Jump to content

Tabuk

Iwde to Wikipedia
Tabuk
big city
Golle imaaɗe1915 Taƴto
Laamu inndeتبوك Taƴto
Lesdinkeejumتبوك Taƴto
Ɗemngal ngal sarwiisiiji leydi fu njoni haaludeArabic Taƴto
LesdiAarabe Sawdiyanke Taƴto
LamordeTabuk Province Taƴto
Nder laamooreTabuk Province Taƴto
Jonde kwa'odineto28°23′50″N 36°34′44″E Taƴto
Map

Tabuk (aarabeere: تَبُوْك Tabūk, aarabeeɓe: [taˈbu:k]) ko wuro jooɗorde diiwaan Tabuk to fuɗnaange-rewo leydi Arabi Sawdit. Nde woni ko sara keeri hakkunde Jordani e Arabi Sawdit.

[1][2]

[3][4]

Daartol e ko adii daartol

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ƴeew kadi: Daartol leydi Sawuud e Madiyan

Yerɓo leydi 1068 Fuɗnaange ɓadiiɗo, ko yerɓo leydi mawngo waɗi e hitaande 1068 ; gadano oo mo nokku mum woni e nokku Tabuk.

Diiwaan oo ina heewi geɗe ɓooyɗe e nokkuuji arkewolosi ko wayi no petroglyphes, binndi, cuuɗi, palasuuji, taƴe laabi hijjoore Siri e Misra (Hajj), kam e heddiiɓe e laawol laana njoorndi Hijaz, gartirgol mum teeŋtungol woni ko Tabuk.

Teemedde nokkuuji jogiiɗi naalankaagal kaaƴe e binndi jowitiiɗi e yontaaji arkewolosi ceertuɗi gila e yontaaji paleolitik haa e yontaaji lislaam, mbinndaa ko e baraas Wadi e diiwaan hirnaange Tabuk. Janngugol naalankaagal hollitii mbayliigu style alɗuɗo e hollirde nate aadee e daabaaji. Nokkuuji keewɗi e nder nokku hee ina njogii binndi Thamudic, Gerek en e Nabatae en tawaama.

Diiwaan ɓooyɗo biyeteeɗo Midiyan ina fotnoo nanndude e ko wiyetee hannde Diiwaan Tabuk koo.

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

E wiyde aadaaji, nokku cemmbinɗo jeyaaɗo e Aṣ-ḥāb al-Aykah (« Sehilaaɓe Leɗɗe »), helmere huutorteende e nder Quraana ngam Madiyankooɓe, ina nanndi e Tabuk walla hay cemmbingol mum, hay so tawii noon gonɗo hannde oo ina famɗi duuɓi teemedde joy.

Ptolemy, ganndo leydi Aleksandriin mo teeminannde ɗiɗmere, siftinii nokku ina wiyee ‘Tabawa’, to bannge worgo-fuɗnaange leydi Arabi. Innde ndee ina waawi wonde firo ‘Tabuka’ walla ‘Tabuk’. So tawii ko goonga, wuro ngoo ina waawi ɓooyde no jamaanu Ptolemy nii. Yimɓe aarabeeɓe ko adii lislaam hono Antra e Nabiqa ina ciftora tufnde ‘Hasmi’ e nder jimɗi mum en

Laati lollugo ngam Expedition Tabuk nder hitaande 630, wakkati annabi lislaama Muhammadu. Gila ndeen, nde heddii ko damal feewde worgo Arabi.

Ain Sukkrah ko ‘ayn ɓooyɗo (aarabeeɓe: عَيْن, roman: ndunngu) ummoriiɗo e Arabiiji ko adii Lislaam ("Jamanuuji majjere").[laɓɓitinde ina haani] Ina siftoree wonde Muhammadu hoɗii ko ɓuri balɗe sappo sara ndunngu e nder yahdu Tabukts wa.


Hajju Ottomaan en e teeminannde 16ɓiire

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Fort Hajj Tabuk mo njiy-ɗen hannde oo, ummorii ko e teeminannde 16ɓiire, e jamaanu Ottomaan en, gila ndeen, o moƴƴinaama laabi keewɗi. Fortuuji e nokkuuji keewɗi mahaa ko e laawol hajju (hijjoore) Siri, gila Damas haa Madiina, ngam jaɓɓaade e reende hajjooɓe waɗooɓe hajjooɓe ɓee. Fort oo ina waɗi etaaji ɗiɗi mahaaɗi e saraaji galle udditirɗo ina waɗi juulirde, ɓuuɓri, e ŋoral jahdungal e cuuɗi daɗndorɗe ɗi gardeeji ɗii kuutortoo. Fort Tabuk ina hiisee wonde nokku daartol diiwaan oo, ina udditanaa njilluuji.

