Zairūllah Nūr-Ali Ghāzi-Bahadur bin Abū'l-Khair Khan

Zairullah Nur-Ali Ghazi-Bahadur bin Abu'l-Khair Khan (Kazakh: Zayrұllah Нұр-Әли Ғази-Баһадүр бин Äbilkaayir han), anndiraaɗo kadi Nūr Ali Khan (1704-1790) ko kan juz tokooso, ɓiy mawɗo Abu’l Khair Khan.[1]

Ummo e laamu, laama

Nur Ali Khan jibinaa ko e hitaande 1704, ko ɓiy Abu'l-Khair Muhammed Khan e debbo mum Farida Begum. O inniraa innde Zairullah nde o jibinaa ndee, o yahri heen haa caggal nde o naati e jappeere laamu. Rewrude e baaba makko, Zairullah ko taaniiko mırza Kazakhstan Abdullah Sultan, mo ɓuri anndeede ko e ummoraade e darnde laamɗo caggal nde o timmini hajju makko gila e galle makko to Nur-Sultan hannde oo haa e Makka.

Zairullah Nur Ali Khan ƴetti laamu e hitaande 1748 caggal maayde baaba mum. Laamu makko ɓuri teeŋtude ko e peccitagol Khanaat Kazakhstan e nder jüzes tati ɗii laawol gootol kadi. Zairullah (hono no wiyetee Nur Ali Khan caggal ɗuum) jaggi Junior jüz mo baaba mum laaminoo gila e fuɗɗoode hade mum hawrude e leñol Kazakhstan e les njiimaandi mum.

Ko o laamɗo Junior jüz, Nur Ali Khan rokkaama laamu timmungu e ko ɓuri heewde e hirnaange e hakkunde Kazakhstan, kono o waawaano hollirde laamu makko e nokku goɗɗo. E nder haɓde e kulhuli to bannge hirnaange gila e Kalmyk en Buddhist en e Sinuwaa en Qing to fuɗnaange, Nur Ali Khan waɗii ko heewi e sahaa mum ngam mooftude jawdi e sosde konu tiiɗngu ngam haɗde dowla mum ustaade haa ɓeydoo yaajnude hoɗdiiɓe janani.

Nur Ali Khan e fuɗɗoode ina ŋakkiraa jaɓde laamu Riisi sabu o sikki ko ɗum momtata pinal Kazakh en juulɓe Turki-Pers, sunnit en. Hay so tawii baaba makko waɗii nanondiral e laamu Riisi ngam reende Khanaat Kazakhstan e añɓe jananɓe, Nur Ali Khan fooli nanondiral ngal, o waɗi hare e laamu Riisi e hitaande 1752. Jaambaaro hare Kazakhstan lolluɗo Nasrullah Nauryzbai Bahadur wonnoo konu at... oo sahaa, e ardaade ghazis juulɓe Kazakh en e ko ɓuri heewde e hareeji wondude e Nur Ali e hoore mum. Kono caggal foolde konu keewnde, Nur Ali waɗi jam e Riisinaaɓe laawol gootol, jaɓi naatde e Laamaandi Riisi ngam wonde dowla keeriiɗo.

Nur Ali Khan woppitaa laamu e hitaande 1786 caggal nde o sikkaa o mawni no feewi, o waawaa laamaade. Miñiiko gorko, hono Jar Muhammad Khan, ƴetti jappeere laamu Junior jüz e nokku makko duuɓi seeɗa, o riiwti mo to wuro njulaagu Riisi wiyeteengo Ufa. E hitaande 1790, Nur Aali Khan sankii to Ufa tawi omo yahra e duuɓi 86.

Tuugnorgal

Kodarkovski, Mikael (2002). Keeri leydi Riisi: Waɗde laamu koloñaal, 1500-1800. Bloomington: Duɗal jaaɓi-haaɗtirde Indiana. 166 haa 168.