Xmucane and Xpiacoc
Xmucane ([ʃmukaˈne]) e Xpiacoc ([ʃpijaˈkok]), walla Xumucane e Ixpiyacoc (Xpiyacoc) , ko inɗe mawɓe diineeji taali Maya en leñol Kʼicheʼ e ñalnde heen Popol Vuh. Ɓe njiytiraa ko diineeji ɓurɗi ɓooyde, ɓadtiiɗi no feewi tagooɓe ɓurɓe toowde e panteon Kʼicheʼ, ɓe nganndiraa ko inɗe keewɗe e nder binndol ngol fof, ina kollita darnde maɓɓe keewnde e nder daartol tagoore Maya fof. Ɓe keewi haaleede ko e nokku gooto, hay so tawii Xmucane wayi ko no gooto e ko ɓuri heewde e jokkondiral mum e Maya Hero Twins, nde o wiyetee tan ko "neene".
E nder Popol Vuh mo Maya en, Xpiyacoc e Xmucane ina mbaɗa juuɗe diineeji e sahaa tagoore aadee. Ko noon kadi, Kodeks Aztek en biyeteeɗo Borbonicus holliri jom suudu aadee gadano, hono Oxomoco e Cipactonal, kuutortooɗo ƴiye maaro ngam anndude.
Ɓe ɗiɗo fof noddaama e sahaa tagoore aduna nde laamɓe Maya en njiɗnoo tagde neɗɗaagu. Xmucane e Xpiacoc njippii e maaro kuutortenooɗo e jarribo tataɓo, baɗngo faayiida ngam waɗde yimɓe, caggal jarribo adanngo ngoo e loopal e ɗiɗmo ngoo e leɗɗe, geɗe mum cifaaɗe ko mannequin tan, wonaa yimɓe goonga. Ɗee ɗiɗi kadi ina noddiree, ko heewi e laamɓe woɗɓe doole, ngam doole mum en e nder diine e jokkondire.
Xmucane e hoore mum kadi ina jogii darnde tiiɗnde e ƴellitaare Maya Hero Twins. O fuɗɗiima reenaade ɓe e yumma maɓɓe Xquic, o yamiri ɓe yaltude galle makko nde ɓe ngoni cukalel, kono o arata ko jaɓɓaade ɓe ko famɗi fof no ɓiɓɓe makko nii, o mawnina ɓe, o toppitoo ɓe.
Teskorɗe
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Karasko 2001, h. 285.
Karasko 2001, h. 326.