Jump to content

Peter Obi

Iwde to Wikipedia
Peter Obi
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InditirdePeter Gregory Obi Taƴto
SoomaPeter Gregory Obi Taƴto
InndePeter Taƴto
Innde ɓesnguObi Taƴto
Ɗuubi daygo19 Morso 1961 Taƴto
ƊofordeOnitsha Taƴto
Dee/goriiwoMargaret Brownson Usen Taƴto
ƊemngalIgbo Taƴto
WoldeInngilisjo, Igbo, Nigerian Pidgin Taƴto
Writing languageInngilisjo Taƴto
Sana'ajingaɗoowo siyaasaje, banker, businessperson Taƴto
Position heldGovernor of Anambra State, Governor of Anambra State, Governor of Anambra State Taƴto
Member of political partyPeoples Democratic Party, All Progressives Grand Alliance, Labour Party, African Democratic Congress, Nigeria Democratic Congress Taƴto
Candidacy in election2023 Nigerian presidential election Taƴto
Appointed byGoodluck Jonathan Taƴto
LenyolIgbo people Taƴto
DiinaCatholicism Taƴto
Hair colorblack hair Taƴto
Eye colorbrown Taƴto
FollowsChris Nwabueze Ngige Taƴto
Replaced byVirginia Etiaba Taƴto
Award receivedGates Foundation, Order of St. Sylvester, Nigerian Library Association, This Day Taƴto
Laawol ngol laamu anndanihttps://www.peterobi.org/ Taƴto
Personal pronounL485 Taƴto

Peter Gregory Obi CON (jibinaa ko 19 lewru juko hitaande 1961) ko politikyanke e njulaagu leydi Najeriya, o woniino guwerneer diiwaan Anambra gila 17 mars 2006 haa ñalnde 2 noowammbar 2006. O artiraa e laamu ñalnde 9 feebariyee 2007 nde o woni ɗiɗaɓo haa o2006 timminii ñalnde 7 marse 2014. Obi ko tergal e fedde wiyeteende Afriknaajo gila 2025, o woniino kanndidaa hooreejo leydi e nder lannda Labour e wooteeji hooreejo leydi Najeriya 2023.[1][2][3]

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Obi jibinaa ko to Onitsha, to diiwaan Anambra, to leydi Naajeeriya, o janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Christ the King to Onitsha e to duɗal jaaɓi haaɗtirde Naajeeriya to Nsukka ngam jaŋde makko hakkundeere e jaŋde toownde. O golliima e banki ko adii nde o wontata politik timmuɗo caggal nde o tawtoraama e wooteeji guwerneeruuji diiwaan Anambra e hitaande 2003 e les njiimaandi APGA. O fooli ko Chris Ngige kono nafoore Ngige ndee, caggal ɗuum ñaawirdu nduu woppi ɗum, ko ɗum waɗi Obi wiyi ko kañum woni nafoore. O fuɗɗii laamu ko ñalnde 17 marse 2006. O ittii e laamu ko e asaambele dowla ñalnde 3 noowammbar 2006, tawi o siftinii « bonanndeeji bonɗi ». Cukko maako, Virginia Etiaba, lomtii mo, o woni debbo gadano guwerneer leydi Nigeria. Obi artiraa e laamu caggal nde ñaawirde ƴetti kuulal, o fuɗɗii laamu ñalnde 9 feebariyee 2007. Ñalnde 17 marse 2010, o artiraa e laamu ɗiɗaɓuru, ngu joofi ñalnde 17 marse 2014 nde o rokki laamu guwerneer cuɓaaɗo oo, hono Willie Obiano.[4][5][6]

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Obi, les PDP, ɗaɓɓiti suɓol cukko hooreejo lesdi Naajeeriya nder hitaande 2019. E kanndidaajo hooreejo lesdi Naajeeriya Atiku Abubakar, ɓe ɗon mari haaje Muhammadu Buhari mo APC. Obi ummiima e lannda Labour e hitaande 2022. Patrick Utomi rokki mo tikket mum ngam suɓaade hooreejo leydi e nder wooteeji gadani lannda ka. O suɓi Yusuf Datti Baba-Ahmed ngam o laatoo cukko hooreejo lesdi Naajeeriya nder hitaande 2023, ammaa ɓe ɗon mari haaje suɓol hooreejo lesdi Naajeeriya e cukko hooreejo lesdi Bola Tinubu e Kashim Shettima. Kampaañ Obi ngam suɓaade hooreejo leydi siforaama ko no populist nii, haa teeŋti noon e riiwtude fedde wallidiiɓe wiyeteende « the Obidients ».

