Wahida Amiri
| Jinsu | debbum |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Afganistan |
| Innde ɓesngu | Amiri |
| Ɗuubi daygo | 1990 |
| Ɗoforde | Afganistan |
| Sana'aji | librarian, street protester |
| Award received | BBC 100 Women |
Wahida Amiri ko defterdu Afganistaan, ko daraniiɗo hakkeeji rewɓe. O hollitaama e nder jaaynde BBC 100 Women 2021 ngam jokkude golle makko ngam haɓaade Taliban e haɗde rewɓe jaŋde e hakke golle.
Nguurndam gadano
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Amiri jibinaa ko to Kabul, to leydi Afganistaan, o fuɗɗii jaŋde ko e hitaande 1996, ko adii nde Taliban naatata e laamu. Ina jeyaa e yamiroore maɓɓe uddude duɗe sukaaɓe rewɓe, Amiri tawi jaŋde mum ina dartinaa. Heewɓe e banndiraaɓe makko ndogi njahi Panjshir, to fuɗnaange leydi Afganistaan, kono baaba makko suɓii ko jokkude. Baaba Amiri resii kadi caggal nde yumma mum maayi, ɓesngu nguu ummii Pakistaan . [1] O ɗaminanoo ko defde e laɓɓinde galle oo.[2]
Nde Amiri heɓi duuɓi 15, Taliban dañii laamu caggal njangu 11 suwee . Ndeen galle oo artii Kabul, ɗo jaŋde udditanaa sukaaɓe rewɓe kadi, rewɓe ina mbaawi gollude. Kono nguurndam heddii ko noon wonande Amiri, defde e laɓɓinde ɓesngu mum ko luutndii heɓde jaŋde nde o udditanaa jooni ndee. Duuɓi joy caggal nde o arti Kabul, Amiri, haa jooni, ɓiyiiko gorko ina hirjina ɗum ngam winnditaade e duɗal.
Golle
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Taliban artii e laamu ñalnde 15 ut 2021, ɗoon e ɗoon ɓe puɗɗii waɗtude kuule ngam haɗde ndimaagu rewɓe. Amiri ruttitii e golle, tawi damal ina udditaa, defterdu mum ina udditaa. Caggal ɗuum o naati e "Mouvement spontané des femmes de combattant d'Afghanistan", ɗo o seppi e laabi e banndiraaɓe makko rewɓe ngam haɓaade hakke rewɓe e golle. Ɓe kawri e gaas gonɗo e gonɗi, e balɗe e weeyo, haa e fiyde. Amiri jokki hay so ɗum waɗii.
Caggal nde wondiiɓe mum heewɓe nanngaa, Amiri ummiima e galle kisal ngam dogde e Taliban. Kono kanko e won e rewɓe woɗɓe, ɓe nanngaa e lewru feebariyee 2022, ɓe nawaa to ministeer nder leydi, ɓe ngoppitaa balɗe 18. [3]
Nde o woni toon ndee, o ɗaɓɓiraa ko haalde e wideyoo, o haala innde makko e hol ballitoowo mo. O wiyi kadi yo o wiy seppooɓe Afganistaan wonɓe caggal leydi mbiyi mo yo o seppu. Ndeeɗoo haala rokkii miijo wonde rewɓe seppooɓe ɓee njaltii ngam wontude lolluɓe, e yaltude Afganistaan. Amiri hollitii ɗum ina bonna sabaabu oo, haa teeŋti noon nde wideyoo oo yalti e Tolo News, jaaynde mawnde Afganistaan.
Amiri e seppooɓe rewɓe woɗɓe ɓee, haa jooni njaltinaama, ɓe mbiyi yo ɓe seppu kadi. Taliban ina joginoo kaayitaaji galle galle makko ngam hoolkisaade wonde o ƴattataa laamu maɓɓe e ko fayi arde. [3] O ummii Afganistaan e dow yamiroore ɓesngu makko, caggal ɗuum o hoɗi Pakistaan.
E lewru suwee 2023 o naati e fedde rewɓe fuɗɗiiɓe seppo heege balɗe sappo ngam salaade no rewɓe mbaɗirtee e nder leydi Afganistaan. Wondiiɓe makko seppooɓe ɓee ko Tamana Zaryab Paryani e Nayera Kohistani .