Ko Charles Montagu Doughty yilliima Tabuk e hitaande 1877.

Tabuk ko konu aarabeeɓe heɓti ɗum e hitaande 1918, yontereeji tati caggal nde Angalteer heɓti Damas.

Tabuk wonti nokkuure kuuɗe konu nder wolde Golf 1991 nde wuro man ɗon mari kulhuli diga misilaaji Scud Irak e hareeji weeyo.

Jaangirde Ƴeew kadi: Doggol duɗe jaaɓi haaɗtirde e kolees e nder leydi Sawuud e Jaŋde e nder leydi Sawuud

Duɗal jaaɓi haaɗtirde Tabuk

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Duɗal jaaɓi-haaɗtirde Tabuk (UT) sosaa ko e hitaande 2006 e nder golle ngenndiije ngam yaajtinde jaŋde toownde e nder Laamu nguu kala. Gila nde duɗal jaaɓi-haaɗtirde ngal sosaa, ngal mawni haa ngal waɗii duɗe jaaɓi-haaɗtirde keewɗe e nokkuuji wiɗtooji keertiiɗi, ina rokka jaŋde leslesre e jaŋde leslesre e fannuuji ko wayi no Medicine, Innjiniyaaruuji, Njuɓɓudi Njulaagu, Ganndal Informatik, e Jaŋde.

UT ina gollina kadi cuuɗi janngirɗe keewɗe e nder diiwaan hee, ina jeyaa heen Umluj, Haql, Tayma, e Duba, ina rokka almudɓe wonɓe e yaasi wuro Tabuk.

Jaaɓihaaɗtirdeeji e Duɗe goɗɗe

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Tabuk woni wuro janngirde mawnde ɓeydaande, ɓurnde teeŋtude e duɗal jaaɓi haaɗtirde Fahd bin Sultan (FBSU), duɗal jaaɓi haaɗtirde keeringal ina rokka porogaraamuuji e nder Innjiniyaaruuji, Njulaagu, Ganndal Informatik, e Ganndal Neɗɗankaagal. Diiwaan oo ina jaɓɓoo kadi lowre duɗal jaaɓi-haaɗtirde Sawuud Electronic, ina rokka jaŋde toownde e nder internet e nder duɗe jaaɓi-haaɗtirde (baccalauréat) e jaŋde leslesre.

Jaŋde karallaagal e karallaagal Heblo karallaagal e golle e nder diiwaan Tabuk ko fedde heblo karallaagal e golle (TVTC) toppitii ɗum. Duɗal janngooɓe worɓe ina jeyaa heen duɗal karallaagal Tabuk, duɗal karallaagal Umluj, duɗal karallaagal Haql, duɗal karallaagal Al-Wajh, e caɗeele to Tayma e Duba. Wonande sukaaɓe rewɓe, duɗal karallaagal sukaaɓe rewɓe to Tabuk ina rokka porogaraamuuji dipolomaaji e heblooji karallaagal e nder fannuuji karallaagal e njuɓɓudi.

Jaŋde huuɓtodinnde

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Duɗe laamu nder Tabuk—ɗum ɗon hawta bee janngirde lesre, hakkundeere, e hakkundeere—ina ngolloo les njiimaandi Ministeer Jaŋde, ɗon huuwa bee rento nder diiwal ngal fuu.

  1. "World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020". World Meteorological Organization. Archived from the original on 28 February 2024. Retrieved 2 August 2023.
  2. "Climate Data for Saudi Arabia". Jeddah Regional Climate Center. Archived from the original on 1 April 2016. Retrieved June 13, 2022.
  3. "HZ-AAK Accident description". Aviation Safety Network. Retrieved 5 September 2010.
  4. DoD Flight Information Publication (Enroute) – Supplement Europe, North Africa and Middle East. St. Louis, Missouri, United States: National Geospatial-Intelligence Agency. 2021. pp. B-419–B-420.