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Nguurndam e jaŋde puɗɗagol

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Obi jibinaa ko ñalnde 19 lewru juko hitaande 1961, to Onitsha, to diiwaan Anambra, to leydi Najeriya, e nder galle Kerecee’en dewondirɓe e wuro Agulu. O heɓi jaŋde makko hakkundeere to duɗal jaaɓi haaɗtirde Christ the King, to Onitsha, ɗo o heɓi duɗal makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Afrik worgo (WAEC). E hitaande 1980, o naati duɗal jaaɓi-haaɗtirde leydi Najeriya to Nsukka, to diiwaan Enugu, ɗo o janngi Filosofi haa o heɓi bakkaa makko e hitaande 1984. Obi janngi to duɗal jaaɓi-haaɗtirde njulaagu Lagos, to duɗal hakkunde leyɗeele ngam ƴellitaare njuɓɓudi to Siwis, to duɗal jaaɓi-haaɗtirde njulaagu Harvard, to duɗal jaaɓi-haaɗtirde njulaagu Saïd to Angalteer, to duɗal jaaɓi-haaɗtirde njulaagu Cambridge Judge to leydi Angalteer, e to duɗal jaaɓi-haaɗtirde njeeygu Cambridge Judge to Manage.

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Gomnaajo lesdi Anambra (2006-2014)

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

2003-2009 : Laamu gadano

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ƴeew kadi: Fiilngo guwerneer diiwaan Anambra e hitaande 2003

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Obi ɗon mari haaje suɓol hooreejo lesdi Anambra les kawtal hoore lesdi ndi'i nder hitaande 2003, Chris Ngige anndinaama. Nafoore Ngige e wooteeji ɗii, ko ñaawirde kuuge winndereere (Cour d’appel) fooli ɗum e hitaande 2006, caggal nde ñaawirde Enugu ƴetti kuulal ngal, holliti Obi ko kañum heɓi jaaltaaɓe e wooteeji 2003, o arti e laamu ñalnde 17 marse 2006.Impeachment e gartugol

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Obi ɗon ƴama laamu lesdi Naajeeriya nyande 2 lewru Noowaamburu hitaande 2006, nyalnde woore ɓaawo nde suudu kiita lesdi Naajeeriya ɗon fooɗa kuugal Rashidi Ladoja, guwerneer lesdi Oyo. E nder ciimtol jaaynde Daily Trust, Mike Balonwu, hooreejo suudu sarɗiiji leydi Anambra, yahiino to suudu sarɗiiji leydi Awka hedde waktu 5ɓo e feccere subaka e nder "kisal polis teeŋtuɗo" o ƴetti kuulal ngal Obi ƴetti. Ciimtol ngol hollitii wonde Balonwu e woɗɓe wonɓe e diiwaan hee, ummiima Awka, fayde Asaba, diiwaan Delta. O wiyi o ƴettataa suudu laamu nguu, e nder ɗuum Obi wiyi ina ñiŋa ƴaañgol ngol, o wiyi ko "kuulal ngal rewaani laawol, ngal rewaani laawol. Ƴettugol laamu nguu ko huunde tiiɗnde, fotnde waɗeede e nder ñalawma, wonaa e nder niɓɓere". E wiyde Obi, o humpitaaka ko feewti e ƴaañgol makko, o waawaano daranaade hoore makko. O wiyi depiteeji 12 ɗii mbaɗaani ko ɓuri heewde e tataɓe ɗiɗi ko ina haani ngam ustude laamu nguu. O hollitii kadi wonde juɓɓule ɗee ɗaɓɓirii cukko makko, hono Virginia Etiaba, nde artata e yeeso asaambele leydi ndii ngam hollirde deftere mum kono alaa ko o dañi e hoore makko [Obi], hay so tawii ko caggal ɗaɓɓaande awokaaji makko. Doosgal leydi Naajeeriya hollitii wonde "guwerneer leydi ndi walla cukko mum ina waawi ittude tan ko tataɓal ɗiɗi e nder terɗe suudu sarɗiiji leydi ndi". Balonwu ɓaawo man wi'i Obi ɗon ƴama laamu ɓaawo nde hukuumaaji pamari ɗin ɗon ƴama dow ko laarani hukuumaaji pamari ɗi'i, tawi o ɗon mari bawɗe 8 nder 11 ɗe o tuumaama. Virginia Etiaba lomtii mo e gardagol guwerneer.

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Caggal nde o salii tawtoreede woote guwerneeruuji diiwaan oo e hitaande 2007, Obi luulndiima ƴaañgol laamu. Ɗaɓɓaande makko ndee, ñaawirde toownde leydi Nijeer (Cour Suprême) ƴetti ɗum. Obi artiraa e laamu ñalnde 14 lewru juko hitaande 2007 caggal nde ñaawirdu ƴetti kuulal to fuɗnaange-rewo leydi Najeriya. Hooreejo suudu sarɗiiji leydi Anambra e fotde 23 tergal suɓiiɓe ngam ittude Obi e laamu, njaɓaani tawtoreede. E wiyde BBC, ko ngol woni laawol tataɓol ko guwerneer gooto riiwtata golle mum e hitaande 2006, tawi ko ñaawirɗe leydi Najeriya mbiyata ko ɗum huunde nde rewaani laawol. Mawɗo ñaawoore leydi ndi e ñaawooɓe tato woɗɓe ngoppitaama.

