Tonal (mythology)
Tonal ko miijo nder jannde diinaaji Mesoamerik, kosmoloji, taali, e anthropology. Ko miijo tawaango e pine keewɗe gonɗe e nder leydi Mesoamerik, wonde neɗɗo so jibinaama ina heɓa jokkondiral ruuhuyankeewal tiiɗngal e daaba, jokkondiral duumotoongal e nder nguurndam tagooje ɗiɗi ɗee kala. Neɗɗo oo ina hollira maale kala ko woni e ngonka daaba oo, haa arti noon e ɓuuɓri e ɓuuɓri so daaba oo heɓii hareeji, walla ñawu so daaba oo ina rafi. Ko e oon sifaa nanndi e miijo totem.[1]
Etimoloji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ƴeewto tonalli e nder Wikiftorde, saggitorde nde alaa ko yoɓi. Konngol ngol ummii ko e ɗemngal Nahuatl tonalli, firti ko "ñalngu" walla "maande ñalawma". E nder diineeji Aztek en, ñalawma jibinannde neɗɗo hiisaama e tōnalpōhualli ina anndina sifaa neɗɗo oo – ñalawma kala ina jokkondiri e daaba baawɗo jogaade sifaa tiiɗɗo walla leelɗo. Neɗɗo jibinaaɗo e ñalawma yeru "kuɗol" maa jogo ndeen bannge tiiɗɗo walla leelɗo e kuɗol ngol. E ɗemngal Nahuatl, konngol Tonalli ngol huutortenoo ko ngam wiyde ñalawma e daaba jokkondirɗo e oon ñalawma. E nder nuɗɗinki Mayan en, miijo daabaaji sehil neɗɗo ina wiyee "Laawol". Yimɓe Mixe hannde ɓee ina mbiya ɗum Ts'ok. Yimɓe Jakaltek Maya en to Konsepsiyoŋ Huista, Guatemala ina mbiya ɗum yixomal ispiẍan nax, maanaa « jom ruuhu ».
Jannde
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Janngugol tonalism fuzzii ko e arkewolos, linguist, e etnologist Daniel Garrison Brinton mo yaltini deftere wiyeteende "Nagualism: Janngugol e nder folklore e daartol asliiji Amerik" nde limti firooji taariindi konngol ngol e yimve gollotoove e nagualism e nder Meksik tonalism e nder yoga e renndooji Meksik hannde ko wayi no Mixe en, Nahuas en, Zapotecs en, e Mixtecs en. Ardiiɓe ɗeen golle ina njahdi e pine ɓooyɗe ko wayi no pine Nahua, Olmec, e Toltec.[better source needed]
Ƴeew kadi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Wayob
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Eagle, Obsidian (2020-11-25). "Who Were The Toltecs?". Medium (in Engeleere). Retrieved 2022-03-09.