Tunde Idiagbon

Babatunde "Tunde" Abdulbaki Idiagbon (HeɗtoR) (14 suwee 1943 – 24 marse 1999) ko seneraal Najeriyaajo, gonnooɗo hooreejo konu 6ɓo, gardiiɗo toowɗo (ɗiɗaɓo e gardo) e les njiimaandi hooreejo konu leydi Seneraal Muhammadu183.

O woniino kadi tergal teskinngal e laamuuji konu leydi Naajeeriya hakkunde hitaande 1966 e 1979, o woniino gardiiɗo konu e nder diiwaan Borno e les laamu konu Seneraal Olusegun Obasanjo.

Nguurndam gadano

Idiagbon jibinaama nder saare baaba maako Hassan Dogo mo iwdi Fulani e yumma maako Ayisatu Iyabeji Hassan Idiagbon nyande 14 lewru Seeɗto hitaande 1943 haa wuro Ilorin, lesdi Kwara. O naati duɗal leslesal United, Ilorin gila 1950 haa 1952 e duɗal leslesal mawngal Okesuna, Ilorin, 1953-57. O heɓi jaŋde makko hakkundeere to duɗal konu leydi Nijeer hakkunde hitaande 1958 e hitaande 1962.

Golle konu

E hitaande 1962, Idiagbon naati konu Naajeeriya nde o winnditii e duɗal jaaɓi haaɗtirde konu Naajeeriya (NMTC). E lewru feebariyee 1964, kolees oo innitiraa ko Akademi Defaas Nijeer (NDA).

Tuggi 1962 haa 1965, Idiagbon naati duɗal jaaɓi haaɗtirde konu Pakistaan, to Kakul (PMA Kakul), to Abbottabad, to Pakistaan, o heɓi ɗoon dipolom makko ko fayti e faggudu. Nde o ari leydi Naajeeriya ummoraade Pakistaan ​​o toɗɗaa ko lietnaa ɗiɗaɓo e lewru abriil 1965. O woniino komandaajo sosiyetee, bataliyoŋ 4ɓo tuggi lewru ut 1965 haa lewru feebariyee 1966. E hitaande 1966 o janngi ngam kursus komandaajo tokooso to duɗal jaaɓi haaɗtirde difagol leydi Naajeeriya, Kaduna. Tuggi 1966 haa 1967 o woni kadi ofisee toppitiiɗo humpito, bataliyoŋ 4ɓo e ofisee estaf mawɗo, toppitiiɗo humpito 3ɓo, sekteer 1ɓo. O artiraa e darnde lietnaa e hitaande 1966. O haɓi e wolde hakkunde leyɗeele Najeriya, o waɗtaa komannda, bataliyoŋ 20 tuggi oktoobar 1967 haa feebariyee 1968. E hitaande 1968, o artiraa e darnde kapiteen. Ko kanko woni komandaajo, bataliyoŋ 125, tuggi 1968 haa 1970 - fedde hare kulɓiniinde.

E hitaande 1970, o artiraa e darnde major. O waɗtaa brigade major e cukko komandant, 33 brigade tuggi marse 1970 haa marse 1971 e komandant, 29 brigade tuggi marse 1971 haa desammbar 1972. E lewru Yarkomaa 1973 o woni ofisee mawɗo estaf, Toɓɓere 1 e caggal ɗuum, ofisee mawɗo estaf Miiprelitme ( Headprelitme ofis). O artiraa e lietnaa kolonel e hitaande 1974. O waɗtaa komanndaa brigade, brigade 31 e 15 tuggi lewru ut 1975 haa ut 1978. E hitaande 1976, Idiagbon yahi to duɗal jaaɓi haaɗtirde konu e nder wuro Quetta, to leydi Pakistaan, ngam ɓeydaade heblo konu. E lewru sulyee 1978 o artiraa e darnde kolonel. O toɗɗaa ko gardiiɗo doole (manning) e peewnugol, Gardiiɗo konu e lewru oktoobar 1979.

E lewru mee 1980 o artiraa e jappeere brigadier-général. E hitaande 1981, o naati duɗal ngenndiwal jaŋde politik e peeje, Kuru, Jos, diiwaan Plateau, leydi Nijeer e hitaande 1982 o naati duɗal jaaɓi haaɗtirde njuɓɓudi defansiyoŋ hakkunde leyɗeele, duɗal jaaɓi haaɗtirde Naval, Amerik. O wonii binndoowo konu leydi Najeriya gila 1981 haa 1983.

Njuɓɓudi konu leydi Borno

Tuggi lewru ut 1978 haa lewru oktoobar 1979, hooreejo leydi konu, Seneraal Obasanjo toɗɗii Idiagbon ngam wonde gardiiɗo konu (darnde wiyeteende hannde guwerneer) e nder diiwaan Borno, to leydi Nijeer.

Mawɗo konu, Joɗnde Toownde

Seneraal Muhammadu Buhari waɗi Idiagbon ɗiɗaɓo nder konu maako bana hooreejo konu, hooreejo hukuumaaji pamari gila 31 Duujal 1983 haa 27 Ogost 1985. O siftini bana sooje'en timmuɓe, o waɗi kuugal mawngal bana maande laamu sooje'en Buhari. Idiagbon artiraa e darnde seneraal mawɗo e hitaande 1985.