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ñalnde 29 lewru Mbooy hitaande 2018, balloowo mawɗo keeriiɗo mo hooreejo leydi ndii Muhammadu Buhari to bannge jaayndeeji e jaayndeeji, Malam Garba Shehu, e nder winndannde yaltunde ngam siftorde duuɓi tati ɗi Buhari heɓi laamu, limtii Obi e "gooto e ɓeen ɓe tooñanngeeji mum ngoni e laamu Guwerneer".

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

2010–2014 : Laamu ɗiɗmu

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ƴeew kadi: Fiilngo guwerneer diiwaan Anambra 2010

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ñalnde 7 feebariyee 2010, Obi heɓi woote guwerneer, o waɗi manndaa makko ɗiɗmo haa ñalnde 17 marse 2014, nde o lomtii ɗum ko Willie Obiano. Caggal wooteeji mawɗi 2015, hooreejo leydi Goodluck Jonathan toɗɗii Obi hooreejo komisiyoŋ kisal e mbaylaandi leydi Najeriya (SEC), e ñalnde 12 lewru Oktoobar 2018, Obi suɓaama ngam wonde ardiiɗo Atiku Abubakar e les njiimaandi lannda Demokaraasi Leƴƴi ngam wooteeji hooreejo leydi ndi ɗiɗaɓo ɓaawo jooɗiiɗo jooni Muhammadu Buhari mo APC.

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Kampaañiji hooreejo leydi

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Winndannde mawnde: Fiilngo hooreejo leydi Naajeeriya 2023 § Kampaañ

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ñalnde 24 lewru marse hitaande 2022, Obi hollitii anniya mum ngam suɓaade hooreejo leydi Najeriya e les lannda, lannda yimɓe (PDP). Caggal ɗuum, o yalti, o hollitii wonde maa o ardo e les lannda Labour e nokku makko. E wiyde jaaynde Naajeeriya wiyeteende Peoples Gazette, Obi winndiino ardiiɓe PDP ñalnde 24 lewru Mbooy hitaande 2022, ngam yo ɓe ndarto terɗe maɓɓe, kadi ina wiyee o wullitiima no feewi e ñamlude depiteeji e soodde wooteeji e nder wooteeji gardagol leydi ndii, o hollitii wonde ina woodi lannda gollondirde e makko c. Obi ɗon mari haaje filu e darnde maako bana kanndidaajo mawɗo mo walaa kawtal bee lanndaaji ɗiɗi mawɗi lesdi Naajeeriya, ɗum waɗi o nanndi bee Emmanuel Macron, o waɗi suɓol hooreejo lesdi Farayse nder hitaande 2017.

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

ƊooftiiɓeGomnaajo lesdi Anambra (2006-2014)

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

2003-2009 : Laamu gadano

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ƴeew kadi: Fiilngo guwerneer diiwaan Anambra e hitaande 2003

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Obi ɗon mari haaje suɓol hooreejo lesdi Anambra les kawtal hoore lesdi ndi'i nder hitaande 2003, Chris Ngige anndinaama. Nafoore Ngige e wooteeji ɗii, ko ñaawirde kuuge winndereere (Cour d’appel) fooli ɗum e hitaande 2006, caggal nde ñaawirde Enugu ƴetti kuulal ngal, holliti Obi ko kañum heɓi jaaltaaɓe e wooteeji 2003, o arti e laamu ñalnde 17 marse 2006.

