndimaagu mum. [2]
Benson suɓaama kadi e suudu sarɗiiji e wooteeji fedde nde e hitaande 1959. Nasaraaku maako ɗon ƴama ngam o woppaani kuugal maako haa lesdi ndi'i hade maako o tawtoree woote. Ñaawirde toownde Lagos woppii woote ɗee e dow ɗuum, kono Ñaawirde toownde fedde ndee wayli kuulal ngal e wullitaango. [4] Ministeer kumpital sosaa ko e hitaande 1959, Benson woni jaagorde gadane. [5]
Caggal jeytaare
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]
Benson woni jaagorde fedde nde e laamu gadano caggal jeytaare (1 oktoobar 1960). [1] Ministeer kumpital yaltinii deftere Naajeeriya e Magazine Naajeeriya, binndanɗe ɗe ndokki humpitooji ko faati e leydi ndi caggal nde ndi heɓi ndimaagu mum. [1] Benson woni hooreejo sosngo Daande Naajeeriya (VON). [1] Rajo e tele ina kuutoree ngam humpitaade nulal laamu nguu wonde dañal jeytaare ina foti tiiɗtineede, ngenndi ndii ina foti renndineede, ina ummoo e dow peccitagol leƴƴi. [1] KO Mbadiwe, jaagorgal ko feewti e diwooje tuggi lewru marse 1964 haa marse 1965, waɗii eɓɓoore nde o inniri "Operation Fantastic" ngam mawninde udditgol diwooje ummoraade Lagos fayde New York e lewru oktoobar 1964. O ƴetti fedde yimooɓe e diwooje adanɗe e lewru. Ɓe mbaɗii jimɗi e nokkuuji keewɗi to Amerik e nafoore mawnde. Ɗum hollitii ko kuulal luulndiingal. Benson ñiŋii eɓɓoore nde nde tawnoo ministeer makko ina foti jogaade njeenaari e njulaagu pinal leydi Najeriya. Ko e hitaande 1972 haala kaa joofti. [1]