O joginoo denndaangal kuutorɗe yiyteteeɗe e doole ngenndiije, politik, laamuyankooje e njuɓɓudi laamu. Idiagbon woniino kalfinaaɗo naatnude, bayyinde e huutoraade politikaaji keewɗi mawɗi laamu nguu, ina jeyaa heen :

Hare Haɓde e Ɓooygol

Winndannde mawnde: Hare ngam haɓaade ŋakkeende nehdi

Daawe joy hare luulndiinde njiimaandi ɗe Idiagbon habri e huutoraade ko ɗeeɗoo :

Daawe gadane - Laabi, puɗɗii ko ñalnde 20 marse 1984

Daawe ɗiɗmere - Etikaaji golle, puɗɗiiɗi ñalnde 1 mee 1984

Daawe tataɓere - Ngenndiyaŋkaagal e yiɗde leydi, puɗɗii ko ñalnde 21 ut 1984

Daawe nayaɓere - Haɓde e njulaagu e sabotaas faggudu, fuɗɗii ko ñalnde 14 mee 1985

Daawe joyaɓere - Sanitaare nokkuuji, fuɗɗii ko ñalnde 29 sulyee 1985

Waylude kaalis e politik mbayliigu kaalis

E lewru abriil hitaande 1984, Idiagbon hollitii wonde ina jogori waɗde kaalis keso ngam leydi Najeriya. O wiyi kaalis keso oo maa jokku innde wootere, kono kalaaji biyeeji ɗii maa ceertu.

O hollitii kadi keerol mbayliigu kaalis wonande sosiyeteeji e yimɓe. Keerol gootol ngol ko 7 000 dolaar. O wi'i kala sosiyetee walla neɗɗo baylotooɗo ko ɓuri keerol ngol, ina foti hollude hol to kaalis o ummorii, ina haani laamu ngu heɓa heen seedantaagal.

E wiyde Idiagbon, sabaabu mawɗo caɗeele faggudu ngenndi ndii "ko bonnude kaalis leydi Najeriya e nder njulaagu mawngu ngu rewaani laawol".

Politik njulaagu lomtinande naatgol

E hitaande 1984, Idiagbon huutoriima politik laamu militeer en ngam lomtinde naatgol e nder leydi hee, tuugiiɗo e kuutoragol kaɓirɗe nokkuuje. Naatgol ina tiiɗtinaa. Faandaare ndee wonnoo ko ƴellitde faggudu nokkuuji ɗii e nder politik oo.

Yahdu e Porogaraam Leydi

Kadi e hitaande 1984, Idiagbon ardii e huutoraade Porogaraam Go Back to Land mo jeyaa ko e politik ndema laamu nguu, hirjinoowo peewnugol nguura ndema keewngu, kadi jeyaa ko e peeje laamu militeer en ngam ustude baasal.

Politik caggal leydi

Tuggi lewru Yarkomaa 1984 haa lewru Ut 1985, Idiagbon ƴetti denndaangal geɗe politik caggal leydi jowitiiɗe e kisal. O woniino e dow uddugol keeri, riiwtude yimɓe jeyaaɓe e leydi ndii, e haɓaade bonnugol caggal haala Umaru Dikko to Angalteer.

O tawtoraama kadi golle dipolomaasi. E innde laamu konu leydi Naajeeriya, o siifondirii e delegaasiyoŋ njillu leydi Bulgari, gardiiɗo jaagorɗe leydi ndii, hono Grisha Filipov, e hitaande 1984. O ardii diɗɗal ngal e hitaande 1984 to Dental Sowiyet ngam hawritde e hooreejo leydi Sowiyet, hono Konstantin Chernenko.

1985 kuudetaa konu

Caggal lebbi 20 e laamu, laamu konu Buhari fooli laamu Ibrahiima Babangida ñalnde 27 lewru bowte hitaande 1985.[10] Idiagbon ittiraama e golle mum mawɗo gollordu, Supreme Headquarters, o waɗtaa e kasoo duuɓi tati, caggal nde o woppitaa o arti e wuro makko Ilorin, o wuuri e nder niɓɓere.[11]

Nguurndam neɗɗo

Ñalnde 6 marse 1970, Idiyagbon resi Biodun Idiyagbon (jibini ko Gamra). Ɓe ndañi ɓiɓɓe worɓe ɗiɗo e ɓiɓɓe rewɓe tato: Adekunle, Junior, Ronke, Mope e Bola.[3] Ñalnde 24 marse 1999, Idiagbon maayi e nder ngonkaaji tuumeteeɗi no feewi.[12]

Njeenaaje

Seneraal mawɗo biyeteeɗo Idiagbon (Rtd.) heɓi njeenaaje e medayuuji keewɗi. E doggol alkule ɗe ina mbaɗi :

Medaal golle ndeenka (DSM) Medaal golle ndeenka (Niiseer)

Hoodere gollal doole (FSS) Hoodere gollal doole (Nijeer)

Medaal gollal kuuɓtodinngal (GSM) Medaal kuugal kuuɓtodinngal (Niiseer)

Medaal gollal ngenndiwal (NSM) Medaal gollal ngenndiwal (Niiseer)