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Impeachment e gartugol

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Obi ɗon ƴama laamu lesdi Naajeeriya nyande 2 lewru Noowaamburu hitaande 2006, nyalde woore ɓaawo kiitaaji lesdi Naajeeriya ɗon fooɗa Rashidi Ladoja, guwerneer lesdi Oyo. E nder ciimtol jaaynde Daily Trust, Mike Balonwu, hooreejo suudu sarɗiiji leydi Anambra, yahiino to suudu sarɗiiji leydi Awka hedde waktu 5ɓo e feccere subaka e nder "kisal polis teeŋtuɗo" o ƴetti kuulal ngal Obi ƴetti. Ciimtol ngol hollitii wonde Balonwu e woɗɓe wonɓe e diiwaan hee, ummiima Awka, fayde Asaba, diiwaan Delta. O wiyi o ƴettataa suudu laamu nguu, e nder ɗuum Obi wiyi ina ñiŋa ƴaañgol ngol, o wiyi ko "kuulal ngal rewaani laawol, ngal rewaani laawol. Ƴettugol laamu nguu ko huunde tiiɗnde, fotnde waɗeede e nder ñalawma, wonaa e nder niɓɓere". E wiyde Obi, o humpitaaka ko feewti e ƴaañgol makko, o waawaano daranaade hoore makko. O wiyi depiteeji 12 ɗii mbaɗaani ko ɓuri heewde e tataɓe ɗiɗi ko ina haani ngam ustude laamu nguu. O hollitii kadi wonde juɓɓule ɗee ɗaɓɓirii cukko makko, hono Virginia Etiaba, nde artata e yeeso asaambele leydi ndii ngam hollirde deftere mum kono alaa ko o dañi e hoore makko [Obi], hay so tawii ko caggal ɗaɓɓaande awokaaji makko. Doosgal leydi Naajeeriya hollitii wonde "guwerneer leydi ndi walla cukko mum ina waawi ittude tan ko tataɓal ɗiɗi e nder terɗe suudu sarɗiiji leydi ndi". Balonwu ɓaawo man wi'i Obi ɗon ƴama laamu ɓaawo nde hukuumaaji pamari ɗin ɗon ƴama dow ko laarani hukuumaaji pamari ɗi'i, tawi o ɗon mari bawɗe 8 nder 11 ɗe o tuumaama. Virginia Etiaba lomtii mo e gardagol guwerneer.

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Caggal nde o salii tawtoreede woote guwerneeruuji diiwaan oo e hitaande 2007, Obi luulndiima ƴaañgol laamu. Ɗaɓɓaande makko ndee, ñaawirde toownde leydi Nijeer (Cour Suprême) ƴetti ɗum. Obi artiraa e laamu ñalnde 14 lewru juko hitaande 2007 caggal nde ñaawirde ƴetti kuulal to bannge worgo-fuɗnaange leydi Najeriya.Hooreejo suudu sarɗiiji leydi Anambra e fotde 23 terɗe wootnooɗe ngam ittude Obi e laamu, njaɓaani tawtoreede. E wiyde BBC, ko ngol woni laawol tataɓol ko guwerneer gooto riiwtata golle mum e hitaande 2006, tawi ko ñaawirɗe leydi Najeriya mbiyata ko ɗum huunde nde rewaani laawol. Mawɗo ñaawoore leydi ndi e ñaawooɓe tato woɗɓe ngoppitaa.

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ñalnde 29 lewru Mbooy hitaande 2018, balloowo mawɗo keeriiɗo mo hooreejo leydi ndii Muhammadu Buhari to bannge jaayndeeji e jaayndeeji, Malam Garba Shehu, e nder winndannde yaltunde ngam siftorde duuɓi tati ɗi Buhari heɓi laamu, limtii Obi e "gooto e ɓeen wonɓe e tooñanngeeji nde o woni e laamu guwerneer".

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

2010–2014 : Laamu ɗiɗmu

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ƴeew kadi:

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Fiilngo guwerneer diiwaan Anambra 2010

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ñalnde 7 feebariyee 2010, Obi heɓi woote guwerneer, o waɗi manndaa makko ɗiɗmo haa ñalnde 17 marse 2014, nde o lomtii ɗum ko Willie Obiano. Caggal wooteeji mawɗi 2015, hooreejo leydi Goodluck Jonathan toɗɗii Obi hooreejo komisiyoŋ kisal e mbaylaandi leydi Najeriya (SEC), e ñalnde 12 lewru Oktoobar 2018, Obi suɓaama ngam wonde ardiiɗo Atiku Abubakar e les njiimaandi lannda Demokaraasi Leƴƴi ngam wooteeji hooreejo leydi ndi ɗiɗaɓo ɓaawo jooɗiiɗo jooni Muhammadu Buhari mo APC.

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Kampaañiji hooreejo leydi

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]
  1. Ayeni, Tofe (3 May 2022). "Nigeria: 10 Things About Peter Obi, Presidential Aspirant". The Africa Report. Archived from the original on 15 May 2024. Retrieved 15 May 2024.
  2. Nduka Orjinmo; Olivia Ndubuisi (19 January 2023). "Peter Obi: Di Labour Party Candidate Wey Dey Totori Young Nigerians". BBC News Pidgin. Lagos, Nigeria. Archived from the original on 12 February 2023. Retrieved 15 May 2024.
  3. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "Sun".
  4. Daily Trust. AllAfrica. 3 November 2006 https://allafrica.com/stories/200611030609.html. Retrieved 7 January 2026. Missing or empty |title= (help)
  5. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "Nigeria: Governors Impeached".
  6. "First Female Governor in Nigeria". BBC. 3 November 2006. Retrieved 7 January 2026.