Zaheer-ul-Daulah Artuk Beg
Zaheer-ul-Daulah Artuk Beg, anndiraaɗo Artuk Bey, ko gardiiɗo Turkiyankeejo laamu Seljuk e teeminannde 11ɓiire, mawɗo leñol Oghuz en Döğer, kadi ko kanko woni sosɗo laamu Artuqid en. Baaba makko wiyetee ko Eksük. Ko kanko wonnoo guwerneer Seljuk to Yerusalaam hakkunde 1085-1091. Hay so tawii laamu Artuqid inniraa ko makko, e goonga ko ɓiɓɓe makko Sökmen e Ilghazi sosi laamu nguu caggal maayde makko. O woni kadi baaba Alp-Yaruq, Bahram, Abdul-Jabar, e ɓiɓɓe worɓe tato woɗɓe.[4]
To leydi Anatoli
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Artuk Bey ina jeyaa e ardiiɓe konu Laamaandi Seljuk mawndi e wolde Manzikert e hitaande 1071. Caggal wolde ndee, o tawtoraama haɓde e Anatolia e innde Laamaandi Seljuk. O heɓti falnde Yeşilırmak (Gerek ɓooyɗo: Ἶρις) e hitaande 1074. E hitaande 1075, Artuk nanngi e innde laamu Bizantiin, murtuɗo Normandi biyeteeɗo Roussel de Bailleul, o rokki ɗum laamɗo garoowo oo. O golliima kadi sultan oo e ittude murto e hitaande 1077.[6]
Ko adii fof ko kampaañ e hitaande 1086 ngam heɓtude Diyarbakır (Amid) e juuɗe Marwanid en. E nder ndee kampaañ o luurdi e gardiiɗo konu biyeteeɗo Fakhr al-Dawla ibn Jahir mo nganndu-ɗaa ina yiɗi waɗde jam e Marwaaniid en. E nder njangu haawniingo o fooli semmbeeji feewde e Marwanids. Kono nde sultan Malik Shah mi nani haala kewu nguu o tuumi Artuk.[7]
To leydi Siri
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Artuk yalti e ladde hare, o tawtoraama Tutush I mo woni kala ko miñi mum Malik Shah mo alaa ɗo haaɗi e nder leydi Siri e hitaande 1084. E hitaande 1086 o waɗii nafoore mawnde e foolde Suleymaan ibn Qutulmish, sultan Seljuk en Rûm e wolde Ain Salm hakkunde Süleyman e Süleyman. [8]
To Urusaliima
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Tutush hokki mo al-Quds (Yerusalem) bana iqta nden Artuk laati guwerneer ton haa o maayi nder hitaande 1091. Yanaande maako woni nder yanaande haa sera khanqah maako haa sera dammugal al-Dawadariya, anndiraangal dammugal laamiiɗo Faisal hannde.
E nder pinal yimɓe
Winndannde mawnde: Artuk Bey (jikku fenaande)
E nder teleeji Turki, Diriliş: Ertuğrul, o hollitaama ko o sehil Ertuğrul, ko fijoowo Turki, Ayberk Pekcan.[9] Ɗuum ko anachronisme nde tawnoo Ertuğrul maayi ko e hitaande 1280 e nguurndam maɓɓe ko ɓuri heewde e mum en njiidaani.
Sifaa
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]"İslâm Ansiklopedisi Online (e ɗemngal Turki)" PDF "Ansiklopedi lislaam TDV" Arsiif 2014-11-10 to masiŋ Wayback. Ƴeewtaa ko ñalnde 25 mars 2015
Bosworth, Kilifor Edmund (1976). Les Lislaam mo yontaaji hakkundeeji: Banū Sāsān e nder nguurndam e taariindi Arab. E.J. Brill. 107-134. Artuqid en, iwdi Artuq b. Ekseb, ko laamɗo Turkmeen sosaaɗo to Diyarbakr...
E. J. Van Donsel, binndoowo. (1994). Tuugnorgal biro lislaam. Brill. p. 39. Artuki’en. Laamu Turkmen nguu laamɗo dow....
Hillenbrand, Carole, Daartol Jazira, 1100-1150: Darnde ibn Al-Azraaq al-Fariqi, Ph.D. tesis, Duɗal jaaɓi haaɗtirde Edinburgh, 1979, p. 620
"Artuq, amir Turki". Prosografi aduna Bizantiin. Keɓtinaama ñalnde 23 abriil 2022.
Yuce- Sewim p.164
Yuuce-Sewim, p.68
Ibnu Aasiir 2002, p. 224.
Haberler, Ɓiɗɗo (2019-08-05). "Diriliş Artuk Bey kimdir". www.sonhaberler.com (e ɗemngal Turki). Heɓtinaama ñalnde 22-02-2021.
Omo teddinaama to Alparslan BUYUK SELCUKLU
Iwdiiji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ibnu Aasiir (2002). Annaluuji Turki en Saljuq en. Firo mum ko Richards, D.S.
Yusel, Yasar; Sewim, Aali (1990). Ankara: AKDTYK Yayınları.
Ikon Stub
Ndee winndannde nguurndam Seljuk ko ɓuuɓri. Aɗa waawi wallude Wikipedia so a yaajtinii ɗum.